Eleştirel Erkeklik: 'Erkeklik' değişmeden şiddet bitmez

Türkiye'de dövülen, cinsel istismara uğrayan ve öldürülen kadınlar için yine kadınlar mücadele veriyor. Ancak şiddete karşı çıkan erkekler de var ve onlara göre "erkeklik anlayışı" değişmek zorunda.

GÜNCEL 17.02.2018, 18:58 Tugs Enkh
267
Eleştirel Erkeklik: 'Erkeklik' değişmeden şiddet bitmez

Türkiye'de kadınlar, kimi zaman sokakta kıyafetleri, kimi zaman kıskançlık, kimi zaman cinsel yönelimleri ya da kimi zaman da sadece yabancı olarak görülen korunmasız mülteciler olmaları nedeniyle dövülüyor, cinsel şiddete maruz kalıyor ya da öldürülüyor. 

Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu'nun verilerine göre 2017 yılında 409 kadın öldürüldü, 387 çocuk istismara uğradı ve 332 kadına cinsel şiddet uygulandı. 2018 yılının ilk ayında da erkekler tarafından 28 kadının öldürüldüğü belgelendi.

Senaryo nasıl olursa olsun fail ve kurban profili çoğunlukla değişmiyor. Erkekler tarafından öldürülen, cinsel, fiziksel ya da psikolojik şiddetle yaşayan kadınların sayıları da yine kadınlar tarafından verileştiriliyor ve yine erkekler tarafından uygulanan şiddete karşı çoğunlukla kadınlar mücadele veriyor. 

Eleştirel Erkeklik İncelemeleri İnisiyatifi'nden Yrd. Doç. Dr. Murat Göç, "Bu egemen erkek anlayışı değişmeden ne kadına yönelik her türlü şiddeti önlemek ne de toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak mümkün olamayacak" diyor.   

Dr. Murat Goc

Yrd. Doç. Dr. Murat Göç

"Ataerkil anlayış toplumun her alanında"  

Erkeklik üzerine eleştirel çalışmalar yapan Dr. Murat Göç, dünya genelinde bu alanda 1970'li yıllardan bu yana yapılan çalışmaların, kadınların maruz kaldığı sorunların ya da toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanabilmesi önündeki engellerin kaynağının büyük ölçüde hegemonik erkeklik anlayışına sahip erkekler olduğunu ortaya koyduğunu belirtiyor.

Eleştirel erkeklik çalışmaları eğitim, sağlık, bilim, militarizm ve din gibi kurumların da tekrar ele alınması ve ataerkinin bu kurumların biçimlenmesi ve gelişmesinde nasıl rol oynadığının ortaya çıkarılmasını hedefliyor. Bu alandaki çalışmalar Türkiye'de de bazı üniversitelerde kendine yer bulmuş durumda.

Dr. Göç, ataerkil anlayışın Türkiye'de politika, kültür, edebiyat, sosyal kültür, eğitim hizmetleri, aile kurumu ve adalet anlayışının oluşması gibi birçok alanda çok yakın etkisi olduğuna dikkat çekiyor.

Türkiye'de "oldukça gelenekçi, kendi içine hapsolmuş ve kendi kendini hapsetmiş bir erkeklik anlayışı" olduğunu belirten Dr. Murat Göç, çalışmaları sonucunda erkeklerin bu durumla yüzleşmesi ve bu duruma karşı mücadele etmesi gerektiği görüşünde.

"Erkeklik buysa, biz erkek değiliz"

Peki, erkekler arasında bu durumu sorgulama eğilimi ne kadar güçlü?

"Biz erkekliğin çeşitli hallerini değil erkekliğin kendisini topyekün sorunlu buluyoruz" diyor, Biz Erkek Değiliz İnisiyatifi'nden Yavuz Atan.

"Etrafı algılamaya başladığımız andan itibaren toplum, ebeveynler kız ve erkek çocuklarına neyi öğreteceklerini biliyorlar. O şekilde büyütülüyoruz, baştan beri böyleyiz. Bu durumda bununla yüzleşmedikten sonra hiç bitmiyor" diyen Atan, ataerkil yaşamın hakim olduğu bir ülkede erkeklerin pek de cesaret edemeyecekleri bir inisiyatife dahil oldu.

Biz Erkek Değiliz İnisiyatifi, 2008 yılında 'Barış gelini' olarak tanınan İtalyan sanatçı Picca Bacca'nın barış yürüyüşü nedeniyle geçtiği Kocaeli'nin Gebze ilçesinde tecavüz edilip, öldürülmesinin ardından bir tepki hareketi olarak erkekler tarafından kuruldu.

İnisiyatifin üyeleri bu olay öncesinde kadına yönelik şiddete karşı "biz neden bir şey yapmıyoruz" sorusunu sormuş kendilerine.

"Şiddetle büyüyoruz ve şiddete başvurmakta sıkıntı görmüyoruz"

Erkeklerin bulundukları alanlarda, iktidarla, tahakkümle ve şiddetle ilişkilerini yok etmesi gerektiğini savunan Atan, "Benim geçmişimde de şiddet var. Çünkü onun içinde doğup büyüyoruz ve sıkıştığımız anda da başvurmakta çok sıkıntı görmüyoruz. Bununla yüzleşilmediği sürece bununla baş etmek zor" diyor.

Yavuz Altan (Privat)

Yavuz Atan

Şu anda inisiyatifin Facebook grubunu yöneten Yavuz Atan, o dönem yaptıkları eylemlerden sonra da aynı sloganın yazılı olduğu pankartların, inisiyatiflerinin organize etmediği Kayseri ve Van gibi farklı kentlerdeki erkekler tarafından örneğin Özgecan Aslan cinayetinin hemen ardından açılarak, eylemler yapıldığını belirtiyor. 

Yavuz Atan, "erkekler, erkekliği reddederek bir özgürlük mücadelesi vermeye kalkar ve büyütürlerse kadınlara yönelik şiddete karşı yürütülen mücadelenin de daha fazla başarı şansı olur" diyor.

Ancak Atan, yıllar içinde kendi inisiyatifleri içindeki bazı erkeklerin de erkeklik anlayışının sunduğu konfordan feragat edemediklerini ve inisiyatiften koptuklarını sözlerine ekliyor.

Eleştirel Erkeklik İncelemeleri İnisiyatifi'nden Yrd. Doç. Dr. Murat Göç erkekler, ataerkinin onlara tanıdığı avantajlardan vazgeçmediği sürece kadınların maruz kaldığı sorunların çözümlenemeyeceğine dikkat çekiyor. Göç ayrıca erkeklerin ataerkiyi reddeden erkeklere karşı algısının da tıpkı kadınlara yönelik algıyla benzerlikler gösterdiğini belirtiyor.

Bu konuda LGBTİ'lere yönelik algıya işaret eden Göç, LGBTİ'lere karşı yasal hakların ya da tıbbi destek haklarının da son derece ataerkil bir bakış açısıyla karşılandığını söylüyor.

"Görünmez olduğunuzda, size yönelik şiddet de görünmüyor"

Kaos Gey ve Lezbiyen Kültürel Araştırmalar ve Dayanışma Derneği'nin (Kaos GL) Medya ve İletişim Koordinatörü Yıldız Tar da, kadına yönelik şiddet olarak formüle edilen ataerkil şiddetin her daim homofobi ve transfobiyle iç içe olduğunu ve LGBTİ'lerin nefret cinayetleri yoluyla hedef aldığına dikkat çekiyor.

Kaos GL'nin 2016 yılı Homofobi ve Transfobi Temelli Nefret Suçları raporunda, 169 nefret saldırısı belgelendi.

Tar, "Şu an birçok eşcinsel ve biseksüel kadın iki kere görünmez konumda. Çünkü toplumsal cinsiyet açısından kadın olmanın yanı sıra cinsel yönelimleri nedeniyle de iki kere görünmezliğine itiliyor. Bu görünmezliğin kendisi de bir şiddet aracına dönüşüyor" diyor.

Yildiz Tar

Yıldız Tar

Yıldız Tar ayrıca Türkiye'de hakim erkeklik anlayışına karşı, erkeklerin yeteri kadar mücadele etmediği belirtiyor ve ekliyor; "Erkeklik bir tabu, bir kutsal alan. En basitinden sünnettin bedene müdahale olduğunu dahi tartışamaz noktadayız."

"Erkeklerden tepkiler aldık"

Eleştirel Erkeklik İncelemeleri İnisiyatifi'nden Yrd. Doç Dr. Murat Göç'e göre binlerce yıl kendisini var etmiş ataerkini bir günde ya da bir dönemde aşmak mümkün değil. Erkeğin kadınlar için mücadale verdiği ulusal ve uluslararası alandaki kampanyaların ise şüphesiz mücadeleye bir ivme kazandırdığını belirten Göç, etkisini görebilmenin ise zaman alacağını ifade ediyor.

"Ben, kadın-erkek eşitliği ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin, erkeklerin de müdahalesi ve katkısı olmadan, erkeklerin de kendilerini dönüştürmeden mümkün olamayacağını düşündüğüm için bu alanda çalışıyorum" diyen Göç, çalışmalarının erkekler arasında tedirginlik yarattığını söylüyor. Erkeklerin bir kısmından tepki aldıklarını belirten Göç, yine de genç kesimden erkekler arasında, erkeklik algısının değişmesi yönünde ciddi bir eğilim ve niyet olduğunu aktarıyor.

Ataerkilin binlerce yıldır kök saldığı bir toplumda, hakim erkeklik anlayışının dönüşümü ne kadar gerçekçi olabilir sorusuna, Biz Erkek Değiliz İnisiyatifi'nden Yavuz Akan'ın yanıtı ise daha umutlu; "Gerçeklik bir bireyin kendisinden başlıyor. Bunun imkansız olduğunu düşünecek insanlardan değilim çünkü ben vicdani ret hareketinin de başından beri içindeyim. Yani ret Türkiye'de hiç bilinen bir şey değildi. Ama şimdi bilmeyen az."

Gezal Acer

© Deutsche Welle Türkçe

Yorumlar (0)
19°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 34 72
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 34 66
4. Trabzonspor 35 60
5. Alanyaspor 35 55
6. Hatayspor 34 53
7. Gaziantep FK 34 51
8. Sivasspor 34 51
9. Karagümrük 34 50
10. Göztepe 35 47
11. Rizespor 34 42
12. Antalyaspor 35 42
13. Konyaspor 34 41
14. Ankaragücü 34 38
15. Malatyaspor 34 37
16. Kasımpaşa 35 37
17. Başakşehir 34 36
18. Kayserispor 34 35
19. Erzurumspor 35 34
20. Gençlerbirliği 34 32
21. Denizlispor 34 27
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 33 77
2. M. United 32 66
3. Leicester City 32 59
4. Chelsea 32 55
5. West Ham 32 55
6. Tottenham 33 53
7. Liverpool 32 53
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 31 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 32 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 32 34
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 32 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 32 73
2. Real Madrid 32 70
3. Barcelona 31 68
4. Sevilla 32 67
5. Real Sociedad 32 50
6. Real Betis 32 49
7. Villarreal 32 49
8. Granada 31 42
9. Osasuna 32 40
10. Athletic Bilbao 31 38
11. Levante 32 38
12. Celta de Vigo 32 38
13. Cádiz 32 36
14. Valencia 32 35
15. Getafe 32 31
16. Deportivo Alaves 32 30
17. Real Valladolid 31 28
18. Huesca 32 27
19. Elche 32 27
20. Eibar 32 23
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 23 Nisan 2021
İmsak 04:31
Güneş 06:06
Öğle 13:07
İkindi 16:54
Akşam 19:59
Yatsı 21:27