Nötron yıldızı ile kara delik çarpışmaları hakkındaki keşif neden önemli?

Bilim insanları, bir nötron yıldızı ile bir kara delik arasında 10 gün içerisinde iki çarpışmanın yaşandığını tespit etti.

DOĞA 30.06.2021, 14:26 30.06.2021, 14:30 Tugs Enkh
114
Nötron yıldızı ile kara delik çarpışmaları hakkındaki keşif neden önemli?

Bilim insanları, bir nötron yıldızı ile bir kara delik arasında 10 gün içerisinde iki çarpışmanın yaşandığını tespit etti.

Araştırmacılar bu türden çarpışmaların olabildiğini tahmin etseler de ne sıklıkla olduklarını bilmiyordu.

Bu sebeple de söz konusu gözlemler, yıldızların ve galaksilerin nasıl oluştuğuna dair bazı bilgilerin yeniden gözden geçirilmesi anlamına gelebilir.

Sonuçları "harika" olarak yorumlayan Cardiff Üniversitesi'nden Prof. Vivien Raymond BBC'ye yaptığı açıklamada, "Tahta başına geri dönüp teorilerimizi yeniden yazmalıyız" dedi.

Raymond şöyle devam etti:

"Yeniden bir ders aldık. Bir şeyi varsaydığımızda, bir süre sonra yanlış olduğu kanıtlanma eğilimindeyiz. Bu yüzden zihnimizi açık tutmalı ve evrenin bize ne söylediğini görmeliyiz."

Çok güçlü yerçekimine sahip astronomik nesneler olan kara deliklerden ışık dahi kaçamaz. Nötron yıldızları ise son derece yoğun olan ölü yıldızlardır. Bir nötron yıldızından alınacak bir çay kaşığı dolusu maddenin yaklaşık dört milyar ton ağırlığında olduğu tahmin edilmekte.

Her iki nesneyi de kozmolojik canavarlar olarak tanımlamak mümkün. Ama kara delikler nötron yıldızlarından çok daha büyük.

5 Ocak 2020'de tespit edilen ilk çarpışmada, güneşin kütlesinin 6,5 katı bir kara delik, yine güneşten 1,5 kat daha büyük kütleli bir nötron yıldızına çarptı. 

10 gün sonra ortaya çıkan ikinci çarpmada da da, güneş kütlesinden 10 kat büyük bir kara delik, 2 güneş kütlesine sahip bir nötron yıldızı ile birleşti.

Uzayda bu denli büyük nesneler çarpıştığında ise uzayın dokusunda yerçekimi dalgaları adı verilen dalganlamalar yaşanır. Araştırmacların da tespit ettikleri bu dalganlanmalar.

Araştırmacılar birçoğu benzer uyumsuz çarpışmalar olması muhtemel daha önceki gözlemleri de yeniden gözden geçirdi ve çarpışan iki kara delik ve iki nötron yıldızı tespit etti. Ancak bu, ilk kez bir nötron yıldızının bir karadeliğe doğru çarpması oldu.

Bu son çarpışma neden önemli?

Mevcut teorilere ve geçmiş gözlemlere göre, nötron yıldızlarının diğer nötron yıldızlarıyla birlikte bulunma ve onlarla çarpışma eğilimleri mevcut. Aynı şey kara delikler için de geçerli.

Ancak Astrophysical Journal Letters'da yayımlanan bu araştırma sonuçlarına göre, iki nötron yıldızı ile iki kara delik çarpışması mevcut bilgilere meydan okuyabilir.

Bunun yerine karadeliklerin ve nötron yıldızlarının gerçekten yan yana bulunduğunu varsayan, başka teorilerden de söz edilebilir.

Bu alternatif teoriler, yıldızların ve galaksilerin, kozmosun nasıl oluştuğuna dair standart görüşlerle çizilen tablodan farklı şekillerde oluştuğuna işaret etmekte.

Örneğin, milyarlarca yıl boyunca yıldızlar; gezegenler ve galaksiler gibi daha büyük kozmik yapıların oluştuğu yapı taşlarının çoğunu üretti. Yıldızların içindeki demir, karbon ve oksijen gibi ağır elementlerin üretimi de evrendeki kara deliklerin ve nötron yıldız çiftlerinin oranı ile ilgili.

Yıldızların patladıklarında içlerindeki maddeleri dışarı itme gücü de kara delik ve nötron yıldızı çiftlerinin söz konusu oranıyla ilgili.

Sonuç olarak yapılan bu yeni keşif gösteriyor ki, yıldızlar daha az ağır element üretiyor ve ürettiği bu maddeleri daha önce düşünülenden daha az kuvvetle dışarı itiyor. Bu da evrenin gerçek dünya gözlemleri için çıkarımlara neden olabilir.

'Bütün bunlar bize yıldız evriminin zengin bir fotoğrafını veriyor'

Mevcut hiçbir teori, gökbilimcilerin gece gökyüzünde gördüklerini tam olarak açıklayamıyor. Ancak Dr. Raymond'a göre, fikirlerin pek çoğu bildiklerimize daha iyi uyacak şekilde düzenlenebilir.

BBC'ye konuşan Glasgow Üniversitesi'nden Profesör Sheila Rowan, karadeliklerin ve nötron yıldızlarının son altı yıldaki çarpışmalarının türü ve sıklığına ilişkin gözlemlerin, galaksilerin içindeki dinamiklerin her zamankinden daha ayrıntılı bir resmini çizdiğini söyledi.

Rowan, "Bütün bunlar bize yıldız evriminin zengin bir fotoğrafını veriyor. Bu son gözlem, evrende ne olduğunu ve nasıl bu hale gelindiğini anlamamız için bir başka ilk" diye konuştu.

Çarpışmalar, iki büyük gök cisminin çarpışmasıyla oluşan yerçekimi dalgalarının ölçümüyle tespit edildi. Durgun bir suya atılan taş gibi, çarpışmanın ardından uzayın dokusunda da benzer dalgalanmalar oldu.

Uzayda yüz milyonlarca ışıkyılı boyunca seyahat eden bu dalgalanmalar 18 ülkeden bin 300'den fazla bilim insanından oluşan Kütle Çekim Dalga Gözlemevi (ALIGO) işbirliği ile tespit edildi. 

Ekip gelecekte hem uzayda hem de yeryüzünde teleskoplar tarafından da gözlemlenen nötron yıldızı-kara delik çarpışmalarını tespit etmeyi umuyor.

Bu olası keşif de nötron yıldızlarının kaynağı olan süper ağır malzemeler hakkında daha fazla bilgi edinmeyi sağlayacak.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 25 Haziran 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı