İsrail'in başarılı aşı kampanyasının sırrı

Nüfusunun yarısının ilk doz COVID-19 aşısı olmasını sağlayan İsrail, aşı yarışında dünya lideri konumunda. Peki, dokuz milyon nüfusu olan ülkenin bu başarısının ardında ne var?

DÜNYA 20.02.2021, 15:27 Tugs Enkh
1
İsrail'in başarılı aşı kampanyasının sırrı

Dünyada nüfusa oranla en çok COVID-19 aşısının yapıldığı İsrail’de 20 Aralık’ta başlayan aşılama kampanyasında 18 Şubat itibarıyla her iki İsrailliden biri ilk doz aşısını oldu. Ülke nüfusunun yüzde 33'ünün, yani her üç kişiden birinin de ikinci dozunu aldığı biliniyor. Peki, bu başarının sırrı ne?

Tedarikçilerle şeffaf anlaşma

Dokuz milyonluk ülkede bu kadar yaygın aşılama yapılabilmesinin arkasında İsrail’in tedarikçilerle yaptığı anlaşmalar var. Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin aksine İsrail, üreticilerle olan kontratını kamuoyuyla paylaşmayı seçti. Pfizer ile yaptığı aşı anlaşmasının detaylarına internetten erişilebiliyor. 

Bu anlaşmaya göre İsrail, Pfizer-BioNTech aşısının her bir dozu için AB'ye kıyasla daha fazla para ödüyor. İsrail doz başına 23 Euro öderken, AB ülkeleri 12 Euro ödüyor. 

Bunun yanı sıra İsrail devleti aşının güvenliği ile ilgili sorumluluğu üstlenirken AB, Pfizer-BioNTech'in aşının güvenliğinden sorumlu olması gerektiği konusunda ısrarcı.

En önemlisi de İsrail hükümeti Pfizer’a aşı kampanyasındaki verileri haftalık ve anonim bir şekilde paylaşma konusunda güvence verdi. Bu veriler, enfeksiyon ve aşılama sayılarının yanı sıra, yaş, cinsiyet, hastanın demografik özelliklerini içeriyor ve isimsiz bir şekilde şirkete gönderiliyor. 

Özellikle 60 yaş üstü nüfusta yeni enfeksiyonların sayısında önemli bir düşüş var.

Özellikle 60 yaş üstü nüfusta yeni enfeksiyonların sayısında önemli bir düşüş var.

İsrail’deki dijital sağlık sistemi altyapısı, bu verilerin hızlı bir şekilde ilaç şirketlerine sağlanabilmesinin önünü açıyor. Şirketler için oldukça değerli olan bu veriler karşılığında, İsrail nüfusunun yüzde 95’i bağışıklık kazanana kadar aşı tedariğini sağlama konusunda şirketleri ikna edebiliyor. 

Sigorta şirketlerinden umutlandıran veriler

İsrail’de kamuya ait dört adet sosyal sigorta kurumu var ve aşının güvenliği konusundaki son veriler bu şirketlerden biri olan Macabbi’den bulunabiliyor. 

Times of Israel adlı haber sitesinde 11 Şubat'ta yayımlanan bu verilere göre o tarihe kadar 523 bin sigortalı kişi ikinci dozu aldı. Ve bunlardan yalnızca 544’ü COVID-19’a yakalandı ve sadece 15'i hastaneye yatırıldı. Bu 15 hastadan sekizi hafif semptomlar gösterirken, üçü orta şiddette, dördü ise ağır atlattı. Kimse de hayatını kaybetmedi. 

Üst düzey bir Maccabi yetkilisi olan Miri Mizrahi Reuveni, "Bu veriler, aşının çok etkili olduğunu kesin olarak kanıtlıyor ve pek çok İsraillinin hayatını kurtardığına dair şüphemiz yok" dedi. 

Aşının gençler arasındaki etkisine dair verilerin yanı sıra, hamile kadınlardaki etkisi ile diyabeti veya kanseri olan hastalardaki etkisine dair veriler de önümüzdeki iki hafta içinde erişilebilir olacak.

İsrail hükümeti Pfizer’a aşı kampanyasındaki verileri haftalık ve anonim bir şekilde paylaşma konusunda güvence verdi.

İsrail hükümeti Pfizer’a aşı kampanyasındaki verileri haftalık ve anonim bir şekilde paylaşma konusunda güvence verdi.

Yeni varyantların etkisi

Ancak İsrail’den gelen veriler, Pfizer-BioNTech aşısının yeni varyantlara karşı etkisine dair henüz bir sonuç sunmuyor. Bu konuda yapılan bazı araştırmalar olsa da sonuçlar halen laboratuvar analizleriyle sınırlı.

Aşılama kampanyasındaki bu ilerleme İsrail’deki bazı kısıtlamaların kaldırılmasının da önünü açtı. İsraillilerin artık ülke içinde özgürce seyahat etmesinin önündeki engel kalktı; kreş ve okullar yeniden açıldı. Hatta çoğu işletme ve mağaza da müşteri sınırlamasıyla kapılarını yeniden açmaya başladı. 

Yine de vakalar uluslararası verilerle karşılaştırıldığında çok yüksek. Son yedi günde İsrail’deki yeni vaka oranı 100 binde 400'e yaklaşırken, Almanya'da bu 100 binde 60 civarında.

Hayfa'daki İsrail Teknoloji Enstitüsü Technion’da yapılan bir araştırmaya göre aşılandığı halde enfekte olan kişiler, virüsü daha az bulaştırıyor. Yani aşılama kampanyasının başarıyla sonuçlanmasının ardından vaka sayılarında da düşüş bekleniyor. 

Gençler tereddütte

Ancak İsrail’deki genç nüfus aşı yaptırma konusunda çok istekli değil. Pandeminin başlangıcından bu yana, COVID-19 sebebiyle hastaneye yatan 60 yaşının altındaki insanların sayısı, ilk kez 60 yaşın üstündekilerden daha fazla. 

Ynetnews adlı haber sitesine konuşan Tel Aviv'deki Ichilov Hastanesi Anesteziyoloji Bölümü Başkanı Idit Matot, "ECMO, yani kalp ve solunum cihazına bağlı genç insanlar var. Bu daha önce görmediğimiz bir şeydi. Trajedilere tanıklık ediyoruz" dedi.

Hükümet de aşı tereddütünü gidermek için çeşitli düzenlemeler ile olası cezaları tartışıyor. Assuta Aşdod Üniversite Hastanesi’nin başhekimi Erez Barenboim, Ynetnews'a verdiği bir demeçte "Tüm hastanelerdeki koronavirüs servislerinde yaşlı hastaların yerini gençlerin aldığını görüyoruz. Genç nüfusa sesleniyorum: Hastanelerin salgın bölümleri 'Asla enfekte olmam' diyen insanlarla dolu. Gidip aşınızı olun” çağrısında bulundu.

Yorumlar (0)
27°
az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 25 Haziran 2021
İmsak 03:25
Güneş 05:26
Öğle 13:12
İkindi 17:12
Akşam 20:47
Yatsı 22:39