Covid-19'un yeni varyantları hakkında neler biliniyor?

İngiltere'den sonra ABD'de Colorado ve California'da da koronavirüsün yeni varyantlarının ortaya çıkması bilim insanlarını, bir an önce bu daha hızlı bulaştığı düşünülen mutasyonun özelliklerini anlamaya yöneltti.

GÜNCEL 02.01.2021, 14:43 Tugs Enkh
32
Covid-19'un yeni varyantları hakkında neler biliniyor?

İngiltere'den sonra ABD'de Colorado ve California'da da koronavirüsün yeni varyantlarının ortaya çıkması bilim insanlarını, bir an önce bu daha hızlı bulaştığı düşünülen mutasyonun özelliklerini anlamaya yöneltti.

Aralık ayında İngiltere'nin önemli bir kısmında vakaların önemli bir kısmını oluşturduğu açıklanan B.1.1.7 adlı varyant nedeniyle çok sıkı kapatma önlemleri açıklanmış ve birçok ülke kapılarını İngiltere'ye kapatmıştı.

O zamandan bu yana bu mutasyon Çin, ABD ve bazı Avrupa ülkelerinde de tespit edildi.

Güney Afrika'da ise doktorlar ve araştırmacılar yeni bir varyantın, Covid-19'un ikinci dalgadaki hızlı yayılışında ne kadar rolü olduğunu anlamaya çalışıyor.

Bu konuda bilim insanlarının elindeki veriler, bilinenler ve henüz kesinleşmemiş varsayımları Wall Street Journal'ın haberinden özetledik.

Kitlesel aşılama kampanyasının yeni varyantlara karşı da etkili olacağı düşünülüyor

Kitlesel aşılama kampanyasının yeni varyantlara karşı da etkili olacağı düşünülüyor

Viral varyant ne demek?

Bir virüsün genetik kodunda meydana gelen çok küçük değişiklikler sonucu ortaya çıkan yeni türlere viral varyant deniyor.

Salgın döneminde çok sayıda genetik mutasyon ve çok sayıda viral varyant ortaya çıktı.

Bunlar arasında daha kolay yayılanlar salgının baskın virüs varyantı haline gelirken diğerleri yok oluyor.

Uzmanlar bunun bir tür "doğal seleksiyon" süreci olduğunu söylüyorlar.

Yeni varyantlar neden kaygı verici?

Bazı doktorlar daha hızlı yayılıyor gibi görünen yeni koronavirüs varyantlarının baskın hale gelmesiyle vaka sayılarının aşırı tırmanması ve hastaneler ve bakım evleri üzerindeki baskının baş edilemeyecek bir düzeye gelmesinden endişe ediyor.

Yapılan araştırmalardan elde edilen ilk veriler yeni varyantların, hastalığı daha önceki koronavirüslerden daha şiddetli hale getirdiğine dair hiç bir bulguya ulaşmadı.

Fakat hastalığı şiddetlendirmiyor bile olsalar, bulaşı özelliklerinin artışı ile vaka ve dolayısıyla da ölüm sayılarını artırmış görünüyorlar.

Hastalığın yayılışıyla ilgili verileri, sosyal önlemler ve matematik modellemelerle bir araya getiren Londra'daki Hijyen ve Tropikal Hastalıklar Fakültesi'nden araştırmacılar, İngiltere'de ortaya çıkan varyantın bulaşıcılık özelliğinin daha önce tespit edilen mutasyonlardan daha fazla olduğu sonucuna vardılar.

İngiltere'de hastalananların temaslarını izleyen sistemde toplanan veriler, yeni varyantın enfekte ettiği kişilerin, hastalığı, virüsün eski versiyonlarına kıyasla çok daha fazla insana bulaştırdıklarını ortaya koydu.

Veriler ayrıca viral yük yani insanın vücudundaki virüs miktarının yeni varyantla enfekte olan kişilerde daha yüksek olduğunu da gösteriyor.

Bir kişinin viral yükü ne kadar yüksek ise genellikle çevreye bulaştırma kapasitesi de o kadar yüksek oluyor.

Daha bulaşıcı olduğu kesin mi?

Veriler kontrollü yani diğer faktörlerin izole edildiği ortamlardan gelmediği için, "virüsün yeni varyantının daha hızlı yayılmasının sosyal mesafe önlemlerine dikkat edilmemesi gibi başka sebepleri olması mümkün mü" diye sorulabilir.

Fakat bilim insanları en azından İngiltere örneğinde buna olumsuz yanıt veriyor.

Londra'daki Imperial College'dan salgın uzmanı ve hükümete danışmanlık yapan bilim kurulunun üyesi Profesör Neil Ferguson, Kasım ayına ait verilere bakıldığında, koronavirüs vakaları bütün ülkede vakalar azalırken, Londra'nın güneydoğusundaki bölgede virüsün yeni varyantının büyük bir hızla yayıldığına dikkat çekiyor.

Karşılaştırmanın yapıldığı Kasım ayında bütün ülkede aynı sıkı kapatma önlemlerinin uygulandığını da kaydetmek kıyaslamanın yorumlanması açısından önemli.

Güney Afrika'da durum farklı olabilir. Uzmanlar burada vakalarda görülen büyük artışta insanların davranışlarının belirleyici rol oynamış olabileceğini söylüyor.

Son haftalarda Güney Afrika'da milyonlarca kişi seyahat etmiş, onbinlercesi tatil döneminde restoranlar ve barlara ve plajlara gitmişti.

Yeni varyantlar nasıl ortaya çıkıyor?

Diğer hastalığa yol açan virüsler gibi koronavirüs de insan hücrelerine nüfuz ederek ve onların içinde kendisini kopyalamak suretiyle çoğalıp vücuda yayılarak, daha sonra da başka insanları enfekte ederek yayılıyor.

Kendini kopyalaması demek virüsün farklı parçacıklarının nasıl biraraya geldiğini belirleyen genetik kodun kopyalanması demek. Fakat bu kopyalama her zaman aslına uygun olmayabiliyor.

Bazen kitaplardaki baskı hataları gibi kopyalama sırasında da hatalar, farklılaşmalar olabiliyor ve bu da yeni viral varyantlar ortaya çıkmasına sebep oluyor.

Bazı virüslerin genetik kodları DNA yani insan hücrelerinin genetik bilgisini taşıyan moleküller ile aynı yapıda.

Koronavirüsün de dahil olduğu başka virüslerin genetik kodları ise RNA diye buna benzer başka bir molekülde saklı.

RNA moleküllerinde DNA'dan farklı olarak kopyalardaki hataları düzelten "düzeltmen" özelliği yok. O nedenle çok daha fazla varyant gelişiyor.

koronavirüs

Yeni mutasyonların özellikleri neler?

İngiltere'de ortaya çıkan yeni varyantta aşağı yukarı yirmiden fazla mutasyon var. Bunlardan bazıları koronavirüsün dış yüzeyindeki spike (sivri uçlu) proteini adı verilen dikensi çıkıntılara dair farklılıklar.

Bu proteinler virüsün insan hücrelerine daha kolay tutunup içine girmesini sağlıyor.

Teorik olarak bu protein çıkıntılarının mutasyona uğrayarak insan hücrelerine daha da kolay tutunup enfekte etme özelliğine kavuşmuş olması mümkün.

Cambridge Üniversitesi'nden Dr Ravindra Gupta, daha önce yapılan araştırmaların son varyantta da bulunan bir mutasyonun virüsü daha bulaşıcı hale getirmiş olabileceğini gösterdiğini not ediyor.

Güney Afrika'daki varyant da 20 den fazla mutasyon içeriyor ve bunların bir kaçı tıpkı İngiltere'deki varyant gibi virüsün insan hücrelerine daha kolay tutunmasını sağlayan protein çıkıntılarıyla ilgili.

Bazıları da virüsün hücrelere girişini engelleyen antikorları etkisiz hale getirebilecek özellikler. Bilim insanları bu değişimin virüsün bağışıklık sistemini daha kolay yenmesi anlamına gelebileceğine işaret ediyorlar.

Geliştirilen aşılar varyantlara karşı etkili mi?

Şu ana kadar geliştirilmiş ve farklı ülkelerde onaylanmış olan Pfizer-BioNTech, Moderna ve Oxford Astra Zeneca aşılarının yeni varyantlara etkisi konusunda nihai açıklamalar yapılmış değil.

Ama aşılar üzerinde çalışan bilim insanları, geliştirdikleri formülün yeni varyantlar üzerinde de etkili olacağından emin görünüyorlar.

Güney Afrika'daki KwaZulu-Natal Üniversitesi'nden, bu ülkedeki yeni varyantı ortaya çıkaran salgın uzmanlarından Dr Richard Lessells, aşının genel bir bağışıklık tepkisi yarattığını ve virüsün protein çıkıntılarının bir çok bölgesini ve özelliğini hedeflediğini vurguluyor.

Pfizer-BioNTech ve Moderna, ürettikleri aşıları koronavirüsün şimdiye kadar ortaya çıkmış bir çok varyantı üzerinde denediler ve hepsi üzerinde de etkili olduğunu söylüyorlar.

Her iki şirket de şu anda aşının İngiltere ve Güney Afrika'da ortaya çıkan varyantlara karşı da insanlarda antikor oluşmasını sağlayıp sağlamadığı üzerinde araştırma başlattıklarını açıkladı.

Yeni varyantların kesin olarak daha bulaşıcı olduğu nasıl kanıtlanabilir?

Bilim insanları yeni varyantlarda görülen mutasyonların her birini daha önce ortaya çıktıkça tek tek incelediklerini ama bunların bir bütün olarak etkilerinin ne olacağına bakmak gerektiğini söylüyorlar.

Böylesi bir araştırma yeni varyantların hayvanlar üzerinde denenmesi ile yapılabilir. Böylece virüsün eski varyantlara göre kendisini kopyalama hızı ve diğerlerini enfekte etme hızı kıyaslanabilir.

Daha önceki bir varyant üzerinde Harvard Üniversitesi Kamu Sağlığı Fakültesinde yapılan bir araştırma, bu mutasyonun daha hızlı yayıldığı sonucuna varmıştı. Bu varyantın özelliği de yine protein çıkıntısının mutasyona uğramış olmasıydı.

Yeni varyantlara karşı hangi tedbirler alınmalı?

Salgın hastalık ve kamu sağlığı uzmanları salgından korunmak için bilinen sosyal mesafelenme, maske kullanma, el yıkama gibi önlemlerin sürdürülmesi ve iç mekanlarda, özellikle de iyi havalandırılmayan yerlerde, başka insanlarla bir araya gelmekten kaçınılması gerektiğini vurguluyorlar.

Yeni varyantların daha bulaşıcı olduğu yolundaki ilk izlenimler doğruysa, iç mekanlarda çok daha fazla önlem almak ve sosyal temasları çok daha az bir düzeye indirmek gerekebilir.

Yorumlar (0)
az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 27 57
2. Beşiktaş 26 57
3. Fenerbahçe 26 54
4. Trabzonspor 26 48
5. Hatayspor 27 46
6. Gaziantep FK 27 43
7. Alanyaspor 26 42
8. Karagümrük 27 41
9. Göztepe 26 35
10. Antalyaspor 26 34
11. Sivasspor 26 33
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 27 31
14. Kasımpaşa 26 29
15. Kayserispor 26 28
16. Rizespor 27 28
17. Başakşehir 27 26
18. Erzurumspor 27 26
19. Ankaragücü 26 23
20. Denizlispor 26 21
21. Gençlerbirliği 26 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 24 46
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 24 39
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 24 26
13. Boluspor 24 26
14. Menemenspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 24 15
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 27 65
2. M. United 27 51
3. Leicester City 27 50
4. West Ham 26 45
5. Chelsea 26 44
6. Liverpool 26 43
7. Everton 25 43
8. Tottenham 25 39
9. Aston Villa 25 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 27 34
13. Crystal Palace 27 34
14. Southampton 26 30
15. Burnley 27 29
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 26 23
19. West Bromwich 26 17
20. Sheffield United 27 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 24 58
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 25 53
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 25 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Celta de Vigo 25 30
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 24 21
20. Huesca 25 20
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 04 Mart 2021
İmsak 06:03
Güneş 07:27
Öğle 13:21
İkindi 16:30
Akşam 19:05
Yatsı 20:24