İklim kriziyle mücadelede altı sıradışı ve etkili yöntem

İklim değişikliğini tersine çevirmeye çalışmak, insanlığın karşılaştığı en zorlu süreçlerden biri. Neyse ki, çevreyi etkileyen sorunların çözümlerine kafa yoran insanlar var.

EKONOMİ 03.06.2021, 17:55 Tugs Enkh
27
İklim kriziyle mücadelede altı sıradışı ve etkili yöntem

İklim değişikliğini tersine çevirmeye çalışmak, insanlığın karşılaştığı en zorlu süreçlerden biri. Neyse ki, çevreyi etkileyen sorunların çözümlerine kafa yoran insanlar var.

BBC'nin Gezegeni Kurtarmanın 39 Yolu serisinde yer alan en iyi ve en sıra dışı altı çözüm şunlar:

Illustration showing three girls at school

KAYNAK,AMELIA FLOWER @AMELIAFLOWER

1. Kız çocuklarının eğitimi

Eğitimin dünya çapında iyileştirilmesi, pek de kolay görünmüyor. Ancak özellikle kız çocuklarının eğitimini güçlendirmek, sadece sosyal ve ekonomik fayda sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda iklim değişikliğiyle mücadeleye de yardımcı oluyor.

Bunun nedenleri arasında kız çocukların eğitim hayatları devam ettiği sürece çocuk sahibi olmayı da daha ilerleyen yaşlara bırakmaları yer alıyor.

Dünyadaki kız çocuklarının tamamı ortaokulu bitirirse, 2050 yılına kadar tahmin edilen dünya nüfusu yaklaşık 840 milyon daha az olabilir.

İklim değişikliği söz konusu olduğunda nüfusun tartışmalı bir konu olabileceği bir gerçek. Dahası yoksul ülkelerde yaşayanların zengin ülkelerdekilere kıyasla karbon ayak izleri çok daha düşük. Bununla birlikte üzerinde yaşadığımız gezegenin kaynakları üzerindeki baskı artarken, yükselen nüfus da önemli bir etken olarak ortaya çıkıyor.

Illustration showing three women professionals

KAYNAK,AMELIA FLOWER @AMELIAFLOWER

Kız çocuklarının eğitim imkanlarına erişimini iyileştirmek, nüfustan çok daha büyük etkiler yaratabilir. Çalışma hayatı, iş dünyası ve siyasette yer alabilen kadınlar, iklim sorunun çözümünün de anahtarını elinde tutuyor olabilir.

Araştırmalar, iklim politikalarından sorumlu kadınların sayısının artırılmasının daha iyi uygulamaların hayata geçirilmesine yol açabileceğini gösteriyor.

Bunun arkasında da aynı pandemi döneminde de görüldüğü gibi kadın liderlerin, bilimsel tavsiyeleri dinlemeye daha meyilli olmaları yatıyor.

Bugün birçok hayır kurumu eğitim için önemli maddi kaynaklar sağlıyor ve bunlar işe yarıyor. Örneğin Bangladeş'te ortaokula kaydolan kız çocuklarının sayısı 1980'lerde yüzde 39 seviyesindeyken, bugün neredeyse yüzde 70'e ulaştı.

Two pandas having tea with a house made of bamboo in the background

KAYNAK,ROHAN DAHOTRE @ROHANDAHOTRE

2. Bambular sadece pandalar için değil

Bambu, dünyanın en hızlı büyüyen bitkisi. Bir günde bir metreye kadar büyüyebilir ve karbonu ağaçlardan çok daha hızlı emme özelliğine de sahipler. Ayrıca İşlenmiş bambu çelikten daha güçlü olabiliyor.

Bütün bunlar potansiyel olarak bu bitkinin mobilya ve inşaatlar için süper sürdürülebilir bir malzeme haline getiriyor.

Çin'de bir zamanlar bambu, "fakirlerin kerestesi" olarak görülüyordu. Ancak bu imaj, artık değişmeye başladı. Bambu bazlı ürünler; çelik, PVC, alüminyum ve beton gibi malzemelere sürdürülebilir ve karbon ayak izi düşük bir alternatif sunabilir.

A village being protected from a tidal wave by a bamboo forest

KAYNAK,ROHAN DAHOTRE @ROHANDAHOTRE

Bambu yetiştirmenin başka ekolojik faydaları da var. Bu bitkiler, haşerelere karşı dirençli olma eğiliminde. Böylece toprak verimliliği artırılabilir, erozyonlar önlenebilir ve sel riski de azaltılabilir.

Arief Rabik, Endonezya'da tarım arazilerinin yenilenmesi ve 1000 adet "bambu köyü" kurularak karbon emisyonlarının azaltılması üzerine çalışmalar yapan Çevresel Bambu Vakfı'nı yönetiyor.

Bu proje kapsamında, her yerleşim alanının, içinde hem tarım ürünleri hem de canlı hayvanların olduğu yaklaşık 20 kilometrekarelik bir bambu ormanıyla çevrili olması öngörülüyor. Hedefleri, bu projeyi dokuz ülkeye daha yayma.

Arief, "Toplucar, her yıl 1 milyar ton karbondioksiti atmosferden emecek ve dışarı atacaklar" diyor.

A tree dressed as a lawyer looks at a polluting factory locked up in prison

KAYNAK,ROHAN DAHOTRE @ROHANDAHOTRE

3. Çevreye zarar verenlerle hukuk mücadelesi

Çevre savunucuları, iklim değişikliğine karşı mücadelede hukukun gücünü giderek daha fazla kullanmaya başladı. Esasen hukuk sistemi, çevreye zarar veren şirket ve devletleri kontrol altında tutmak için eldeki en güçlü silahlardan biri.

Kısa bir süre önce Hollanda'daki bir mahkeme, petrol devi Shell'in, Paris İklim Anlaşması'nda belirlenen hedeflere uyumlu politikalar yapabilmek için emisyonlarını azaltmak zorunda olduğuna hükmetti. Bu karar bir dönüm noktası olarak görülüyor.

Dünyanın imdadına yetişen sadece çevre kanunları da değil. Avukatlar, iklim değişikliğiyle mücadelede insan hakları hukukunu, istihdam yasalarını ve hatta şirketlerin tüzüklerini kullanarak yaratıcı hukuki yollar buluyorlar.

Örneğin, 2020 yılında elinde sadece 35 dolar değerinde hisse olan yatırımcılar, Polonya'da inşa edilen bir kömür santralinin yapımını durdurmayı başardı. Peki bu nasıl oldu? Çevre grubu ClientEarth, enerji şirketi Enea'nın kömür santrali inşasını destekleme kararına itiraz etmek için hem elindeki şirket hisselerini hem de şirketler kanununu kullandı.

Mahkeme, yeni bir kömür santrali açmanın "ticari açıdan yasadışı ve kötü bir hamle" olacağına hükmetti.

A woman chasing a fridge wearing a villain's face

KAYNAK,DANDY DOODLEZ @DANDYDOODLEZ

4. Gazlı buzdolaplarının peşine düşmek

Buzdolabı, derin dondurucu ve klima gibi cihazlar, hidroflorokarbonlar (diğer adıyla HFC'ler) gibi kimyasal soğutucular içerir.

Ancak HFC'lerin buzdolabında harika bir işlev göstermesini sağlayan yalıtım gücü, aynı zamanda dünya için tehlikeli bir battaniyeye dönüşmesine neden oluyor.

Aslında, HFC'ler karbondioksitten bile daha güçlü bir sera gazı. 2017'de dünya liderleri bu maddelerin kullanımını aşamalı olarak sona erdirmeye karar verdi.

Tek başına bu adımın küresel ısınmayı 0,5 derece azaltacağı tahmin ediliyor.

Ancak halihazırda var olan buzdolabı ve klimaların sayısı da çok yüksek. Buzdolabı emisyonlarının çok büyük bir bölümü kullanım ömürlerinin son dönemlerinde ortaya çıkıyor. Bu da bu cihazların geri dönüşümünü ve güvenli bir şekilde imha edilmesini kritik bir hale getiriyor.

Neyse ki, dünya genelinde uzman ekipler tehlikeli soğutucu gazların izini sürüyor ve bunları imha ediyor.

Bu gazları güvenli bir şekilde bulmayı, korumayı ve bunlarla başa çıkmayı amaçlayan bir şirket olan Tradewater'ın Maria Gutierrez, "Bize buzdolabı Hayalet Avcıları lakabını taktılar" diyor.

Bu şirket, eski depoları ve atık imha alanlarını araştırarak sorunlu soğutma ünitelerini buluyor ve uygun bir şekilde imha ediyor.

A ship full of cargo containers at sea with mountains of barnacles stuck to its bottom side

KAYNAK,KINGSLEY NEBECHI @KINGSLEYNEBECHI

5. Su üzerinde daha kaygan gemiler

Küresel ticaret söz konusu olduğunda, birkaç küçük yaratık çok ciddi bir külfet yaratabilir.

Deniz taşımacılığı, küresel ekonomimiz için hayati öneme sahip.

Küresel ticaretin yüzde 90'ı gemilerle yapıyor. Denizcilik sektörü, insan yapımı emisyonların yaklaşık yüzde 2'sini oluşturuyor. Üstelik bu rakamın önümüzdeki yıllarda daha da artması bekleniyor.

Küçük bir deniz canlısı olan kaya midyesi, insanlık için bu kadar hayati öneme sahip deniz taşımacılığında büyük bir sorunu da beraberinde getiriyor.

Kaya midyesi, midye ve yosunla kaplı gemiler, yanları pürüzsüz bir yapıya sahip olan "kaygan gemilere" kıyasla yüzde 25 daha kirli deniz dizeli kullanıyor. Böylece hem emisyonlar artıyor hem de yakıt faturası da yılda 31 milyar dolar yükseliyor.

A robot cleaning the bottom of a cargo ship

KAYNAK,KINGSLEY NEBECHI @KINGSLEYNEBECHI

Uzmanlar, bu midyelerin neden olduğu karbon emisyonu sorununu azaltmak için gemilerin su üzerinde daha kaygan hale gelmesini sağlayacak yaratıcı çözümlerin peşinde koşuyor. Bunlar arasında özel UV boyaların kullanılması ve küçük ölçekli elektrikli klorlamadan gövde bakım robotlarına kadar bir dizi yöntem yer alıyor.

Tüm bunların arkasındaki ana fikir ise oldukça basit: 'Bir sorunu önlemek tedavi etmekten daha iyidir.' Buradaki amaç da bu tarz yapışkan deniz canlılarının sürü haline gelmeden gemilerin altında ve etrafında birikmesinin önüne geçmek.

Ne de olsa, plak birikimini önlemek için dişlerimizi düzenli olarak fırçalıyoruz, o halde neden aynı şeyi gemilerin bakımı için de yapmayalım ki?

A grain of rice dressed as a superhero

KAYNAK,SARINA MANTLE @WILDSUGA

6. Süper pirinç

Pirincin yetişme sürecinde karbon ayak izinin de çok yüksek olduğunu biliyor muydunuz? Aslında pirincin karbon etkisi havacılık sektörüyle aynı.

Bunun arkasında da pirincin büyük bir bölümünün yabani otların oluşumunu engellemek için suyla dolu çeltik tarlalarında yetiştirilmesi yatıyor. Ancak bu kadar yüksek miktardaki su, oksijenin toprağa ulaşmasını engelliyor ve bu da metan üreten bakteriler için ideal koşullar ortaya çıkarıyor.

Metan gazının küresel ısınmaya etkisi, kilogram başına karbondioksitin 25 katı.

İklim kriziyle mücadelede bilim insanları bir pirinç devrimine öncülük ediyor. Bunun yerine kuru tarlalarda yetiştirilebilen, su tasarrufu sağlayan, çiftçilere yardımcı olan ve metan emisyonlarını azaltan yeni pirinç çeşitleri geliştiriyorlar.

Uluslararası Pirinç Araştırma Enstitüsü'ndeki 650 yeni pirinç çeşidi üzerinde çalışmalar yapıldı ve tarımsal faaliyetlerde en iyi türlerin kullanılmasına başlandı.

On yıl içinde üretilen pirinçlerin büyük bölümünün gaz emisyonu daha düşük türlerden geleceği umuluyor.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 27 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı