Financial Times: Türkiye koronavirüs krizini IMF'siz atlatmaya çalışıyor

İngiliz Financial Times gazetesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, cari dengede sorunlar ortaya çıkmaya başlamasına rağmen Uluslararası Para Fonu IMF'den yardım almamak için direndiğini yazdı.

EKONOMİ 28.05.2020, 13:12 Mehmet Taisi Guzel
39
Financial Times: Türkiye koronavirüs krizini IMF'siz atlatmaya çalışıyor

Erdoğan'ın "popülist bir lider" olarak tanımlandığı makalede, Türkiye'nin dış borçlarının arttığı ve koronavirüs salgını sebebiyle ekonomik sarsıntının büyüdüğü, ancak Erdoğan'ın IMF'nin kapısını çalmamak için direndiği anlatılıyor:

"Türkiye'nin zaten olumsuz seyreden mali durumu, koronavirüs salgını sebebiyle daha da büyük bir sarsıntı yaşadı. Daha önce asla IMF'den yardım almayacağını defalarca söyleyen Erdoğan, koronavirüs salgınının büyüttüğü ekonomik krize rağmen IMF'den yardım talep etmektense krizi tek başına atlatmaya çalışıyor. 

IMF

Türkiye'nin önümüzdeki 12 ay için geri ödenmesi gereken 169 milyar dolar dış borcu var. Ancak brüt döviz rezervi, altını da katarak, sadece 84 milyar dolar seviyesinde. Bu durum yatırımcıları korkuttu ve Türk Lirası Mayıs ayında ABD Doları karşısında tarihi düşük seviyesine geriledi.

Tüm bu gelişmeler, Türkiye'nin ödemeler dengesi kriziyle karşı karşıya kalacağına ve sonuç olarak uluslararası destek aramaktan başka çaresi kalmayacağına yönelik uyarıları beraberinde getirdi.

Ancak ay sonuna doğru TL'deki değer kaybı tersine döndü ve TL kaybettiği değerin bir kısmını yeniden kazandı. 

Bunun sonucunda bazı büyük bankalar borçlarını çevirmeyi başardı. 

Geçici çözümler uzun vadede işe yarar mı?

Bazı uzmanlara göre bu hamleyle Erdoğan uyarıları bir kez daha geri tepti. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'nın İstanbul ofisinden Roger Kelly "Bir şekilde üstesinden gelme stratejisinin günü kurtarma şansı var, geçmişte de aynı şey olmuştu" diyor.

Erdoğan'ın "IMF'nin zincirlerine" olan itirazı, Erdoğan'ın kendisi için çizdiği "yabancı güçler ve kurumlar önünde asla eğilmeyecek olan güçlü bir lider" imajından kaynaklanıyor. 

2018'de de bir kur krizi resesyona, işsizlik ve enflasyonda çok keskin artışlara sebep olmuştu. Erdoğan, o zaman da IMF'ye başvurma fikrine karşı çıkmıştı.

Oysa bu kez kriz küresel. 90'dan fazla ülke, diğer bir deyişle dünyanın yarısı, salgın döneminde IMF'den yardım talep etti.

Ancak Erdoğan, daha geçen hafta, dünyanın diğer yarısının izlediği yolu izlemeyeceğini bir kez daha söyledi. IMF'yle görüşme çağrısı yapan muhalefeti de "Türkiye'nin yeniden ekonomik ve siyasi olarak teslim olması çağrısı yapmakla" suçladı.

Erdoğan'ın Washington merkezli IMF'ye yönelik şüphesi, aslında Türk halkının da paylaştığı bir şüphe. İstanbul Ekonomi Araştırmaları Merkezi'nin yaptığı bir ankete göre Türkiye'nin yüzde 70'i IMF ile anlaşmaya karşı.

Ekonomik durgunluktan çıkış mümkün mü? 

Türkiye'nin bu krizden tek başına çıkabileceğine inanan iyimserler, bunun işaretlerinin de görüldüğünü söylüyor.

Akbank ve İş Bankası gibi bazı büyük bankalar ve Vakıfbank gibi bazı kamu bankaları, milyarlarca dolarlık borçlarını çevirebildi. 

Taahhütlerin büyük oranda yerine getirilemediği bir kurumsal açık ortaya çıkmadı. Yetkililer, yabancı yatırımcıların döviz alışverişine engel olmayı hedefleyen önlemleri aldıktan sonra TL de dengelendi. 

ABD Merkez Bankası ile swap hattı açılması çabaları şu an için sonuçsuz kaldı. Ancak Türkiye bunu da zor zamanlarda yardımına koşan müttefiki Katar'la yaptığı bir anlaşma sayesinde çözüyor: Geçen hafta imzalanan anlaşmaya göre Katar, Türkiye'nin döviz rezervlerini 10 milyar dolar değerinde Katar riyaliyle desteklemeyi kabul etti.

Tüm bunlara karşın Goldman Sachs, Türkiye'nin bu yıl 20 milyar dolarlık bir finansman açığıyla karşı karşıya kalacağını öngörüyor.

Hükümet yetkilileri salgında en kötü dönemin atlatıldığını duyururken Erdoğan da, ülkeye sıcak para girişini canlandıracak sektörleri yeniden açmaya başladı. İlk adımı da turistleri ülkeye yeniden çekmeye çalışmak oldu.

"Türkiye, ülkenin turistlere yeniden açılması için güçlü bir şekilde çalışıyor." diyen İstanbul Havalimanı'nın işletmesini yapan İGA'nın CEO'su Kadri Samsunlu, senenin ikinci yarısından daha umutlu:

"Bu yaz biraz yavaş geçebilir, ancak son dört ayda çok iyi bir düzelme bekliyorum."

Samsunlu, salgının olası ikinci dalgasıyla ilgili endişeleri göz ardı ederek bu tahmini yapıyor.

İstanbul Havalimanı

IMF'ye başvurmamak için başka hangi önlemler alınabilir?

İnşaat sektöründe de müteahhitler uluslararası projeler için tekliflerini sundu. Üretim alanında ise Maliye ve Hazine Bakanı Berat Albayrak, Türk firmalarını geleceğin küresel tedarik zinciri ürünlerine yönelmeye teşvik ediyor. Böylece daha önce büyük ihtimalle Çin'in kazandığı ihaleleri kazanıp sözleşmeleri Türk firmalarının imzalamasını hedefliyor.

Albayrak aynı zamanda ülkenin mevcut cari işlemler açığındaki büyümeyi de, çamaşır makinesinden tarım makinelerine, lensten fotokopi kağıdına kadar birçok maddeye ithalat vergisini artırarak sınırlandırmaya çalışıyor. Ancak bu çaba, daha fazla dış kaynağa ihtiyaç doğurabilir. 

Berat Albayrak

Maliye ve Hazine Bakanı Berat Albayrak

Avusturya'daki Raiffeisen Centrobank'tan Özgür Güyüldar, son aylarda Türkiye'den kaçan bazı yabancı yatırımların ülkeye geri çekilebileceğini tahmin ediyor:

"Eğer Türkiye Mayıs ve Haziran aylarını atlatabilirse bence bazı portföy yatırımları Türkiye'ye dönebilir. Ancak yine de bazı riskler var. Örnek verecek olursak sonbaharda potansiyel enflasyon artışı daha fazla sermaye çıkışına yol açabilir ve bu da TL üzerindeki baskıyı artırır."

Güyüldar, bu risklerin gerçekleşmesi halinde, Merkez Bankası'nın büyük bir faiz artışına gidebileceğini ve bunun da ekonomide frene basılması anlamına geleceğini söylüyor. Bu da ülkenin, koronavirüs salgınının tetiklediği ekonomik durgunluktan kurtularak yeniden ayaklanma kapasitesini kısıtlayabilir.

Bazı ekonomistler de eğer tüm bu geçici önlemler yeterli olmazsa, Erdoğan'ın bankadan döviz çekme kısıtlaması gibi yeni sermaye kontrolleri uygulamasından endişe ediyor.

Bakanlar bu gibi önlemlerin alınmayacağını defalarca söyledi ancak yine de bu tarz önlemler alınırsa, Bilkent Üniversitesi'nden ekonomi profesörü Refet Gürkaynak'a göre Erdoğan, IMF desteği olmadan bir süre daha devam edebilir ancak bunu zafer olarak göstermek pek de doğru bir hareket olmaz:

"Ben bunu şöyle görüyorum; bu işten sıyrılmadık ve hatta iyi ya da kötü geçici bir çözüm de bulmuş değiliz. Yüksek işsizlik oranları, düşük üretim, son yıllardaki yatırım seviyelerinin düşüklüğü… Bu bana hiç de birinin 'iyi zamanlar' olarak tanımlayabileceği bir zamanmış gibi gelmiyor."

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 17 Mayıs 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı