Covid-19'un yeni varyantları hakkında neler biliniyor?

İngiltere'den sonra ABD'de Colorado ve California'da da koronavirüsün yeni varyantlarının ortaya çıkması bilim insanlarını, bir an önce bu daha hızlı bulaştığı düşünülen mutasyonun özelliklerini anlamaya yöneltti.

GÜNCEL 02.01.2021, 14:43 Tugs Enkh
33
Covid-19'un yeni varyantları hakkında neler biliniyor?

İngiltere'den sonra ABD'de Colorado ve California'da da koronavirüsün yeni varyantlarının ortaya çıkması bilim insanlarını, bir an önce bu daha hızlı bulaştığı düşünülen mutasyonun özelliklerini anlamaya yöneltti.

Aralık ayında İngiltere'nin önemli bir kısmında vakaların önemli bir kısmını oluşturduğu açıklanan B.1.1.7 adlı varyant nedeniyle çok sıkı kapatma önlemleri açıklanmış ve birçok ülke kapılarını İngiltere'ye kapatmıştı.

O zamandan bu yana bu mutasyon Çin, ABD ve bazı Avrupa ülkelerinde de tespit edildi.

Güney Afrika'da ise doktorlar ve araştırmacılar yeni bir varyantın, Covid-19'un ikinci dalgadaki hızlı yayılışında ne kadar rolü olduğunu anlamaya çalışıyor.

Bu konuda bilim insanlarının elindeki veriler, bilinenler ve henüz kesinleşmemiş varsayımları Wall Street Journal'ın haberinden özetledik.

Kitlesel aşılama kampanyasının yeni varyantlara karşı da etkili olacağı düşünülüyor

Kitlesel aşılama kampanyasının yeni varyantlara karşı da etkili olacağı düşünülüyor

Viral varyant ne demek?

Bir virüsün genetik kodunda meydana gelen çok küçük değişiklikler sonucu ortaya çıkan yeni türlere viral varyant deniyor.

Salgın döneminde çok sayıda genetik mutasyon ve çok sayıda viral varyant ortaya çıktı.

Bunlar arasında daha kolay yayılanlar salgının baskın virüs varyantı haline gelirken diğerleri yok oluyor.

Uzmanlar bunun bir tür "doğal seleksiyon" süreci olduğunu söylüyorlar.

Yeni varyantlar neden kaygı verici?

Bazı doktorlar daha hızlı yayılıyor gibi görünen yeni koronavirüs varyantlarının baskın hale gelmesiyle vaka sayılarının aşırı tırmanması ve hastaneler ve bakım evleri üzerindeki baskının baş edilemeyecek bir düzeye gelmesinden endişe ediyor.

Yapılan araştırmalardan elde edilen ilk veriler yeni varyantların, hastalığı daha önceki koronavirüslerden daha şiddetli hale getirdiğine dair hiç bir bulguya ulaşmadı.

Fakat hastalığı şiddetlendirmiyor bile olsalar, bulaşı özelliklerinin artışı ile vaka ve dolayısıyla da ölüm sayılarını artırmış görünüyorlar.

Hastalığın yayılışıyla ilgili verileri, sosyal önlemler ve matematik modellemelerle bir araya getiren Londra'daki Hijyen ve Tropikal Hastalıklar Fakültesi'nden araştırmacılar, İngiltere'de ortaya çıkan varyantın bulaşıcılık özelliğinin daha önce tespit edilen mutasyonlardan daha fazla olduğu sonucuna vardılar.

İngiltere'de hastalananların temaslarını izleyen sistemde toplanan veriler, yeni varyantın enfekte ettiği kişilerin, hastalığı, virüsün eski versiyonlarına kıyasla çok daha fazla insana bulaştırdıklarını ortaya koydu.

Veriler ayrıca viral yük yani insanın vücudundaki virüs miktarının yeni varyantla enfekte olan kişilerde daha yüksek olduğunu da gösteriyor.

Bir kişinin viral yükü ne kadar yüksek ise genellikle çevreye bulaştırma kapasitesi de o kadar yüksek oluyor.

Daha bulaşıcı olduğu kesin mi?

Veriler kontrollü yani diğer faktörlerin izole edildiği ortamlardan gelmediği için, "virüsün yeni varyantının daha hızlı yayılmasının sosyal mesafe önlemlerine dikkat edilmemesi gibi başka sebepleri olması mümkün mü" diye sorulabilir.

Fakat bilim insanları en azından İngiltere örneğinde buna olumsuz yanıt veriyor.

Londra'daki Imperial College'dan salgın uzmanı ve hükümete danışmanlık yapan bilim kurulunun üyesi Profesör Neil Ferguson, Kasım ayına ait verilere bakıldığında, koronavirüs vakaları bütün ülkede vakalar azalırken, Londra'nın güneydoğusundaki bölgede virüsün yeni varyantının büyük bir hızla yayıldığına dikkat çekiyor.

Karşılaştırmanın yapıldığı Kasım ayında bütün ülkede aynı sıkı kapatma önlemlerinin uygulandığını da kaydetmek kıyaslamanın yorumlanması açısından önemli.

Güney Afrika'da durum farklı olabilir. Uzmanlar burada vakalarda görülen büyük artışta insanların davranışlarının belirleyici rol oynamış olabileceğini söylüyor.

Son haftalarda Güney Afrika'da milyonlarca kişi seyahat etmiş, onbinlercesi tatil döneminde restoranlar ve barlara ve plajlara gitmişti.

Yeni varyantlar nasıl ortaya çıkıyor?

Diğer hastalığa yol açan virüsler gibi koronavirüs de insan hücrelerine nüfuz ederek ve onların içinde kendisini kopyalamak suretiyle çoğalıp vücuda yayılarak, daha sonra da başka insanları enfekte ederek yayılıyor.

Kendini kopyalaması demek virüsün farklı parçacıklarının nasıl biraraya geldiğini belirleyen genetik kodun kopyalanması demek. Fakat bu kopyalama her zaman aslına uygun olmayabiliyor.

Bazen kitaplardaki baskı hataları gibi kopyalama sırasında da hatalar, farklılaşmalar olabiliyor ve bu da yeni viral varyantlar ortaya çıkmasına sebep oluyor.

Bazı virüslerin genetik kodları DNA yani insan hücrelerinin genetik bilgisini taşıyan moleküller ile aynı yapıda.

Koronavirüsün de dahil olduğu başka virüslerin genetik kodları ise RNA diye buna benzer başka bir molekülde saklı.

RNA moleküllerinde DNA'dan farklı olarak kopyalardaki hataları düzelten "düzeltmen" özelliği yok. O nedenle çok daha fazla varyant gelişiyor.

koronavirüs

Yeni mutasyonların özellikleri neler?

İngiltere'de ortaya çıkan yeni varyantta aşağı yukarı yirmiden fazla mutasyon var. Bunlardan bazıları koronavirüsün dış yüzeyindeki spike (sivri uçlu) proteini adı verilen dikensi çıkıntılara dair farklılıklar.

Bu proteinler virüsün insan hücrelerine daha kolay tutunup içine girmesini sağlıyor.

Teorik olarak bu protein çıkıntılarının mutasyona uğrayarak insan hücrelerine daha da kolay tutunup enfekte etme özelliğine kavuşmuş olması mümkün.

Cambridge Üniversitesi'nden Dr Ravindra Gupta, daha önce yapılan araştırmaların son varyantta da bulunan bir mutasyonun virüsü daha bulaşıcı hale getirmiş olabileceğini gösterdiğini not ediyor.

Güney Afrika'daki varyant da 20 den fazla mutasyon içeriyor ve bunların bir kaçı tıpkı İngiltere'deki varyant gibi virüsün insan hücrelerine daha kolay tutunmasını sağlayan protein çıkıntılarıyla ilgili.

Bazıları da virüsün hücrelere girişini engelleyen antikorları etkisiz hale getirebilecek özellikler. Bilim insanları bu değişimin virüsün bağışıklık sistemini daha kolay yenmesi anlamına gelebileceğine işaret ediyorlar.

Geliştirilen aşılar varyantlara karşı etkili mi?

Şu ana kadar geliştirilmiş ve farklı ülkelerde onaylanmış olan Pfizer-BioNTech, Moderna ve Oxford Astra Zeneca aşılarının yeni varyantlara etkisi konusunda nihai açıklamalar yapılmış değil.

Ama aşılar üzerinde çalışan bilim insanları, geliştirdikleri formülün yeni varyantlar üzerinde de etkili olacağından emin görünüyorlar.

Güney Afrika'daki KwaZulu-Natal Üniversitesi'nden, bu ülkedeki yeni varyantı ortaya çıkaran salgın uzmanlarından Dr Richard Lessells, aşının genel bir bağışıklık tepkisi yarattığını ve virüsün protein çıkıntılarının bir çok bölgesini ve özelliğini hedeflediğini vurguluyor.

Pfizer-BioNTech ve Moderna, ürettikleri aşıları koronavirüsün şimdiye kadar ortaya çıkmış bir çok varyantı üzerinde denediler ve hepsi üzerinde de etkili olduğunu söylüyorlar.

Her iki şirket de şu anda aşının İngiltere ve Güney Afrika'da ortaya çıkan varyantlara karşı da insanlarda antikor oluşmasını sağlayıp sağlamadığı üzerinde araştırma başlattıklarını açıkladı.

Yeni varyantların kesin olarak daha bulaşıcı olduğu nasıl kanıtlanabilir?

Bilim insanları yeni varyantlarda görülen mutasyonların her birini daha önce ortaya çıktıkça tek tek incelediklerini ama bunların bir bütün olarak etkilerinin ne olacağına bakmak gerektiğini söylüyorlar.

Böylesi bir araştırma yeni varyantların hayvanlar üzerinde denenmesi ile yapılabilir. Böylece virüsün eski varyantlara göre kendisini kopyalama hızı ve diğerlerini enfekte etme hızı kıyaslanabilir.

Daha önceki bir varyant üzerinde Harvard Üniversitesi Kamu Sağlığı Fakültesinde yapılan bir araştırma, bu mutasyonun daha hızlı yayıldığı sonucuna varmıştı. Bu varyantın özelliği de yine protein çıkıntısının mutasyona uğramış olmasıydı.

Yeni varyantlara karşı hangi tedbirler alınmalı?

Salgın hastalık ve kamu sağlığı uzmanları salgından korunmak için bilinen sosyal mesafelenme, maske kullanma, el yıkama gibi önlemlerin sürdürülmesi ve iç mekanlarda, özellikle de iyi havalandırılmayan yerlerde, başka insanlarla bir araya gelmekten kaçınılması gerektiğini vurguluyorlar.

Yeni varyantların daha bulaşıcı olduğu yolundaki ilk izlenimler doğruysa, iç mekanlarda çok daha fazla önlem almak ve sosyal temasları çok daha az bir düzeye indirmek gerekebilir.

Yorumlar (0)
18°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 36 83
2. M. United 36 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 36 64
5. Liverpool 36 63
6. Tottenham 36 59
7. West Ham 36 59
8. Everton 36 56
9. Arsenal 36 55
10. Leeds United 36 53
11. Aston Villa 36 49
12. Wolverhampton 36 45
13. Crystal Palace 36 44
14. Southampton 36 43
15. Burnley 36 39
16. Newcastle 36 39
17. Brighton 36 38
18. Fulham 36 27
19. West Bromwich 36 26
20. Sheffield United 36 20
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 37 83
2. Real Madrid 37 81
3. Barcelona 37 76
4. Sevilla 37 74
5. Real Sociedad 37 59
6. Real Betis 37 58
7. Villarreal 37 58
8. Celta de Vigo 37 53
9. Athletic Bilbao 37 46
10. Granada 37 45
11. Osasuna 37 44
12. Cádiz 37 43
13. Valencia 37 42
14. Levante 37 40
15. Deportivo Alaves 37 38
16. Getafe 37 37
17. Huesca 37 33
18. Elche 37 33
19. Real Valladolid 37 31
20. Eibar 37 30
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 18 Mayıs 2021
İmsak 03:48
Güneş 05:37
Öğle 13:06
İkindi 17:02
Akşam 20:24
Yatsı 22:05