ABD'nin Irak'taki askerlerini çekmesi Orta Doğu'yu nasıl etkiler?

Önce Afganistan, şimdi de Irak. Irak Başbakanı Mustafa Kazımi, ABD Başkanı Joe Biden ile görüşmek üzere Beyaz Saray'ı ziyaret ederken, süregelen "ABD-Irak Stratejik Diyalogu" kapsamında bu ülkede kalan tüm ABD muharip güçlerinin bu yılın sonuna kadar çekileceği açıklandı. 

DÜNYA 27.07.2021, 15:09 Tugs Enkh
7
ABD'nin Irak'taki askerlerini çekmesi Orta Doğu'yu nasıl etkiler?

Bu açıklama, iki soruyu beraberinde getiriyor: Birincisi bu durum, sahada nasıl bir fark yaratır? İkincisi de Ortadoğu'nun büyük bölümüne korku salan ve Londra, Trinidad ve hatta Avustralya gibi uzak yerlerden bile savaşçı toplayabilen Irak Şam İslam Devleti'nin (IŞİD) geri dönüşüne kapı açar mı?

ABD'nin 18 yıl önce işgal ettiği Irak'ta şu anda yalnızca 2 bin 500 civarında düzenli askeri ve IŞİD'e karşı savaşan küçük ancak sayısı açıklanmayan Özel Harekat askeri kaldı. ABD, Irak'ın işgali sırasında 160 bin kişilik kuvvet konuşlandırmıştı. 

Irak'taki ABD askerleri şu anda yalnızca üç üste konuşlu durumda. Bu güçler de zaman zaman İran destekli olduğu düşünülen milislerin roketlerle ve insansız hava araçlarıyla yaptıkları saldırıların hedefi oluyor. 

ABD ordusunun şu anda temel misyonu, Irak güvenlik güçlerini IŞİD'in dönem dönem şiddetlenen saldırılarına karşı eğitmek ve destek vermek.

Ancak ABD ordusunun ülkedeki varlığı çok tartışmalı bir konu.

Özellikle ABD'nin Ocak 2020'de İran Devrim Muhafızları'nın elit birliği Kudüs Gücü'nün komutanı Kasım Süleymani ile Iraklı Şii üst düzey bir komutanı öldürmesinden bu yana İran destekli politikacı ve milis gruplar, bu askerlerin ülkeden ayrılması için bastırıyor. 

Herhangi bir siyasi oluşumun parçası olmayan Iraklılar bile, ülkelerinin yabancı güçlerden kurtulduğunu görmek istiyor. Irak halkı için yabancı işgali çok duygusal bir konu olmayı sürdürüyor.

Asker çekme konusuna Washington'da da sıcak bakanlar var. Ancak bunun "Irak'ı İran'a teslim etme" pahasına yapılmaması gerektiğini savunuyor. 

ABD, uzun zamandır Biden'ın Ortadoğu'daki "sonsuza dek sürecek savaşlar" olarak tanımladığı durumdan kurtulmaya çalışıyor. ABD ve müttefiklerinin, dikkatlerini giderek Asya-Pasifik bölgesine ve Güney Çin Denizi'ne çevirmeleriyle birlikte, Afganistan'dan asker çekilme süreci de hızlanıyor.

IŞİD 2.0?

Yaşanan bu gelişmelerin arkasında IŞİD'in yeniden ortaya çıkma ve tarihin tekerrür etme olasılığı endişe ediyor. 

Eski Başkan Barack Obama, 2011 yılında ABD birliklerinin Irak'tan çekileceğini duyurdu. Bu tarihten sonra da az sayıda ABD askeri bu ülkede kaldı. Ancak Irak'taki siyasi kargaşa ve yanıbaşındaki Suriye'de başlayan iç savaşla birlikte, IŞİD'in ülkenin en büyük ikinci kenti Musul'u ele geçirmesi ve kontrol ettiği alanları genişletmesi için de mükemmel bir ortam oluşmuştu. 

Şimdi benzer bir durum yaşanabilir mi? Yeniden yapılanan bir IŞİD, ABD'nin askeri desteğinden yoksun, morali bozuk bir Irak ordusunu bir kez daha kenara itebilir mi?

Artık bunun olma olasılığı birkaç nedenden dolayı eskiye kıyasla daha düşük. 

IŞİD, 2010'ların ortasında Irak Başbakanı Nuri El Maliki'nin Şii hükümetine karşı Sünnilerin duyduğu derin hoşnutsuzluğu avantajına kullanmıştı. Maliki, başbakan olduğu 2006-2014 yılları arasında sistematik bir şekilde Sünnilerin haklarını sınırladı ve uyguladığı politikalarla birçoğunu IŞİD'in açık bekleyen kollarına itti.

Bugünün siyasi denklemi ise mükemmel olmaktan uzak olsa da, Irak'ın farklı etnik grupları için daha kabul edilebilir bir durumda. 

İkinci neden IŞİD'in yenilgisinden bu yana, ABD ve İngiltere, Irak'ın silahlı gruplarla mücadele güçlerini eğitmek için çok zaman ve çaba harcamış olması. Bu eğitimlerin NATO'nun desteğiyle devam etmesi öngörülüyor.

Üçüncüsü, IŞİD'in stratejik liderliği ya da ondan geriye kalanlar, Arap dünyasının merkezinde güçlü silahlara sahip güvenlik güçleriyle savaşmaktan çok Afrika ve Afganistan'da devlet iradesinin olmadığı alanlarda etkinliğini artırmaya odaklanmış görünüyor.

İngiliz Ordusu'nun eski subaylarından, şu anda düşünce kuruluşu Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü'nde savunma analistliği yapan Ben Barry, "IŞİD isyancılarının saldırıları Irak hükümet güçleri tarafından kontrol altına alınabilir gibi görünüyor" dedi.

Ancak Barry sözlerini, "Bununla birlikte, Iraklı Sünnileri kapsayan siyasi bir anlaşma olmadığı sürece bu ayaklanmanın temel nedenleri yerinde kalacak" diye sürdürdü. 

IŞİD, kısmen Batı'nın gözünü Irak'taki çekmesi nedeniyle 2014 yazında bölge genelinde başarılı bir askeri kampanya yürütebildi.

Daha sonra 80 ulustan oluşan bir koalisyonun onu yenmesi beş yıl sürdü ve milyarlarca dolara mal oldu. Bugün kimse bunları tekrar yaşamak istemiyor.

Dolayısıyla, ABD'nin çok az sayıda asker bırakarak muharip güçlerini geri çekmesine karşın, Batılı ülkeler, IŞİD'in veya diğer cihatçı grupların Irak'ı, başta Batı'daki ülkeler olmak üzere ülke dışında saldırılar gerçekleştirmek için bir üs olarak kullanıp kullanmayacağını da anlamak istiyor.

Barry, "ABD, Irak'taki IŞİD'in bu ülke dışındaki ABD hedeflerine bir saldırı hazırlığında olduğunu tespit ederse, Washington muhtemelen tek taraflı olarak saldırır" dedi. 

ABD'nin, Körfez'de yakın ve açık denizde büyük bir askeri varlığı bulunuyor. Bu nedenle de böyle bir müdahaleyi yapabilecek araçları da mevcut.

İran'ın uzun vadeli oyunu

Buradaki daha büyük, uzun vadeli görünüm ise İran'ın çıkarlarını destekler nitelikte.

İran, 1979'daki İslam Devrimi'nden bu yana ABD güçlerini bu bölgeden uzaklaştırmaya ve kendisini de bölgenin önde gelen gücü olarak konumlandırmaya çalışıyor.

Ancak, Körfez Arap ülkelerinde İran'a duyulan güvensizliğin giderek artması ve ABD'nin 5. Filosu'nu konuşlandırdığı Bahreyn gibi altı ülkede üssünün bulunmasından dolayı bu amaçlarını hayata geçirmekte çok da başarılı olduğu söylenemez. 

Bununla birlikte Irak'ta Saddam Hüseyin rejiminin 2003'te ABD liderliğinde devrilmesi, İran'ın nüfuzunu artırmasının önündeki en etkili engeli de ortadan kaldırdı. Tahran o zamandan bu yana bu fırsatı kaçırmadı. Şii milisleri, Irak güvenlik teşkilatının dokusuna başarıyla yerleştirdi ve kendisine yakın isimleri de siyasette güçlü bir konuma getirdi. 

Suriye'deki iç savaş, İran'ın orada büyük bir askeri varlığının kapısını açarken, kapı komşusu Lübnan'da müttefiki Hizbullah ülkedeki en önemli güç haline geldi.

İran uzun vadeli bir oyun oynuyor. Liderleri, hem açık hem de gizli baskıyı sürdürdükleri sürece, eninde sonunda Orta Doğu'yu ABD'nin askeri odağında tutma çabalarına değmeyecek bir bölge haline getireceğini umuyor.

ABD üslerine sık sık yapılan roket saldırıları ve İran'ın ABD birliklerinin ülkeyi terk etmesi çağrısında bulunan sivil protestolara verdiği desteğin arkasında da bu yatıyor.

ABD'nin Irak'taki askeri operasyonlarının sona ermesini öngören bir anlaşma, Tahran'daki birçok kişi tarafından doğru yönde atılmış bir adım olarak görülecek.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 27 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı