Ete alternatif üretilen gıdalar, küresel ısınmanın önüne geçebilir mi?

Dünya liderlerinin Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP26) için Glasgow'da bir araya geldiği bu günlerde, gıda teknolojisi uzmanları küresel ısınmaya karşı alternatif proteinlerin oynayacağı rolün anlaşılmasını bekliyor.

GÜNCEL 02.11.2021, 14:39 Tugs Enkh
2
Ete alternatif üretilen gıdalar, küresel ısınmanın önüne geçebilir mi?

Besicilik sera gazlarının artmasına neden olduğu ve küresel ısınmayı tetiklediği için birçok ülkedeki araştırmacı, etin alternatifini arıyor.

Süte alternatif bitkisel ürünlerin piyasası giderek gelişiyor. İngiltere'de nüfusun üçte birinin düzenli olarak bitkisel süt tükettiği belirtiliyor.

Peki, et konusunda da aynı eğilim gelişebilir mi?

Aralık 2020'de Singapur, tamamen laboratuvarda üretilmiş protein satışına onay veren ilk ülke oldu.

Bilim insanları, bir hayvanın kas hücrelerinden elde edilen numuneyi laboratuvarda çoğaltıp normal etin içerdiği besin maddelerini de ekleyerek kas dokusu elde ediyor.

Merkezi San Francisco'da olan Eat Just adlı girişimcilik şirketi, laboratuvarda ürettiği tavuk etini Singapur'da satışa çıkardı.

Singapur, gıda ithalatında komşu ülkelere bağımlılığını azaltmak amacıyla bu şekilde bir uzun dönemli strateji izliyor.

Peki diğer ülkelerin benzer adımlar atmasının önündeki engeller neler?

burger

KAYNAK, GETTY IMAGES

Gıda ve tarım sektöründe danışmanlık yapan AT Kearney şirketinin ortaklarından Dr. Carsten Gerhardt, "Bütün bunlar için düzenleyici kurumların onayı gerekiyor" diyor.

Bazı ülkeler bu konuya daha açık. 

Avrupa'da, laboratuvarda üretilmiş et teknolojisi konusunda Hollanda başı çekiyor. Uzmanlar, buradaki Moas Meat ve Meatable şirketlerinin AB içi düzenleyici kurumları önümüzdeki birkaç yılda onay için zorlayacağını belirtiyor.

ABD'de ise Microsoft'un sahibi Bill Gates'in desteklediği Memphis Meats ve New Age Meats'in de benzer bir yol izlemesi bekleniyor.

Laboratuvarda üretilen etin yaygınlaşmasında resmi onayın yanı sıra maliyetin düşürülmesi de önemli görünüyor.

Birçok üretici hala ilaç üretiminde kullanılan malzemelerle çalışıyor. Gerhardt'a göre, üretimde normal gıda malzemelerinin kullanılması yoluyla maliyet büyük ölçüde düşürülebilir. 

tavuk

KAYNAK, GETTY IMAGES

Laboratuvar üretimi tavuk satışına Singapur'da onay verildi

Yoğun enerji kullanımını gerektiriyor

Örneğin, hücrelerin çoğaltılmasında kullanılan bir malzeme hamile ineklerin kanından elde ediliyor; ama Hollandalı bilim insanları bunun yerine başka bir malzeme ve diğer hayvansal ürünleri kullanmayı başardı. 

Ayrıca laboratuvarda et üretimi hala yoğun enerji kullanımını gerektiriyor. 

The Good Food Institute'ten Jessica Almy, ısıtma ve soğutma çalışmalarının daha az enerjiyle yapılması için araştırmaların umut verici sonuçlar doğurduğunu belirtiyor. 

Bu yıl yapılan iki araştırma, 2030 itibarıyla laboratuvarda et üretimi maliyetinin normal et üretimi ile yarışabilir hale geleceğini ortaya koymuştu. Life Cycle tarafından yapılan araştırma, laboratuvarda üretilen etin 2040'ta küresel et piyasasının yüzde 35'ini oluşturmasını öngörüyor.

Laboratuvarda et üretiminin çevreye pek çok faydasının olacağı, sera gazı salımını ve su tüketimini azaltacağı belirtiliyor. Ancak ABD'de yapılan başka bir araştırmada, et üretiminde tarımsal üretimden sanayi üretimine geçilmesiyle enerji tüketimini artıracağı ve bu faydaların gölgede kalabileceği uyarısı yapılıyor.

Rabobank adlı kuruluşun tüketici gıda stratejisti Cyrille Filott, laboratuvar üretimi ete ilginin "tat, doku, fiyat, sürdürülebilirlik" gibi birçok kritere bağlı olduğunu söylüyor.

laboratuvar üretimi et

KAYNAK, MOSA MEAT

Mosa Meat'ten et alternatifi ürünler

Üç boyutlu yazıcıda üretilen et

Bazı şirketler ise üç boyutlu yazıcılarda et üretimine odaklanıyor. Burada yazıcının kartuşu yiyeceğin malzemesini ezme halinde içeriyor. Bazı lüks süpermarketlerde bu şekilde üretilen krep, dondurma, şekerleme gibi ürünlere şimdiden yer veriliyor.

Ancak şirketlerin çok daha sofistike yöntemleri de denedikleri belirtiliyor. Örneğin, üç boyutlu bio yazıcılarda, kas liflerini tutan yağ damarlarını da içeren "mermerimsi" yüksek kaliteli biftek üretimi deneniyor.

Üç boyutlu yazıcılarda gıda üretimi

KAYNAK, GETTY IMAGES

Üç boyutlu yazıcılarda gıda üretimi

Sosis ve makarna yapımında kullanılan sıkma teknolojileri de laboratuvarda et üretimi için başarılı bir şekilde kullanılıyor.

Barcelona merkezli Novameat, mikro-sıkma teknolojisi ile bitkisel proteinleri katmanlar halinde yazıcıdan çıkararak arzulanan tat ve dokuda biftek üretmeyi deniyor.

İsrail Teknoloji Enstitüsü'nde biyomedikal mühendislik fakültesi ile çalışan Aleph Farms ise üç boyutlu yazıcı kullanarak dünyanın ilk laboratuvar üretimi bifteğini Şubat ayında üretmişti. 

Buna ek olarak üç boyutlu yazıcıda bitkisel iskeletler üretilerek bunların hücrelerin tutunacağı yapılar olarak kullanılmasıyla da et ürünleri üretimi yolu izlenebilir.

Bitkisel burger

KAYNAK, GETTY IMAGES

Bitkisel burgerler raflarda yerini aldı

Gıdayı uzun süre koruyacak ambalaj 

Mikroskobik parçacıkların kullanılmasını içeren nanoteknoloji bugün için gıda teknolojisinden ziyade telefon çiplerinde kullanılsa da gıda sektöründe uygulanması potansiyeli de taşıyor. 

Bu teknoloji sayesinde, gıdaları çok daha uzun süre koruyacak ambalajlama mümkün.

Nanopack, streç filme benzeyen yapısıyla gözün görebileceğinden çok daha küçük mineral nanotüpler içeriyor ve bunlar kekik ve keklik otu gibi antiseptik özellikleri olan bitkisel yağlar barındırıyor.

Bu yağlar nanotüplerden yavaş yavaş paket içine sızdırılarak gıda maddesinin oksitlenmesi, mikrop üremesi, nem değişimi engellenmiş oluyor. 

İsrail Teknoloji Enstitüsü ile Technion ortaklığıyla yürütülen projenin ilk denemeleri kapsamında, ekmekte küflenmenin üç hafta geciktirildiği, taze kiraz ve peynirin raf ömrünün ise sırasıyla yüzde 40 ve 50 oranlarında arttığı görüldü. 

Üç boyutlu yazıcılarda üretilen şekerlemeler

KAYNAK, GETTY IMAGES

Üç boyutlu yazıcılarda üretilen şekerlemeler bazı süpermarketlerde satışa sunuldu

İskoçya'daki Sterling Üniversitesi'nden Dr, Seda Erdem, geleceğin süpermarketlerinde, akıllı gıda paketlemelerinin nanosensörlerle birleştirilerek paketin içerdiği gıdaya dair tüketiciye güncel bilgilerin aktarılabileceğini belirtiyor. 

Ayrıca birçok ülkede gıdaların tat ve dokusunu geliştirme, yağ oranının azaltılması, vitamin takviyesi yapılması gibi konularda pek çok araştırma yapılıyor. 

İngiltere'deki Gıda Standartları Kurumu'nun son raporunda bu konuya temkinli yaklaşıldığı görülüyor. 

Gıdaların yapı taşlarıyla bu şekilde oynanmasının gıda zincirinin diğer kısımları üzerindeki uzun vadeli etkilerinin hala bilinmediği vurgulanıyor.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 13 33
2. Hatayspor 13 26
3. Konyaspor 13 26
4. Alanyaspor 14 24
5. Fenerbahçe 13 23
6. Karagümrük 13 22
7. Başakşehir 14 22
8. Galatasaray 13 21
9. Beşiktaş 13 20
10. Adana Demirspor 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Altay 14 17
13. Kayserispor 13 16
14. Gaziantep FK 13 15
15. Sivasspor 13 13
16. Giresunspor 13 13
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 13 12
18. Göztepe 13 10
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 13 7
Takımlar O P
1. Ümraniye 12 27
2. Ankaragücü 13 27
3. Eyüpspor 13 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Adanaspor 13 18
10. Menemenspor 13 17
11. Gençlerbirliği 13 17
12. Samsunspor 12 16
13. Denizlispor 13 15
14. Bursaspor 13 14
15. Manisa FK 14 14
16. Boluspor 12 13
17. Ankara Keçiörengücü 12 10
18. Altınordu 13 10
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 12 29
2. Man City 12 26
3. Liverpool 12 25
4. West Ham 12 23
5. Arsenal 12 20
6. Wolverhampton 12 19
7. Tottenham 12 19
8. M. United 12 17
9. Brighton 12 17
10. Crystal Palace 12 16
11. Everton 12 15
12. Leicester City 12 15
13. Southampton 12 14
14. Brentford 12 13
15. Aston Villa 12 13
16. Watford 12 13
17. Leeds United 12 11
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 12 8
20. Newcastle 12 6
Takımlar O P
1. Real Madrid 13 30
2. Real Sociedad 14 29
3. Sevilla 13 28
4. Atletico Madrid 13 26
5. Real Betis 14 24
6. Rayo Vallecano 14 23
7. Barcelona 13 20
8. Athletic Bilbao 14 20
9. Osasuna 14 19
10. Valencia 14 18
11. Espanyol 14 17
12. Villarreal 13 16
13. Mallorca 14 15
14. Deportivo Alaves 13 14
15. Celta de Vigo 14 13
16. Granada 14 12
17. Cádiz 14 12
18. Elche 14 11
19. Getafe 14 9
20. Levante 14 7
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 27 Kasım 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı