COP26 nedir, Glasgow'daki konferanstan neler beklenmeli?

Kasım ayında İskoçya'da yapılacak 26. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP26), dünyada iklim konusunda atılacak adımlarla ilgili beklentileri yükseltti.

GÜNCEL 20.10.2021, 16:00 Tugs Enkh
25
COP26 nedir, Glasgow'daki konferanstan neler beklenmeli?

Peki COP26 olarak kısaltılan zirveyle ilgili neler biliyoruz?

COP, Türkçe'ye "Taraflar Konferansı" olarak çevrilebilecek "Conference of the Parties" ifadesinin kısaltması. Her yıl düzenlenen zirve, 197 ülkeyi bir araya getirerek, iklim değişikliğinin ve ülkelerin bununla nasıl mücadele edeceğinin tartışıldığı bir platform yaratıyor.

COP zirveleri, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) bünyesinde düzenleniyor. 

Küresel ısınmaya yönelik hükümetler arası ilk çevre sözleşmesi olan UNFCCC'nin yürürlüğe girdiği 21 Mart 1994'ten bu yana, COP zirveleri düzenleniyor.

Bu yıl düzenlenecek COP26, 1-12 Kasım tarihleri arasında İskoçya'nın en büyük şehri Glasgow'da yapılacak.

COP26 ne kadar önemli?

İklim değişikliği çizimi

KAYNAK, GETTY IMAGES/BBC

Çok önemli.

COP26, Paris İklim Anlaşması'nın imzalandığı 2015'ten bu yana kaydedilen gelişmenin değerlendirileceği ilk zirve olacak.

Yakın geçmişe bakarak neler başarıldığı ve hangi konularda başarısız olunduğunun muhasebesi yapılacak.

Paris İklim Anlaşması, insanlığın iklim felaketinden kaçınmak için ortaya koyacağı "oyun planı" olarak özetlenebilir.

Anlaşmayla birlikte küresel ısınmayla ilgili önemli bir kriter resmen kabul gördü: Küresel ısınmanın, sanayi öncesi dönemlerdeki sıcaklık değerlerinin 1,5°C üzerine ulaşması, gezegende geri döndürülemez etkiler meydana getirebilir.

Bu plana sadık kalmak için eldeki araçlardan başlıcası COP zirveleri. Bu zirveleri, devre arasında futbolcuların toplanıp taktikleri konuşması ve herkesin kendi üzerine düşen görevi onaylaması gibi düşünmek mümkün.

İklim değişikliği çizimi

KAYNAK, GETTY IMAGES/BBC

Paris Anlaşması'nın yapıldığı COP21'de herkesin uymakla yükümlü olduğu belirlenen hedefler şunlardı:

  • Sera gazlarını azaltılmak
  • Yenilenebilir enerji üretimine hız vermek
  • Küresel ısınmayı 2°C'nin "oldukça altına" indirmek ve mümkünse 1,5°C ile sınırlamak
  • İklim değişikliğinin etkileriyle mücadele etmeleri için yoksul ülkelere maddi yardım yapmak

Bu zirvede mutabık kalınan konulardan biri de, beş yılda bir "yolun neresinde olduğumuzu" görmek için değerlendirme yapmaktı. Bunun ilki 2020 yılına işaretliydi ancak koronavirüs salgını nedeniyle COP26, 2021'e ertelendi.

Covid-19 salgını neleri değiştirdi?

İklim değişikliği çizimi

KAYNAK, GETTY IMAGES/BBC

Koronavirüs pandemisi yalnızca zirveyi bir yıl ötelemekle kalmadı, birçok çalışmayı da frenledi.

Tersinden, Covid salgını "ekonomik toparlanma" hakkında düşünmemiz için de eşsiz bir fırsat sundu. 

Bu sıklıkta uçmak zorunda mıyız? Trafiğin en yoğun olduğu saatlerdeki karbon salınımı, uzaktan çalışma yoluyla azaltılabilir mi? Sanayi devrimi sonrası kentleşmenin yarattığı tahribatı restore etmeyi hedefleyen "kentsizleştirme" bir seçenek olabilir mi? Ve benzeri birçok soru, akıllarda yer etti.

ABD Başkanı Joe Biden şimdiden selefi Donald Trump'ın Paris İklim Anlaşması'ndan çekilme kararını geri çevirdi ve iklim dostu politikaların ABD ekonomisinin toparlanma sürecinde öncelik taşıyacağını ilan etti.

COP26'da bir araya gelen tüm ülkelerin iklim değişikliğine karşı net ve kararlı adımlar atması ve uzun erimli hedefler belirlemesi umuluyor.

COP26'dan neler bekleniyor?

İklim değişikliği çizimi

KAYNAK, GETTY IMAGES/BBC

COP26'nın birçok hedefi var.

Öncelikle Madrid'de yapılan bir önceki COP25 zirvesinde çözümsüz kalan birçok konu var.

İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg'in o dönem yaptığı konuşma hatırlanabilir. Greta, dünya liderlerini iklim konusundaki eylemsizlikleri ve bilimsel kanıtları yok saymalarına karşı uyarmıştı.

Bu çağrılar dahi, iklim değişikliğinin sonucu olarak savunmasız ve yoksul ülkelerin uğradığı ekonomik kayıplar gibi kritik konularda görüş birliğine varılmasını sağlayamadı.

Artan deniz seviyeleri ada ülkelerinin topraklarını sular altında bırakırken kuraklıklar ve sıcak hava dalgaları nedeniyle hasatlar azalıyor.

İklim değişikliği çizimi

KAYNAK, GETTY IMAGES/BBC

COP26 öncesinde 100'den fazla gelişmekte olan ülke ortak taleplerini sıraladı:

  • İklim değişikliğiyle mücadele ve adaptasyon çalışmaları için fon (zengin ülkelerden).
  • Bunların yaratacağı etkiler nedeniyle tazminat (yine zengin ülkelerden).
  • Ekonomide yeşil dönüşüm için para (tahmin etmişsinizdir, yine zengin ülkelerden).

Şimdi kendinizi o zengin ülkelerden birinin yerine koyun.

Bu ülkeler 2020'ye kadar bu taleplere yılda 100 milyar dolar ayırma sözü vermişti. Fakat 2021'e gelmemize rağmen sadece 79 milyar dolar kaynak aktarıldı ve bunların çoğu hibe yerine kredi şeklinde veriliyor.

Illustration showing a rich person dangling a coin in front of three other people who want it

KAYNAK, GETTY IMAGES/BBC

Karbon finansmanı denen bu konu, en tartışmalı konulardan biri olacak.

Üzerinde uzlaşılmakta zorlanan bir diğer konu da karbon piyasası ve karbon kredisi sisteminin nasıl işlemesi gerektiği.

Bu mekanizma, çevreyi kirletenlerin, neden oldukları karbon salınımı için ödeme yapmasını, daha yeşil ekonomilerin ise 'karbon kredilerini' satmasını amaçlıyor.

Adil görünüyor değil mi? Ancak bir de şunu düşünmek gerek: Zengin ülkelerin gerçek bir değişikliğe yönelmek yerine "parasını verip çevreyi kirletmesinin" önüne nasıl geçilecek? Ve örneğin bir ormanı yok eden ülkenin ne kadar ödeme yapması gerektiğine kim, nasıl karar verecek? 

COP26'da tüm bu sorulara yanıt verilemeyebilir. Ama en azından herkesin ortak bir görüşte olduğunu teyit etmek adına iklim hedefleriyle ilgili ortak bir takvim belirlenmesi gerekiyor. Bunun görece kolay olduğunu düşünebilirsiniz, ama maalesef değil.

Bu nedenle Glasgow'daki zirve, yeni hedefler belirlemeden önce eldeki mevcut tabloyu netleştirmeye yarayacak.

İklim değişikliği çizimi

KAYNAK, GETTY IMAGES/BBC

Birinci öncelik, ülkelerin 2030'a kadar karbon salınımını azaltmak için daha agresif ve hızlı adımlar atması ve bu yüzyılın ortasına kadar sıfır karbon salınımı hedefine uymalarını sağlamak olacak.

Bir diğer tartışma da doğa bazlı çözümler üzerine olacak. Bunun anlamı, iklim değişikliğiyle mücadelede yine doğanın kendisinden faydalanmak. Örneğin, seller ve kum fırtınalarının önüne geçmek için ağaçlandırma çalışmaları ya da karbon soğurma gibi çözümler üzerine tartışılacak.

Ekosistemleri korumak ve kömür kullanımını bitirmek gibi özel amaçlar için de hedefe dönük girişimler oluşturulması bekleniyor.

Bu zirveye Greta'nın katılması beklenmiyor. Ancak Papa Francesco'nun zirveye katılacağı söylentileri var. Her durumda, COP26 yakından takip edilmeyi hak ediyor.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 27 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı