Almanya’ya beyin göçü: "Vize kaygısıyla hareket alanımız daraldı"

Türkiye'den ayrılıp yeni bir hayata başlamak isteyenlerin tercih ettiği ülkeler arasında Almanya ön sıralarda. Peki, başkent Berlin'e gelenler sahip oldukları eğitimi ve birikimi buraya kolaylıkla entegre edebiliyor mu?

DÜNYA 05.04.2021, 11:59 Tugs Enkh
11
Almanya’ya beyin göçü: "Vize kaygısıyla hareket alanımız daraldı"

Türkiye'de son yıllarda yaşanan siyasi ve ekonomik gelişmeler, Almanya göç koridorunda yeni bir göç ve iltica dalgasının açılmasına neden oldu. Bu dalganın ayırt edici özelliği ise yüksek eğitimlileri ve nitelikli iş gücünü kapsıyor olması.

Peki; akademisyenler, sanatçılar, beyaz yakalılar, gazeteciler, öğrenciler, doktorlardan oluşan bu topluluğun eğitimleri, meslekleri ya da "unvanları" da Türkiye'den Almanya'ya kolayca göç edebiliyor mu?

Çalışabildikleri yerlerde çoğu zaman "gereğinden fazla nitelikli" kalan  bazı göçmenler, yıllarca yatırım yaptıkları ve emek verdikleri alanlara yeni ülkede kolaylıkla giriş yapamıyorlar. Türkiye'deki iş deneyimiyle Almanya'daki mevcut işi arasındaki uçurumun sebebini ise sektörel zorluklar, sistemsel sorunlar ve dil/kültür bariyerleri oluşturuyor. Göçmenlerin kalifikasyonlarının değerini kaybettiği ve "statü kaybı" yaşadığı bu süreci Berlin'de mikrofon uzattığımız çeşitli isimlerle görüştük.

Ayşegül A. Tezcan

Ayşegül A. Tezcan

"TL - Euro uçurumu aile desteğini imkansızlaştırdı"

Gazetecilik okuyan Ayşegül A. Tezcan, yüksek lisans için Berlin'e geliyor. "Mezuniyetten sonra iş bulmak için tanınan 18 ayda iş bulamamaktan endişe edip öğrenciliğimi uzattım, çünkü başvurduğum hiçbir yerden cevap alamıyordum" diyen Tezcan, 3 yıldır müşteri hizmetlerinde Türkçe hizmet veriyor. İlk etapta "geçici" olarak başladığı bu işte planladığından uzun kalıyor. Gazetecilik yapmak isteyen Tezcan "Alanımda iş bulabilmek için gitmem gereken kurslar, eğitimler, dil okulları bitmiyor. TL- Euro uçurumu almış başını gitmiş durumda, aileden destek imkansız hale geldi. Hem para kazanıp hem alanımda iş bulmamı kolaylaştıracak yatırımları yapmak zorundayım çünkü sahip olduğum eğitim ve deneyimler yeterli gelmiyor ve bu oldukça zorlu bir süreç" diyor.

"Diplomayı tanıtmak bile politik bir mücadele"

Barış için Akademisyenler'den Dr. Nevra Akdemir, Türkiye'de akademisyenken Almanya'ya zorunlu olarak göç etmek durumunda kalanlardan. "Almanya'da yüksek eğitimli mülteci kadınların yaşadığı statü kaybı" başlıklı çalışmasını hem kendi hayat deneyimine hem de araştırmalarına dayandırıyor. Çalıştığı projenin sona ermesinin ardından Berlin'de yaşayan ve şu an akademik bir pozisyonu bulunmayan Akdemir, çalışmasında "Her göçmen gibi mültecilerin de yeni sistem karşısında gündelik hayat bilgilerinin işlevsizleşmesinden, dilsizleşmekten ve bir çocuk gibi hayatı yeniden öğrenmek zorunda kalmaktan" bahsediyor. Almanya'ya gelirken bazı akademisyenlerin risk burslarından yararlanabildiğini ancak genel olarak buradaki akademik sistemin enternasyonal olmadığını ve Almanca konusunda ısrarcı olduğunu söylüyor. "Diplomayı tanıtmak bile politik bir mücadeleye dönüşüyor" diyen Akdemir "Ancak burada kendimi daha az yalnız hissediyorum, aynı dilde olmasa bile aynı cümleleri kurabildiğim insanlar var artık çevremde" diyor.

Dr. Nevra Akdemir

Dr. Nevra Akdemir

Türkiye'den Almanya'ya son yıllarda iltica edenlerin eğitim oranı oldukça yüksek. Federal Göçve Mülteciler Dairesi verilerine göre, 2019 yılında Türkiye’den gelenler, Almanya’ya iltica başvurusunda bulunanlar arasında en yüksek eğitim seviyesine sahip kesimi oluşturuyor.

Deniz* de Bilgi Üniversitesi'nde araştırma görevlisi olarak çalışırken Berlin'e gelmeye karar veriyor. Göçmenlerin yoğunlukta olduğu bir işi yapıyor: Restoranlar için kurye hizmeti. Pandemi dolayısıyla kendi alanı olan "kültür ve sanat yönetimi"nde iş bulmakta zorluk yaşadığını belirten Deniz, çalışma koşullarının zorluğu ve gördüğü kötü muamele nedeniyle kendini zaman zaman değersiz hissettiğini belirtiyor.

"2 yüksek lisansım ve 6 yıl deneyimim yok hükmünde"

Jeyan Aslan ise, Türkiye'de 6 senelik idari iş deneyimi, Türkiye'de Uluslararası İlişkiler ve Berlin'de Sosyal Bilimler'de yaptığı iki yüksek lisansın ardından Berlin'de girebildiği işin yalnızca bir yıllık deneyim ve üniversite mezuniyeti gerektirdiğini söylüyor. "Bu yüksek lisanslarımın ve deneyimlerimin 'yok hükmünde' olması demek" diyen Aslan, "Onlarca başvurunun ardından geri dönüş alabildiğim bu işe en alt seviyeden başladım; kahve sipariş etmek, telefon cevaplamak gibi görevlerim oldu. Beraber çalıştığım insanlardan daha eğitimliyim. Uzun süre sonra, kendimi gösterebilmemin ardından terfi sürecim başladı. Ayağımı sokabilmek için 'Ne iş olsa yaparım' demek gerekiyordu" diyor. Türkiye'den gelme nedenini üst üste yaşanan patlamalar, güvenlik kaygısı, kadın olarak daha özgür olabilme isteği olduğunu söyleyen Aslan, göç süreciyle uzun yıllar üzerine yatırım yaptığı eğitim ve birikiminin sekteye uğradığını; statü kaybı deneyimlediğini ifade ediyor.

Jeyan Aslan

Jeyan Aslan

Vize için çalıştığı firmaya bağımlı hale gelenler

Zeynep* Sosyoloji alanında yüksek lisans için Berlin'e geliyor. 5 yıldır Facebook için çalışan bir aracı firmada Facebook'taki istenmeyen içerikleri temizliyor. Psikolojik olarak çok zorlayıcı olan bu işte asgari ücretle çalışıyor. Ankara Anlaşması ile vize alabilmek için bu firmaya yıllardır bağımlı durumda. Almanya ile Türkiye arasında geçerliliği bulunan söz konusu anlaşma, aynı işveren/aynı pozisyonda uzun yıllar çalışmayı şart koşuyor ve oturum iznini bu işe bağlı hale getiriyor. Zeynep, bütün çıkış yollarını tıkayan ve kısa dönemli vizelerle kısa dönemli yaşam güvencesi oluşturan bu süreçte mobbinge uğradığı durumda bile kontratı uzatılsın diye sesini çıkarmadığını söylüyor. "Bütün eğitimimi ve birikimimi heba etmişim gibi hissettiğim oluyor. Vize kaygısıyla hareket alanımız sınırlandırılıyor, sıkışıp kalıyoruz. Çalıştığım şirkette benimle aynı durumda olan Türkiyeli, onlarca nitelikli göçmen var. Kendi alanımda iş bulabilmek için geç kalmışım gibi hissediyorum" diyor.

"Meslek, hayat kalitesi için en büyük etken değil"

Semih* Türkiye'nin en iyi mimarlık bölümlerinden sayılan ODTÜ Mimarlık mezunu. Berlin'de müşteri hizmetleri alanında çalışıyor, kongrelerde asistanlık yapıyor. Berlin'deki yapı yönetmeliğine hakim olmaması ve mimarlığın kendi içine kapalı bir alan olması, alanında iş bulmasını zorlaştıran faktörler olduğunu ifade ediyor. Alanında iş aramayı bırakan Semih, "Eğitimimin heba olduğunu düşünmüyorum. Türkiye'deki piyasanın belirsizliği ve çalışma koşullarının ağırlığı nedeniyle asıl Türkiye'ye dönersem birikimimi heba edecekmişim gibi hissediyorum diyor. Mesleğin hâlâ yaşam kalitesini belirlemekte ve hayat beklentilerini karşılamakta tek ya da en büyük etken olduğunu düşünmediğini belirtiyor.

Kolektif kaynak kaybı

Bütün bunlar, vize, güvence ve daha iyi bir hayat için yılların ve üzerine yıllarca yatırım yapılan birikimlerin kaybına işaret ediyor. Göç süreci bazı sektör ve alanlarda eğitim ve istihdam arasındaki köprüye zarar verebildiği gibi, kolektif bir kaynak kaybı yaratıyor. Bunlara rağmen, göçe iten sebeplerin ağırlığı terazide yeni ülkedeki zorluklardan ağır basıyor olmalı ki, DW Türkçe'nin mikrofon uzattığı kişiler Türkiye'ye dönmeyi planlamadıklarını belirtiyor.

*Belirtilen isimler değiştirilmiştir.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 37 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 18 Mayıs 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı