Libya: Arapların Türkiye'ye öfkesi

Arap dünyası, Erdoğan ve Libya Başbakanı es-Serrac arasında oluşan ittifaktan rahatsız. Sebepler muhtelif, Erdoğan'ın hesapları ise riskli. DW'den Kersten Knipp'in haberi.

GÜNCEL 18.01.2020, 21:30 18.01.2020, 21:34 Mehmet Taisi Guzel
86
Libya: Arapların Türkiye'ye öfkesi

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Perşembe günü 2019 Yılı Değerlendirme Toplantısı'nda yaptığı konuşmada Türkiye'nin Libya ile yaptığı anlaşma kapsamında bu yıl içinde doğal gaz arama ve sondaj faaliyetlerine hızlı bir şekilde başlayacaklarını duyurdu. Erdoğan'ın açıklamasında işaret ettiği anlaşma ise Ankara ile Libya'daki Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında Kasım 2018'de imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat. Bu anlaşmaya göre Doğu Akdeniz'de birkaç yıl önce bulunan doğal gaz alanları sadece Libya'nın değil, Türkiye'nin de deniz sınırı bölgesine girmiş oluyor. Türkiye böylece doğal gaz alanlarının paylaşımındaki hak iddiasını garanti altına almaya çalışıyor. 

Türkiye'nin diplomaside zorlandığı günler 

Ancak bu anlaşma, Türkiye'nin diplomatik açıdan zor günler yaşadığı bir dönemde imzalandı. Özellikle de Suriye'nin kuzeyine düzenlediği operasyondan bu yana ABD ile ilişkileri sıkıntında. Trablus yönetimi ile yaptığı anlaşma Rusya ile ilişkilerini de güçleştiriyor. Zira Türkiye ve Rusya, Libya'daki iç savaşta birbiri ile çatışan, birbirinin zıt grupları destekliyor. Türkiye Trablus'un yanında yer alırken Rusya da Hafter'e destek veriyor.

Türkiye'nin bölgedeki komşularıyla da arası pek iyi değil. Suudi Arabistan'la arası Müslüman Kardeşler konusunda farklı pozisyonları ve ayrıca rejim karşıtı Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın Suudi Arabistan'ın İstanbul Konsolosluğunda öldürülmesi nedeniyle bozuk. Türkiye'nin Müslüman Kardeşlere yakın durması ve aynı zamanda Doğu Akdeniz'deki doğal gaz tartışması yaşadığı Mısır'la da ilişkilerini zorluyor. Mısır, İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs'la birlikte Doğu Akdeniz'den çıkan gazın Türkiye'yi bypass ederek Avrupa'ya taşınmasını amaçlayan EastMed adlı doğal gaz boru hattı anlaşmasına imza atan ülkelerden de biri.

Libya kartı 

Türkiye'nin doğal gaz tartışmasındaki tek güvencesi ise Libya'daki Trablus hükümeti. Deniz yetki alanlarıyla ilgili anlaşma karşılığında Ankara, General Halife Hafter'e bağlı birliklerin baskısı altındaki Fayiz es-Serrac başbakanlığındaki Ulusal Mutabakat Hükümeti'ne destek veriyor.

Libya Ulusal Ordusu adlı silahlı birliklerin başındaki General Halife Hafter ise kendini 2014 yılındaki seçimlerin galibi olarak gören, ancak uluslararası toplum tarafından tanınmayan Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi yöneteminin yanında. Buna karşın es-Serrac ise çok sayıda Batılı ülke ve Birleşmiş Milletler tarafından tanınan ülkenin meşru başbakanı olarak kabul ediliyor. Ancak sorun şu ki; Ulusal Mutabakat Hükümeti meşru olarak görünse de Hafter birliklerine karşı uluslararası askeri destek pek alamıyor. Es-Serrac yönetimine siyasi müttefikleri Türkiye ve Katar yardım teklifinde bulunuyor.

Katar'ın Suudi Arabistan'ın başını çektiği çok sayıda ülke tarafından ekonomik abluka altına alınmasından bu yana Doha ve Ankara arasındaki ilişkiler giderek yakınlaşıyor. İki ülkeyi yakınlaştıran bir başka faktör de Katar'ın Müslüman Kardeşlere destek vermesi. Katar'ın persfektifinden de Libya, Suudi Arabistan'a karşı dolaylı olarak önlemler almasına ve Riyad'ın planlarını baltalamasına yardımcı olabilecek bir ülke. Katar ayrıca kendisine uygulanan ekonomik boykotun faturasını karşıtları için kabartmaya da çalışıyor.

Riyad'dan eleştiriler 

Libya'ya verdiği destek nedeniyle Türkiye'den rahatsız olan Suudi hükümeti de tepkisini birkaç gün önce Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığından yapılan bir kınama açıklamasıyla dile getirdi. Riyad, Türkiye'nin Libya'da gerginliği tırmandırdığını savunarak bunun BM Güvenlik Konseyi'nin kararlarını da ihlal ettiğini savundu.

Suudi yönetimi açıklamasında "Türkiye'nin yarattığı gerginliğin Libya'nın istikrarı ve güvenliği, aynı zamanda Arap dünyası ve bölgesel güvenliği açısından bir tehdit oluşturduğu" savunuldu. Riyad, Türkiye'nin bir Arap ülkesinin iç işlerine müdahale ederek uluslararası ilkeleri ve uluslararası ittifakı açıkça ihlal ettiği görüşünde.

Fayiz es Serrac ile Recep Tayyip Erdoğan

Fayiz es Serrac ile Recep Tayyip Erdoğan 

Müslüman Kardeşlerin rolü

Türkiye'nin sorun yaşadığı bir diğer Arap ülkesi de Mısır. Kahire'nin Libya'da Türk askeri birliklerine şiddetli karşı çıkmasının başlıca sebeplerinden birinin Ankara'nın Müslüman Kardeşlere verdiği destek olduğunu vurgulayan Konrad Adenauer Vakfı'nın Tunus temsilciliğinden Canan Atılgan da Türkiye ve Mısır arasındaki ideolojik gerginliğin güvenlik politikasının da bir bileşeni olduğunu söylüyor. Atılgan, "Libya'daki güvenliğin askeri açıdan güvence altında olması, Mısır'ın çıkarları açısından önemli. Özellikle de İslamcıların, Müslüman Kardeşlerin ve diğer dinci aşırıların ülkeye sızmaması ve ülkenin sınırlarının korunması açısından" diye sözlerini sürdürüyor.

Yeni Osmanlıcılık? 

Dolaylı ya da doğrudan Kahire'deki hükümetin kontrolü altındaki Mısır medyası da Türkiye'nin Libya'daki askeri varlığını sert bir şekilde eleştiriyor. Ehram adlı Mısır gazetesinde yer alan yorumda Türkiye, Yeni Osmanlıcılıkla suçlanıyor. Yorumda, "Türk hükümetinin girişimlerinin bir parçası da bölgede, eskiden Osmanlı İmparatorluğu'na ait bölgelerde nüfuzunu genişletmek... Erdoğan, Libya'daki girişimiyle uluslararası muhalefet karşısında büyük bir risk yaratıyor. Erdoğan, sadece diplomatik olarak değil, askeri direnişle de karşılaşacağını hesap etmeli" deniliyor. 

Libya'daki vekalet savaşı 

Türkiye'nin desteklediği es-Serrac hükümeti, Libya'daki güç mücadelesinde yenilgiye uğrarsa Erdoğan da Akdeniz'deki doğal gaz pokerinde kaybetmiş olacak. Çünkü yapılan anlaşmalar sadece es-Serrac'ın iktidarı süresinde geçerliliğini koruyacak. Hafter'in zafere ulaşması durumunda yapacağı ilk icraatlardan biri kuşkusuz Türkiye ile imzalanan anlaşmayı geçersiz ilan etmek olacak. Bu Hafter için, Tobruk merkezli yönetimin anlaşmaya taraf olmaması nedeniyle pek de zor olmayacak. Ayrıca böylece Trablus ve Ankara arasındaki anlaşmayla ilgili uluslararası hukuk açısından da büyük çekinceler oluşacak.

Washington merkezli Ortadoğu Politikaları Ensitüsü'nden Türkiye uzmanı Soner Çağaptay da Foreign Policy dergisine yazdığı makalede, "Her şey, Libya'da olacaklara bağlı" diyor ve ekliyor: "Eğer hükümet düşerse, Akdeniz anlaşması da düşer. Bu nedenle de Libya, giderek daha fazla ve ciddi bir şekilde bir vekalet savaşının sahnesine dönüşmüş durumda."

Yorumlar (0)
22°
açık
Günün Anketi Tümü
Yeni Haber Sitemiz hakkında puanlama yaparmısınız?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 31 66
2. Trabzonspor 30 61
3. Sivasspor 30 54
4. Galatasaray 30 52
5. Fenerbahçe 31 50
6. Beşiktaş 30 50
7. Alanyaspor 30 48
8. Göztepe 30 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 30 37
11. Kasımpaşa 30 36
12. Gençlerbirliği 31 33
13. Denizlispor 31 32
14. Kayserispor 30 31
15. Konyaspor 30 30
16. Malatyaspor 30 29
17. Çaykur Rizespor 30 29
18. Ankaragücü 30 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 32 60
2. Erzurum BB 32 56
3. Adana Demirspor 32 55
4. Bursaspor 32 55
5. Akhisar Bld.Spor 32 54
6. Fatih Karagümrük 32 53
7. Altay 32 51
8. Ümraniye 32 44
9. Keçiörengücü 32 44
10. Giresunspor 32 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. İstanbulspor 32 37
13. Balıkesirspor 32 35
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 32 30
16. Osmanlıspor 32 27
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 32 12
Takımlar O P
1. Liverpool 33 89
2. Man City 33 66
3. Chelsea 34 60
4. Leicester City 34 59
5. M. United 33 55
6. Wolverhampton 33 52
7. Arsenal 34 50
8. Tottenham 33 48
9. Sheffield United 33 48
10. Burnley 33 46
11. Everton 33 44
12. Newcastle 33 43
13. Southampton 33 43
14. Crystal Palace 34 42
15. Brighton 33 36
16. West Ham 33 31
17. Watford 34 31
18. Aston Villa 33 27
19. Bournemouth 33 27
20. Norwich City 34 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 34 77
2. Barcelona 34 73
3. Atletico Madrid 35 63
4. Sevilla 34 60
5. Villarreal 34 54
6. Getafe 34 53
7. Real Sociedad 34 51
8. Valencia 35 50
9. Athletic Bilbao 34 48
10. Granada 34 47
11. Osasuna 34 45
12. Levante 34 43
13. Real Valladolid 35 39
14. Real Betis 34 38
15. Celta de Vigo 35 36
16. Deportivo Alaves 34 35
17. Eibar 34 35
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 34 28
20. Espanyol 34 24
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 09 Temmuz 2020
İmsak 03:37
Güneş 05:34
Öğle 13:14
İkindi 17:13
Akşam 20:45
Yatsı 22:33