Aşırı yağışlar Dünya'yı nasıl tehdit ediyor?

Artan sıcaklıklar ve gücünü yitiren jet akımı: İklim değişimi yüzünden önümüzdeki yıllarda dünyada Almanya'daki sel gibi aşırı hava olayları daha fazla yaşanacak. Bu olaylarda Ay'ın da rolü var.

GÜNCEL 26.07.2021, 16:33 Tugs Enkh
21
Aşırı yağışlar Dünya'yı nasıl tehdit ediyor?

Almanya'nın batısında geçen hafta meydana gelen selde en az 179 kişi hayatını kaybetti, 151 kişi de hâlâ kayıp. Yakınlarını ve sahip oldukları her şeyi yitirenler, Almanya'da bu boyutta ancak birkaç on yılda bir meydana gelen sel karşısında hâlâ derin bir şokta. Meteorologlar ise iklim değişimi yüzünden gelecekte bu tür aşırı hava olaylarının daha sık yaşanabileceği konusunda uyarıyor.

Karlsruhe Teknoloji Enstitüsü çatısı altındaki Meteoroloji ve İklim Araştırmaları Enstitüsü'nden iklim araştırmacısı Andreas Fink, "Isınan dünyada aşırı yağışlar daha sık olacak" diyor.

Isınan hava daha fazla nem taşıyabiliyor

Bunun bir nedeni, yeryüzünün ısınmasıyla atmosferin de değişmesi. Zürih merkezli Federal Teknik Üniversitesi İklim ve Atmosfer Enstitüsü'nden Dr. Sebastian Sippel, "Her bir santigrat derecelik sıcaklık artışı atmosferin yüzde 7 daha fazla nem çekebilmesinin önünü açıyor" açıklamasını yapıyor. Sippel, "Isınmayla birlikte oluşan fazla nem de uzun vadede yüksek yağış miktarına, yani şiddetli yağışlara yol açıyor" diye sözlerini sürdürüyor.

Uzmanların, insan kaynaklı iklim değişiminin atmosferimizi ısıttığından şüphesi yok. Berlin'deki Humboldt Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü'nden Dr. Carl-Friedrich Schleussner, 2021 yılında iklim değişiminin buna neden olup olmadığı konusunda artık bir tartışma olmadığını söylüyor. Schleussner, "Bundan sonraki soru artık ne kadar ısınmaya yol açtığı olacak" diyor.

Zayıflayan jet akımı

Termodinamik değişim konusunda, yani atmosferin giderek ısınması ve nem tutma kapasitesinin artmasına dair bilim dünyasında fikir birliği hakim. Almanya'da ve komşularındaki gibi sel, Kanada ve ABD'nin batı kıyılarındaki sıcak hava dalgaları gibi aşırı hava olaylarında ek olarak başka bir etkenin, hava akımlarının rol oynadığı konusu ise henüz tam açıklığa kavuşturulabilmiş değil ancak uzmanlar bunun büyük bir ihtimal dahilinde olduğu görüşünde.

Alçak ve yüksek basınç bölgelerinin, Avrupa ülkeleri ve Türkiye'nin de içinde bulunduğu ılıman kuşakta hızla hareket etmesini sağlayan hava akımları mevcut. Andreas Fink gibi bazı iklim araştırmacıları, Kuzey Kutbu çevresinde yaklaşık dokuz kilometre yükseklikte esen bir batı rüzgarı olan jet akımının son yıllarda ivme kaybettiğini ve bunun daha önce sabit olan hava akımlarında dalgalanmalara neden olduğunu varsayıyor.

Fink, bu dalgalanmaların da bazen durduğunu ve bulundukları yer ve konuma bağlı olarak Kuzey Amerika'da görüldüğü gibi aşırı sıcak hava dalgalarına ya da su baskınlarına neden olduğunu ifade ediyor. Zira yüksek ve alçak basınç alanları artık o kadar güçlü ilerlemiyor. Fink, "(Şiddetli yağışlarla geçen hafta Almanya ve komşularında sele yol açan) 'Bernd' alçak basınç bölgesinde tam olarak bu durum yaşandı" diyor.

Jet akımı Arktik ve tropik bölgeler arasındaki sıcaklık farkından doğuyor ancak Arktik bölgesinde sıcaklık arttıkça aradaki fark azaldığından uzmanlar hava akımının zayıflayacağını tahmin ediyor.

Ay yüzünden daha fazla sel mi olacak?

Sel felaketleri konusunda tedirgin edici bir nokta daha var: NASA'nın yürüttüğü yeni bir araştırmaya göre, Ay'ın yörüngesindeki "yalpalama"nın, rekor düzeyde sellere yol açmasından endişe ediliyor. Söz konusu yalpalama, aslında yeni veya tehlikeli bir olgu değil. İlk olarak 1728 yılında tespit edilmiş ve tamamlanması 18,6 yıl sürüyor. Ritmik bir döngüyle tekrarlanan bu yalpalama Ay'ın çekim gücüne etki yapıyor ve dolaylı olarak da Dünya'daki gelgitleri etkiliyor. Bu 18,6 yıllık sürecin bir yarısında gelgitler normalden daha az yüksek gerçekleşiyor. Ancak diğer yarısında durum tersine dönüyor ve yüksek seviyeli gelgitler artıyor. Şu anda da yüksek gelgitlerin Ay'ın yörüngesindeki "yalpalama" etkisiyle güçlendiği dönemden geçiyoruz. Bu etkinin tekrar 2030'lu yılların ortasında gözleneceği belirtiliyor. Ancak NASA'nın internet sitesinde, o tarihlerde denizlerdeki su seviyesinin küresel ısınma nedeniyle zaten yükselmiş olacağına dikkat çekiliyor ve gelgitlerin daha güçlü bir şekilde yaşanacağı uyarısı yer alıyor.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 21 50
2. Konyaspor 20 39
3. Hatayspor 21 35
4. Başakşehir 20 34
5. Adana Demirspor 21 34
6. Fenerbahçe 21 33
7. Beşiktaş 21 32
8. Alanyaspor 21 32
9. Gaziantep FK 21 31
10. Sivasspor 21 30
11. Karagümrük 21 30
12. Kayserispor 21 28
13. Galatasaray 21 27
14. Giresunspor 21 25
15. Antalyaspor 21 23
16. Göztepe 21 21
17. Kasımpaşa 21 21
18. Altay 21 18
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 22 43
4. West Ham United 22 37
5. Arsenal 20 35
6. Tottenham 18 33
7. M. United 20 32
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 20 28
10. Leicester City 18 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 21 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 20 44
3. Real Betis 20 34
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Athletic Bilbao 21 28
10. Valencia 20 28
11. Espanyol 20 26
12. Osasuna 20 25
13. Granada 20 24
14. Celta Vigo 20 23
15. Elche 21 22
16. Mallorca 20 20
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 20 17
19. Cadiz 20 14
20. Levante 20 11
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 18 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı