Gara: Irak operasyonları Türkiye ile İran arasında gerilime yol açar mı?

Türkiye'nin geçen yılın bahar aylarından itibaren Irak'ın kuzeyinde düzenlediği askeri harekâtların alanı gittikçe genişledi ve Türk ordusu Irak topraklarında daha derine inerek varlık göstermeye başladı.

DÜNYA 20.02.2021, 15:42 Tugs Enkh
20
Gara: Irak operasyonları Türkiye ile İran arasında gerilime yol açar mı?

Türkiye'nin geçen yılın bahar aylarından itibaren Irak'ın kuzeyinde düzenlediği askeri harekâtların alanı gittikçe genişledi ve Türk ordusu Irak topraklarında daha derine inerek varlık göstermeye başladı.

Türkiye'den giden askerler yaz aylarında İran sınırına yakın Kandil'de sınırdan 15 kilometre derine ilerleyerek 10'dan fazla kontrol noktası oluşturdu ve artık operasyonlar sonrası çekilmeyeceğinin, belli bir süre için bile olsa kalıcı olacağının mesajını verdi.

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ve Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) insansız hava araçları ve hava bombardımanları ile varlığını Sincar'a kadar genişletmişken 10 Şubat gecesi Gara bölgesinde başlayan operasyonda da sınırdan 35 kilometre kadar güneye ilerledi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Salı günü AKP'nin Trabzon il kongresine yaptığı konuşmada "Gara düştü, Allah'ın izniyle iş bitti. Bir daha benzer saldırılara uğramamak için güvenli hale getirdiğimiz yerlerde ne kadar gerekiyorsa o kadar kalacağız" dedi.

Türk ordusunun varlığı böylece Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin (IKBY) tartışmalı olan sınırlarına da yaklaşmış oldu. Yaklaşık 65 kilometre güneyde, Irak'ın IŞİD öncesi en büyük şehirlerinden biri olan ve şu an Irak ordusu ile İran destekli Haşdi Şabi milislerinin bulunduğu Musul var.

Harita

Türkiye'nin Irak topraklarındaki bu ilerleyişi, Ankara'ya göre İran'da rahatsızlık yarattı.

Yaz aylarında Türkiye'nin ilerleyişiyle birlikte İran'ın desteklediği, Irak'taki merkezi hükümete bağlı bazı güçler de bölgeye girmiş ve İran sınırında konuşlanmıştı. Böylelikle Peşmerge ve Türk askerinin yanı sıra İran da desteklediği güçler üzerinden bölgede varlık göstermeye başladı.

Tahran Üniversitesi'nden hükümet politikalarına yakın görüşleriyle bilinen Prof. Muhammed Marandi, "Türkiye'nin gittikçe daha fazla ABD'ye benzediğini; askerini bölgedeki Libya, Suriye, Irak gibi birçok ülkeye gönderdiğini" hatırlatıyor; "radikal grupları da Azerbaycan'a gönderdiğini" iddia ederek "Bu durum İran'ı kaygılandırıyor" diyor.

BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan Marandi'ye göre bu durum Tahran'ı kaygılandırsa da, Türkiye ile ilişkileri İran için çok önemli. Bu nedenle de tüm bu kaygılar arka planda dile getiriliyor:

"İran hükümeti bu operasyonları Irak'ın egemenliğinin ihlâli olarak görüyor. Ama Türkiye İran için çok önemli bir ülke. Bu nedenle hükümet, bu konuyu Türk hükümetiyle arka planda görüşmeyi tercih edecektir."

Gerilim Başika kampıyla artmıştı

Daha önce Musul'a yaklaşık 15 kilometre mesafedeki Başika Kampı'nda da yerel güçlere eğitim verdiği gerekçesiyle Türk askerinin bulunmasına Bağdat yönetiminden çok sert tepki gelmişti. Gerilimin arttığı dönemde Ankara'daki diplomatik yetkililer, bu tepkinin arkasında aslında İran'ın rahatsızlığının yattığını, İran üzerindeki Bağdat etkisi sebebiyle Irak hükümetinin de tepki gösterdiğini dile getirmişti.

Ankara ve Bağdat'ın ilişkilerinin yumuşadığı son dönemde, ikili ticaretin öncelikli olduğu görüşmelerde "Başika'nın da meşru bir zemine oturması için müzakere edildiği" belirtiliyor.

BBC Türkçe'ye bilgi veren Türk yetkililer, İran'ın bu kez de Gara bölgesindeki ilerleyişten rahatsız olduğunu ve bunun ikili ilişkilere yansıdığını söylüyor.

Türk yetkililere göre Tahran, Türk ordusunun, Peşmerge'nin kontrolündeki Gara'nın ardından yine Haşdi Şabi ve PKK ile bağlantılı Sincar Savunma Birlikleri'nin (YBŞ) bulunduğu bölgeye ve Musul'a ilerlemesinden, daha uzun vadede ise buralarda kalıcı olmasından endişe ediyor.

Konuyla ilgili yorum almak için ulaştığımız İran Dışişleri Bakanlığı yetkilileri ise henüz bir dönüş yapmadı.

'Irak'taki direniş sebebiyle Türkiye ağır bedel ödemek zorunda kalır'

İran'da Türkiye'nin Irak topraklarında uzun vadede kalıcı olmasından endişe duyulup duyulmadığını sorduğumuz Marandi, "Irak'taki direnişin bunu Türkiye için zor ve masraflı hale getireceğini düşündüklerini, bu yüzden Türkiye'nin uzun vadede kalıcı olmayacağına inandıklarını" söylüyor:

"Türkiye'nin ekonomik problemleri var. Irak'taki direniş de Türkiye için bir sorun haline gelecektir ve Türk hükümeti orada kalmak için çok ağır bir bedel ödemek durumunda kalır. Bu durumda işgal de Türkiye'nin üzerinde çok ciddi bir ekonomik ve mali yük olur. Ülke içinde sorunlar büyür ve uzun vadede Türkiye bundan kârlı çıkmaz, sürdürülebilir değil."

Peki Prof. Marandi, "Irak'taki direniş" dediği, bugüne kadar Türkiye'nin operasyonlarına tepki gösteren, İran destekli Haşdi Şabi'yi mi kastediyor?

"Irak'taki tüm milisler Irak savunma kuvvetlerinin bir parçası. Onlara Amerikalılar 'İran destekli' demeyi tercih ediyor çünkü Iraklıların ABD işgaline karşı olduğuna inanmak istemiyor."

Haşdi Şabi'den üç tabur Sincar'a gönderildi

Türkiye'nin Gara bölgesinde başlattığı "Pençe-Kartal 2" isimli askeri operasyonun üçüncü gününde, Irak medyasında ve Kürtçe yayın yapan Rudaw'da, Irak ordusunun sonradan bir parçası haline gelen İran destekli Haşdi Şabi'den 10 binin üzerinde savaşçının Sincar'a kaydırıldığı haberleri çıktı.

Kaydırılan birliklerden birinin komutanı Abbas Ali, Rudaw'a verdiği röportajda "Haşdi Şabi demir yumrukla karşılık verir. Türkiye, PKK veya başka bir grup Haşdi Şabi burada olduğu sürece tehdit oluşturamaz. Burası bizim ülkemiz, o sebeple geldik. Egemenlik sahibi olduğumuz bir ülkede buraya Türkiye nasıl gelecek?" dedi.

Ardından Haşdi Şabi içindeki farklı gruplardan Türkiye'nin operasyonuna yönelik tepki içeren açıklamalar geldi.

Haşdi Şabi

KAYNAK,GETTY IMAGES

Asaib Ehlihak grubu Irak merkezi hükümetini "zayıf kalmakla" suçlayarak Türkiye'nin operasyonlarını durdurma çağrısı yaptı. Hizbullah el Nucayba da Bağdat hükümetini "karşı koymadığı için" eleştirdi ve hükümet bir adım atmazsa Türkiye'nin Ninova (Musul'un başkent olduğu eyalet) ve Sincar'daki olası operasyonlarına karşı kendilerinin harekete geçeceğini duyurdu. Daha önce ülkedeki ABD askerlerine yönelik saldırıları hatırlattı.

El Nucayba açıklaması

El Nucayba açıklaması

Ardından da Ashabül Kehf isimli grup da Başika Kampı'ndaki Türk birliklere atıldığını belirttiği bir füze görüntüsü paylaştı. Telegram gruplarında da bölgedeki Türk askerlerine yönelik birden fazla füze fırlattıklarını iddia eden mesajlar paylaştılar.

Gara, IKBY'nin henüz anayasada belirlenmemiş tartışmalı sınırları içindeki Duhok eyaletinde. TSK'nın operasyon yaptığı bölge, Sincar ve Musul'u da kapsayan Ninova eyaletinin sınırlarına yaklaşık 10 kilometre mesafede.

Erbil'deki saldırı mesaj niteliğinde mi?

Haşdi Şabi'den gelen bu açıklamaların ardından Pazartesi akşamı, Amerikan asker ve diplomatlarına yönelik yoğun olarak Bağdat ve çevresinde görülen saldırılar bu kez Erbil'de düzenlendi.

Havalimanı ve ABD Konsolosluğu'nun olduğu yerleşim bölgesine düzenlenen füze saldırılarında Amerikalı bir sivil hayatını kaybederken beş sözleşmeli personel ile bir asker de yaralandı.

Saldırıyı "Saraya Evliya el Dam" isimli; doğrudan Haşdi Şabi'ye bağlı olmamakla birlikte İran yönetimine yakın komutanların başında olduğu ve daha önce de Irak'ın farklı bölgelerinde Amerikalıları hedef alan saldırıları üstlenen bir grup üstlendi. Ancak saldırının sorumlusuna dair henüz resmi bir doğrulama gelmedi.

IKBY Dışişleri Bakanlığı Salı günü "Erbil'de düzenlenen saldırının arkasında İran veya milisleri olsa da büyük bir ciddiyetle yaklaşıyoruz" açıklaması yaptı.

Irak'ın diğer bölgelerine kıyasla çok daha güvenli olan ve Şii milislerin diğer bölgeler kadar aktif olmadığı Erbil'de düzenlenen bu saldırı, İran destekli grupların Irak'ın kuzeyinde de etkinliğini artırmaya başladığına yönelik bir mesaj niteliğinde.

Yorumlar (0)
28°
parçalı az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 25 Haziran 2021
İmsak 03:25
Güneş 05:26
Öğle 13:12
İkindi 17:12
Akşam 20:47
Yatsı 22:39