İsrail'in başarılı aşı kampanyasının sırrı

Nüfusunun yarısının ilk doz COVID-19 aşısı olmasını sağlayan İsrail, aşı yarışında dünya lideri konumunda. Peki, dokuz milyon nüfusu olan ülkenin bu başarısının ardında ne var?

DÜNYA 20.02.2021, 15:27 Tugs Enkh
1
İsrail'in başarılı aşı kampanyasının sırrı

Dünyada nüfusa oranla en çok COVID-19 aşısının yapıldığı İsrail’de 20 Aralık’ta başlayan aşılama kampanyasında 18 Şubat itibarıyla her iki İsrailliden biri ilk doz aşısını oldu. Ülke nüfusunun yüzde 33'ünün, yani her üç kişiden birinin de ikinci dozunu aldığı biliniyor. Peki, bu başarının sırrı ne?

Tedarikçilerle şeffaf anlaşma

Dokuz milyonluk ülkede bu kadar yaygın aşılama yapılabilmesinin arkasında İsrail’in tedarikçilerle yaptığı anlaşmalar var. Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin aksine İsrail, üreticilerle olan kontratını kamuoyuyla paylaşmayı seçti. Pfizer ile yaptığı aşı anlaşmasının detaylarına internetten erişilebiliyor. 

Bu anlaşmaya göre İsrail, Pfizer-BioNTech aşısının her bir dozu için AB'ye kıyasla daha fazla para ödüyor. İsrail doz başına 23 Euro öderken, AB ülkeleri 12 Euro ödüyor. 

Bunun yanı sıra İsrail devleti aşının güvenliği ile ilgili sorumluluğu üstlenirken AB, Pfizer-BioNTech'in aşının güvenliğinden sorumlu olması gerektiği konusunda ısrarcı.

En önemlisi de İsrail hükümeti Pfizer’a aşı kampanyasındaki verileri haftalık ve anonim bir şekilde paylaşma konusunda güvence verdi. Bu veriler, enfeksiyon ve aşılama sayılarının yanı sıra, yaş, cinsiyet, hastanın demografik özelliklerini içeriyor ve isimsiz bir şekilde şirkete gönderiliyor. 

Özellikle 60 yaş üstü nüfusta yeni enfeksiyonların sayısında önemli bir düşüş var.

Özellikle 60 yaş üstü nüfusta yeni enfeksiyonların sayısında önemli bir düşüş var.

İsrail’deki dijital sağlık sistemi altyapısı, bu verilerin hızlı bir şekilde ilaç şirketlerine sağlanabilmesinin önünü açıyor. Şirketler için oldukça değerli olan bu veriler karşılığında, İsrail nüfusunun yüzde 95’i bağışıklık kazanana kadar aşı tedariğini sağlama konusunda şirketleri ikna edebiliyor. 

Sigorta şirketlerinden umutlandıran veriler

İsrail’de kamuya ait dört adet sosyal sigorta kurumu var ve aşının güvenliği konusundaki son veriler bu şirketlerden biri olan Macabbi’den bulunabiliyor. 

Times of Israel adlı haber sitesinde 11 Şubat'ta yayımlanan bu verilere göre o tarihe kadar 523 bin sigortalı kişi ikinci dozu aldı. Ve bunlardan yalnızca 544’ü COVID-19’a yakalandı ve sadece 15'i hastaneye yatırıldı. Bu 15 hastadan sekizi hafif semptomlar gösterirken, üçü orta şiddette, dördü ise ağır atlattı. Kimse de hayatını kaybetmedi. 

Üst düzey bir Maccabi yetkilisi olan Miri Mizrahi Reuveni, "Bu veriler, aşının çok etkili olduğunu kesin olarak kanıtlıyor ve pek çok İsraillinin hayatını kurtardığına dair şüphemiz yok" dedi. 

Aşının gençler arasındaki etkisine dair verilerin yanı sıra, hamile kadınlardaki etkisi ile diyabeti veya kanseri olan hastalardaki etkisine dair veriler de önümüzdeki iki hafta içinde erişilebilir olacak.

İsrail hükümeti Pfizer’a aşı kampanyasındaki verileri haftalık ve anonim bir şekilde paylaşma konusunda güvence verdi.

İsrail hükümeti Pfizer’a aşı kampanyasındaki verileri haftalık ve anonim bir şekilde paylaşma konusunda güvence verdi.

Yeni varyantların etkisi

Ancak İsrail’den gelen veriler, Pfizer-BioNTech aşısının yeni varyantlara karşı etkisine dair henüz bir sonuç sunmuyor. Bu konuda yapılan bazı araştırmalar olsa da sonuçlar halen laboratuvar analizleriyle sınırlı.

Aşılama kampanyasındaki bu ilerleme İsrail’deki bazı kısıtlamaların kaldırılmasının da önünü açtı. İsraillilerin artık ülke içinde özgürce seyahat etmesinin önündeki engel kalktı; kreş ve okullar yeniden açıldı. Hatta çoğu işletme ve mağaza da müşteri sınırlamasıyla kapılarını yeniden açmaya başladı. 

Yine de vakalar uluslararası verilerle karşılaştırıldığında çok yüksek. Son yedi günde İsrail’deki yeni vaka oranı 100 binde 400'e yaklaşırken, Almanya'da bu 100 binde 60 civarında.

Hayfa'daki İsrail Teknoloji Enstitüsü Technion’da yapılan bir araştırmaya göre aşılandığı halde enfekte olan kişiler, virüsü daha az bulaştırıyor. Yani aşılama kampanyasının başarıyla sonuçlanmasının ardından vaka sayılarında da düşüş bekleniyor. 

Gençler tereddütte

Ancak İsrail’deki genç nüfus aşı yaptırma konusunda çok istekli değil. Pandeminin başlangıcından bu yana, COVID-19 sebebiyle hastaneye yatan 60 yaşının altındaki insanların sayısı, ilk kez 60 yaşın üstündekilerden daha fazla. 

Ynetnews adlı haber sitesine konuşan Tel Aviv'deki Ichilov Hastanesi Anesteziyoloji Bölümü Başkanı Idit Matot, "ECMO, yani kalp ve solunum cihazına bağlı genç insanlar var. Bu daha önce görmediğimiz bir şeydi. Trajedilere tanıklık ediyoruz" dedi.

Hükümet de aşı tereddütünü gidermek için çeşitli düzenlemeler ile olası cezaları tartışıyor. Assuta Aşdod Üniversite Hastanesi’nin başhekimi Erez Barenboim, Ynetnews'a verdiği bir demeçte "Tüm hastanelerdeki koronavirüs servislerinde yaşlı hastaların yerini gençlerin aldığını görüyoruz. Genç nüfusa sesleniyorum: Hastanelerin salgın bölümleri 'Asla enfekte olmam' diyen insanlarla dolu. Gidip aşınızı olun” çağrısında bulundu.

Yorumlar (0)
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 26 57
2. Beşiktaş 25 54
3. Fenerbahçe 26 54
4. Trabzonspor 26 48
5. Hatayspor 26 45
6. Alanyaspor 26 42
7. Gaziantep FK 26 40
8. Karagümrük 26 40
9. Göztepe 26 35
10. Antalyaspor 26 34
11. Sivasspor 25 32
12. Konyaspor 25 31
13. Malatyaspor 26 31
14. Kasımpaşa 26 29
15. Rizespor 26 28
16. Kayserispor 25 25
17. Başakşehir 26 25
18. Erzurumspor 26 25
19. Denizlispor 26 21
20. Gençlerbirliği 25 21
21. Ankaragücü 25 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 24 46
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Ankara Keçiörengücü 24 39
8. Tuzlaspor 23 38
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 23 26
13. Menemenspor 23 26
14. Balıkesirspor 23 24
15. Boluspor 23 23
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 23 14
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 26 62
2. M. United 26 50
3. Leicester City 26 49
4. West Ham 26 45
5. Chelsea 26 44
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Tottenham 25 39
9. Aston Villa 24 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 26 34
13. Crystal Palace 26 33
14. Southampton 25 30
15. Burnley 26 28
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 26 23
19. West Bromwich 26 17
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 24 52
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 24 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Celta de Vigo 25 30
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 24 21
20. Huesca 25 20
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 01 Mart 2021
İmsak 06:09
Güneş 07:33
Öğle 13:22
İkindi 16:27
Akşam 19:00
Yatsı 20:19