Suriye'nin anayasa çıkmazı

Suriye'de devlet başkanlığı seçiminden önce anayasa taslağının hazırlanması hedefleniyordu. Ancak anayasa görüşmeleri tıkanmış durumda. DW Türkçe taraflarla konuştu.

DÜNYA 10.02.2021, 16:59 Tugs Enkh
13
Suriye'nin anayasa çıkmazı

Suriye'de siyasi çözümün sağlanması amacıyla Birleşmiş Milletler'in (BM) arabuluculuğunda Şubat ayı başında Cenevre'de devam eden anayasa komitesi görüşmeleri bir kez daha sonuçsuz kaldı. Komitenin Suriye'de bu yıl Nisan-Mayıs aylarında yapılması öngörülen devlet başkanlığıseçiminden önce yeni anayasa taslağını tamamlaması planlanıyordu.

Beşinci kez toplanan komite, yeni anayasanın çerçevesine veya içeriğine dair herhangi bir madde üzerinde uzlaşamadı. Komiteyi oluşturan muhalefet, yönetim ve sivil toplum heyetleri ilerleme sağlanamamasından dolayı birbirlerini suçluyor.

Cenevre görüşmelerine katılan komite üyeleri DW Türkçe'ye "yeni anayasanın dayandığı temel görüşlerin olduğu başlangıç ve genel esaslar kısmına dair henüz uzlaşma sağlanamadığını, içerik kısmına ilişkin tartışmaların ise henüz başlamadığını" söyledi.

Komitenin muhalefet heyetindeyer alan Suriye Ulusal Koalisyon Başkan Yardımcısı Dima Moussa, Şam yönetimi tarafından belirlenen heyetin anayasanın temel ilkelerine dair önerilerini sunmadığını, önceki oturumlarda tartışılan başlıkları gündemde tutmaya devam ettiklerini ve bu nedenle görüşmelerde ilerleme sağlanamadığını söyledi.

"Ulusal ilkeleri tartışmaktan kaçınıyorlar"

Anayasa komitesinin Şam hükümeti heyetinde yer alan hukukçu Muhammed Akkam ise "muhalefet ve sivil toplum heyetlerinin anayasanın temelini ve çerçevesini oluşturan ulusal ilkeleri tartışmaktan kaçındıklarını" öne sürdü.

DW Türkçe'nin sorularını yanıtlayan Akkam, egemenlik, ulusal bütünlük, dış müdahaleye karşı net tavır gibi konularda muhalefet ve sivil toplum heyetlerinin net tavırlarının olmadığını, anayasanın içeriğinin ancak bu esaslar belirlendikten sonra şekillenebileceği görüşünde.

Temel ilkeler

Anayasanın temel ilkelerine dair tartışmalar, 2018 yılında kurulmasına karar verilen komitenin oluşturulması için girişimler devam ederken başlamıştı.

150 kişilik komitenin 50 üyesini muhalefetin, 50 üyesini Şam yönetiminin belirlemesi ve 50 üyenin de sivil toplumdan seçilmesi öngörülmüştü. Ancak yaklaşık 1,5 yıl süren komite üyelerinin belirlenmesi döneminde çok sayıda isim "yakın ilişkide olduğu ülke/taraf, Suriye içindeki silahlı gruplara bakış, Suriye sahasındaki çeşitli ülkelere yaklaşım" gibi kriterler üzerinden değerlendirilerek komite dışı bırakıldı.

Türkiye, Rusya, Suudi Arabistan gibi ülkelerin de aktif olduğu bu dönemin ardından komitenin ilk görüşmesine ülke adının ne olacağına dair tartışmalar damgasını vurdu. Türkiye muhalefet ve sivil toplum heyetlerine uygun gördüğü isimlerin yer alması için yoğun çaba gösterdi. Ayrıca Şam yönetiminin heyeti için önerilen bazı isimler icin de Rusya ile görüştü.

Muhalefet, hâlâ Suriye Arap Cumhuriyeti olan ülke adının Suriye Cumhuriyeti olarak değiştirilmesi gerektiğini savunurken Şam yönetimine bağlı heyet mevcut ismin korunması gerektiğinde ısrar etti.

Bu nedenle muhalefet, Şam yönetimini "Arap milliyetçiliği esasları ile hareket ederek ülkedeki diğer etnik grupları yok saymaya devam etmekle" suçluyor. Buna bağlı ikinci temel tartışma konusu ülkenin resmi dilinin Arapça olup olmamasına dair.

Terör ve terörist tartışmaları

Cenevre'deki ikinci görüşme ise anayasa komitesi oluşturulurken şiddetlenen ve hâlâ devam eden "işgalci ve terörist tanımının yapılması" ana başlığı gündemi ile gerçekleştirildi.

Şam yönetimine bağlı heyetin üyesi Muhammed Akkam, egemenlik ilkesine paralel olarak devam eden bu konudaki uzlaşmazlığın devam ettiğini söyledi.

Akkam, "(Muhalefet ve sivil toplum heyetleri) Egemenlik ilkesinden bahsediyorlar, ancak Suriye topraklarına yönelik Türk ve Amerikan müdahalesi, İsrail saldırıları gibi egemenlik ilkesine aykırı yabancı müdahaleler konusunda net bir pozisyon belirtmiyorlar" dedi.

Şam, Türkiye ve ABD'nin Suriye içindeki varlığı, bu ülkeler ile birlikte hareket eden silahlı ve sivil gruplar egemenlik ilkesini yok saydıkları gibi toprak bütünlüğü esasını da ihlal ediyorlar.

Muhalefet ise Şam'ın "Suriye içindeki silahlı grupları ve bu gruplara destek veren sivil muhalefeti kapsayacak şekilde geniş bir terör/terörist tanımı yaparak bu kesimi elimine etmeye çalıştığını" savunuyor.

Yönetim biçimi ne olacak?

Devletin yönetim biçimi de hâlâ uzlaşma sağlanamayan başlıklardan biri. Şam yönetimi heyetinden Akkam, "Tek ve merkezi devlet mi istiyorlar yoksa federal sistem mi? Bu da açık değil ve biz federal sistemi istemiyoruz, çünkü bunu bölünmenin başlangıcı olarak değerlendiriyoruz" dedi.

Muhalefet ise yasama-yürütme-yargı güçler ayrılığı, yargının bağımsızlığı, eşit vatandaşlık haklarının sağlanması, çoğulculuğu ve vatandaşlık hak ve özgürlüklerini garanti altına alan bir anayasanın hazırlanmasına odaklanılması gerektiğini savunuyor.

"Baştan beri ölü bir süreç olacağı belliydi"

DW Türkçe'nin sorularını yanıtlayan Suriye'nin kuzeyindeki öz yönetim eş başkanlık konseyi üyesi Salih Müslim öz yönetimin anayasa komitesinde yer almadığını ve temsil edilmediğini belirtiyor.

Komitenin oluşturulduğu dönemde davet edildiklerini belirten Müslim, "Ruslar bizim de olmamızı istedi. Delegelerimizi, çalışmalarımızı hazırladık ancak Türkiye'nin girişimleri ile devre dışı kaldık" dedi.

Anayasa komitesindeki muhalefet heyetinin Türkiye'ye bağlı olduğunu öne süren Müslim, "Suriye topraklarının 3'te 1'ini kontrol eden öz yönetimin yer almadığı görüşmelerden başarılı sonuçlar beklenemeyeceğini" savundu.

Müslim, anayasa taslağı hazırladıklarını ve bunu Rusya ile de görüştüklerini anlatarak, taslağın Suriye'nin toprak bütünlüğü korunarak birbirine bağlı otonom bölgeler oluşturulması esasına dayandığını söyledi.

Bütün gücün ve yetkinin merkezde toplandığı sisteme karşılık adem-i merkeziyetçilik esasına dayalı bir yönetimi savunduklarını belirten Müslim, anayasa görüşmelerini ölü bir süreç olarak değerlendirdi.

Müslim'e göre hem komitede yer alan taraflar ve öz yönetim hem de Suriye sahasında bulunan Türkiye, Rusya gibi ülkeler kendi ajandalarına göre hareket ediyor.

Uluslararası anlamda yeni anayasa konusunu ciddiyetle çözmek isteyen güçlerin olmadığını savunan Müslim'e göre, Cenevre'deki anayasa görüşmeleri konusunda yüksek beklentili olmamak gerekiyor.

Yorumlar (0)
22°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 23 Haziran 2021
İmsak 03:24
Güneş 05:25
Öğle 13:11
İkindi 17:11
Akşam 20:47
Yatsı 22:38