Çin-İran anlaşmasıyla kurulan 'stratejik ortaklık' Orta Doğu'yu nasıl etkileyebilir?

Cumartesi günü Çin ile İran arasında önemli bir anlaşma imzalandı. İki ülkenin dışişleri bakanları Vang Yi ve Muhammed Cevad Zarif'e göre anlaşma ile "25 yıl sürecek bir stratejik ortaklık" kuruldu.

DÜNYA 01.04.2021, 12:38 Tugs Enkh
23
Çin-İran anlaşmasıyla kurulan 'stratejik ortaklık' Orta Doğu'yu nasıl etkileyebilir?

Cumartesi günü Çin ile İran arasında önemli bir anlaşma imzalandı. İki ülkenin dışişleri bakanları Vang Yi ve Muhammed Cevad Zarif'e göre anlaşma ile "25 yıl sürecek bir stratejik ortaklık" kuruldu.

Anlaşmanın ayrıntıları henüz belli değil ancak Çin, ABD'nin uyguladığı yaptırımları by-pass ederek İran'dan petrol satın alacak ve karşılığında İran'da yatırım yapacak. Yaptırımlar nedeniyle İran dış yatırımlardan mahrum kalıyor.

Bu anlaşma, Çin'in "Kuşak ve Yol" adıyla bilinen devasa altyapı projesinin bir parçası. Bu proje ile Pekin'in küresel bir güç olarak yayılmaya devam etmesini sağlayacak bağlantıların yaratılması hedefleniyor.

İşbirliği anlaşmasının taslağı geçen yıl sızdığında bazı İranlılar Çin'in hedeflerine şüpheyle yaklaşmıştı. Kuşak ve Yol projesi kapsamında yapılan anlaşmalar esas olarak Çin'in yararına oluyor.

Çin'den küçük olsa da doğal kaynakları ve aktif dış politikası ile kendi başına hala büyük bir ülke konumunda olan İran açısından durum farklı.

Çin ile anlaşma, İran'ın ABD ile çekişmesinde de bir rol oynayacak.

Hem İran hem de Biden yönetimi İran'ın nükleer faaliyetlerini düzenleyen Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) anlaşmasına ABD'nin yeniden katılmasını istediklerini ilan etmişti.

Eski Başkan Donald Trump, anlaşmanın İran'ın nükleer silah edinmesine engel olmak yerine süreci kolaylaştırdığı iddiasıyla 2018'de bu anlaşmadan çekildiğini açıklamıştı.

Müzakerelerde İran ve ABD karşılıklı birbirine gözlerini dikmiş bir halde ve ilk göz kırpan olmamaya çalışıyor.

İran'ın, JCPOA'nın taraflarından biri olan Çin ile stratejik ortaklık anlaşması imzalayarak petrol satışlarını artırması, yaptırımlar nedeniyle yıkıma uğrayan ekonomisi açısından çok önemli.

Ancak anlaşma bundan çok daha fazlasını ifade ediyor. Bu anlaşma ile İran, ABD karşısında daha fazla koz elde etmiş oluyor.

Kendisinden önceki iki başkan gibi Biden da dış politikanın merkezini Orta Doğu'dan uzaklaştırıp kârlı ve stratejik açıdan önemli Asya-Pasifik bölgesine kaydırmayı deniyor.

Ancak pratikte bu mümkün olmuyor çünkü Orta Doğu'da ABD'nin çıkarları bakımından hayati önemde gördüğü çok şey var. Bunlardan biri İran ve her ne kadar inkâr etse de onun nükleer hedefleri.

ABD'nin Orta Doğu'daki rakipleri

ABD, ne bu bölgeden geri çekildi, ne de ileri bir adım attı. Bu durum ise rakiplerine Orta Doğu'da yeni olanaklar yarattı.

Rusya, Suriye'ye müdahale yoluyla Sovyetler Birliği'nin eski rolünü yeniden canlandırma fırsatı buldu.

Çin ise ABD'nin uzun vadeli güç kaybettiğine ve yeniden toparlanamayacağına inanıyor. Kendisini de dünyanın yükselen gücü olarak görüyor. Bu büyüklükte bir gücün Orta Doğu'yu göz ardı etmesi beklenemez.

Körfez'de stratejik işbirliği, İran'a kısa vadede sağlayacağı faydaya kıyasla Çin'in uzun vadeli hedefleri bakımından çok daha büyük öneme sahip.

Çin'in Orta Doğu'daki hedefleri

Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi'nin Orta Doğu turu sadece Tahran ile de sınırlı değil.

Çin Komünist Partisi'nin İngilizce yayın organı China Daily, Vang'ın beş hedefli bir plan açıklamasına yer veriyor. Planın amacı ise "Filistin-İsrail diyaloğunu geliştirme, İran'la nükleer anlaşmayı yeniden başlatma ve bölgede güvenlik çerçevesi inşa etme yoluyla Orta Doğu'da güvenlik ve istikrarın sağlanması" şeklinde ifade ediliyor.

Bunlar Batılı diplomatların da kullandığı ifadeler. Ancak ABD, Soğuk Savaş sona erdikten sonraki dönemde Orta Doğu'yu kendi alanı olarak gördü. Avrupa Birliği'ndeki müttefiklerine ise bu bölgeye yönelik maddi yardımlar dışında fırsat vermedi.

Cibuti'de üs açma töreni

Çin, ülke dışındaki ilk askeri üssünü 2017'de Cibuti'de kurdu

Çin Halk Kurtuluş Ordusu, Cibuti'nin Kızıldeniz kıyısında ilk askeri üssünü kurdu. Dünyanın en yoğun ulaşım yollarından birine hakim bu nokta, ABD ordusunun Afrika Komutanlığı Üssü'ne 10 km mesafede.

Pekin, ABD donanmasının kendi suları olarak gördüğü Körfez'de İran kıyıları için de benzer planlar yapıyor olabilir mi?

Biden yönetimi, ABD yararına olacağı inancıyla JCPOA'ya yeniden katılmanın bir yolunu bulabilir.

Ancak ABD, yükselen bir güç olarak Çin'in, dünyanın en istikrarsız bölgesi olan Orta Doğu'da kendisine alan açma çabaları konusunda pek rahat olmayacağa benziyor.

Yorumlar (0)
16°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 34 72
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 34 66
4. Trabzonspor 35 60
5. Alanyaspor 35 55
6. Hatayspor 34 53
7. Gaziantep FK 34 51
8. Sivasspor 34 51
9. Karagümrük 34 50
10. Göztepe 35 47
11. Rizespor 34 42
12. Antalyaspor 35 42
13. Konyaspor 34 41
14. Ankaragücü 34 38
15. Malatyaspor 34 37
16. Kasımpaşa 35 37
17. Başakşehir 34 36
18. Kayserispor 34 35
19. Erzurumspor 35 34
20. Gençlerbirliği 34 32
21. Denizlispor 34 27
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 33 77
2. M. United 32 66
3. Leicester City 32 59
4. Chelsea 32 55
5. West Ham 32 55
6. Tottenham 33 53
7. Liverpool 32 53
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 31 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 32 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 32 34
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 32 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 32 73
2. Real Madrid 32 70
3. Barcelona 31 68
4. Sevilla 32 67
5. Real Sociedad 32 50
6. Real Betis 32 49
7. Villarreal 32 49
8. Granada 31 42
9. Osasuna 32 40
10. Athletic Bilbao 31 38
11. Levante 32 38
12. Celta de Vigo 32 38
13. Cádiz 32 36
14. Valencia 32 35
15. Getafe 32 31
16. Deportivo Alaves 32 30
17. Real Valladolid 31 28
18. Huesca 32 27
19. Elche 32 27
20. Eibar 32 23
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 23 Nisan 2021
İmsak 04:31
Güneş 06:06
Öğle 13:07
İkindi 16:54
Akşam 19:59
Yatsı 21:27