Libya: Arapların Türkiye'ye öfkesi

Arap dünyası, Erdoğan ve Libya Başbakanı es-Serrac arasında oluşan ittifaktan rahatsız. Sebepler muhtelif, Erdoğan'ın hesapları ise riskli. DW'den Kersten Knipp'in haberi.

GÜNCEL 18.01.2020, 21:30 18.01.2020, 21:34 Mehmet Taisi Guzel
86
Libya: Arapların Türkiye'ye öfkesi

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Perşembe günü 2019 Yılı Değerlendirme Toplantısı'nda yaptığı konuşmada Türkiye'nin Libya ile yaptığı anlaşma kapsamında bu yıl içinde doğal gaz arama ve sondaj faaliyetlerine hızlı bir şekilde başlayacaklarını duyurdu. Erdoğan'ın açıklamasında işaret ettiği anlaşma ise Ankara ile Libya'daki Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında Kasım 2018'de imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat. Bu anlaşmaya göre Doğu Akdeniz'de birkaç yıl önce bulunan doğal gaz alanları sadece Libya'nın değil, Türkiye'nin de deniz sınırı bölgesine girmiş oluyor. Türkiye böylece doğal gaz alanlarının paylaşımındaki hak iddiasını garanti altına almaya çalışıyor. 

Türkiye'nin diplomaside zorlandığı günler 

Ancak bu anlaşma, Türkiye'nin diplomatik açıdan zor günler yaşadığı bir dönemde imzalandı. Özellikle de Suriye'nin kuzeyine düzenlediği operasyondan bu yana ABD ile ilişkileri sıkıntında. Trablus yönetimi ile yaptığı anlaşma Rusya ile ilişkilerini de güçleştiriyor. Zira Türkiye ve Rusya, Libya'daki iç savaşta birbiri ile çatışan, birbirinin zıt grupları destekliyor. Türkiye Trablus'un yanında yer alırken Rusya da Hafter'e destek veriyor.

Türkiye'nin bölgedeki komşularıyla da arası pek iyi değil. Suudi Arabistan'la arası Müslüman Kardeşler konusunda farklı pozisyonları ve ayrıca rejim karşıtı Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın Suudi Arabistan'ın İstanbul Konsolosluğunda öldürülmesi nedeniyle bozuk. Türkiye'nin Müslüman Kardeşlere yakın durması ve aynı zamanda Doğu Akdeniz'deki doğal gaz tartışması yaşadığı Mısır'la da ilişkilerini zorluyor. Mısır, İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs'la birlikte Doğu Akdeniz'den çıkan gazın Türkiye'yi bypass ederek Avrupa'ya taşınmasını amaçlayan EastMed adlı doğal gaz boru hattı anlaşmasına imza atan ülkelerden de biri.

Libya kartı 

Türkiye'nin doğal gaz tartışmasındaki tek güvencesi ise Libya'daki Trablus hükümeti. Deniz yetki alanlarıyla ilgili anlaşma karşılığında Ankara, General Halife Hafter'e bağlı birliklerin baskısı altındaki Fayiz es-Serrac başbakanlığındaki Ulusal Mutabakat Hükümeti'ne destek veriyor.

Libya Ulusal Ordusu adlı silahlı birliklerin başındaki General Halife Hafter ise kendini 2014 yılındaki seçimlerin galibi olarak gören, ancak uluslararası toplum tarafından tanınmayan Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi yöneteminin yanında. Buna karşın es-Serrac ise çok sayıda Batılı ülke ve Birleşmiş Milletler tarafından tanınan ülkenin meşru başbakanı olarak kabul ediliyor. Ancak sorun şu ki; Ulusal Mutabakat Hükümeti meşru olarak görünse de Hafter birliklerine karşı uluslararası askeri destek pek alamıyor. Es-Serrac yönetimine siyasi müttefikleri Türkiye ve Katar yardım teklifinde bulunuyor.

Katar'ın Suudi Arabistan'ın başını çektiği çok sayıda ülke tarafından ekonomik abluka altına alınmasından bu yana Doha ve Ankara arasındaki ilişkiler giderek yakınlaşıyor. İki ülkeyi yakınlaştıran bir başka faktör de Katar'ın Müslüman Kardeşlere destek vermesi. Katar'ın persfektifinden de Libya, Suudi Arabistan'a karşı dolaylı olarak önlemler almasına ve Riyad'ın planlarını baltalamasına yardımcı olabilecek bir ülke. Katar ayrıca kendisine uygulanan ekonomik boykotun faturasını karşıtları için kabartmaya da çalışıyor.

Riyad'dan eleştiriler 

Libya'ya verdiği destek nedeniyle Türkiye'den rahatsız olan Suudi hükümeti de tepkisini birkaç gün önce Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığından yapılan bir kınama açıklamasıyla dile getirdi. Riyad, Türkiye'nin Libya'da gerginliği tırmandırdığını savunarak bunun BM Güvenlik Konseyi'nin kararlarını da ihlal ettiğini savundu.

Suudi yönetimi açıklamasında "Türkiye'nin yarattığı gerginliğin Libya'nın istikrarı ve güvenliği, aynı zamanda Arap dünyası ve bölgesel güvenliği açısından bir tehdit oluşturduğu" savunuldu. Riyad, Türkiye'nin bir Arap ülkesinin iç işlerine müdahale ederek uluslararası ilkeleri ve uluslararası ittifakı açıkça ihlal ettiği görüşünde.

Fayiz es Serrac ile Recep Tayyip Erdoğan

Fayiz es Serrac ile Recep Tayyip Erdoğan 

Müslüman Kardeşlerin rolü

Türkiye'nin sorun yaşadığı bir diğer Arap ülkesi de Mısır. Kahire'nin Libya'da Türk askeri birliklerine şiddetli karşı çıkmasının başlıca sebeplerinden birinin Ankara'nın Müslüman Kardeşlere verdiği destek olduğunu vurgulayan Konrad Adenauer Vakfı'nın Tunus temsilciliğinden Canan Atılgan da Türkiye ve Mısır arasındaki ideolojik gerginliğin güvenlik politikasının da bir bileşeni olduğunu söylüyor. Atılgan, "Libya'daki güvenliğin askeri açıdan güvence altında olması, Mısır'ın çıkarları açısından önemli. Özellikle de İslamcıların, Müslüman Kardeşlerin ve diğer dinci aşırıların ülkeye sızmaması ve ülkenin sınırlarının korunması açısından" diye sözlerini sürdürüyor.

Yeni Osmanlıcılık? 

Dolaylı ya da doğrudan Kahire'deki hükümetin kontrolü altındaki Mısır medyası da Türkiye'nin Libya'daki askeri varlığını sert bir şekilde eleştiriyor. Ehram adlı Mısır gazetesinde yer alan yorumda Türkiye, Yeni Osmanlıcılıkla suçlanıyor. Yorumda, "Türk hükümetinin girişimlerinin bir parçası da bölgede, eskiden Osmanlı İmparatorluğu'na ait bölgelerde nüfuzunu genişletmek... Erdoğan, Libya'daki girişimiyle uluslararası muhalefet karşısında büyük bir risk yaratıyor. Erdoğan, sadece diplomatik olarak değil, askeri direnişle de karşılaşacağını hesap etmeli" deniliyor. 

Libya'daki vekalet savaşı 

Türkiye'nin desteklediği es-Serrac hükümeti, Libya'daki güç mücadelesinde yenilgiye uğrarsa Erdoğan da Akdeniz'deki doğal gaz pokerinde kaybetmiş olacak. Çünkü yapılan anlaşmalar sadece es-Serrac'ın iktidarı süresinde geçerliliğini koruyacak. Hafter'in zafere ulaşması durumunda yapacağı ilk icraatlardan biri kuşkusuz Türkiye ile imzalanan anlaşmayı geçersiz ilan etmek olacak. Bu Hafter için, Tobruk merkezli yönetimin anlaşmaya taraf olmaması nedeniyle pek de zor olmayacak. Ayrıca böylece Trablus ve Ankara arasındaki anlaşmayla ilgili uluslararası hukuk açısından da büyük çekinceler oluşacak.

Washington merkezli Ortadoğu Politikaları Ensitüsü'nden Türkiye uzmanı Soner Çağaptay da Foreign Policy dergisine yazdığı makalede, "Her şey, Libya'da olacaklara bağlı" diyor ve ekliyor: "Eğer hükümet düşerse, Akdeniz anlaşması da düşer. Bu nedenle de Libya, giderek daha fazla ve ciddi bir şekilde bir vekalet savaşının sahnesine dönüşmüş durumda."

Yorumlar (0)
kısa süreli hafif yoğunluklu yağmur
Günün Anketi Tümü
Yeni Haber Sitemiz hakkında puanlama yaparmısınız?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 29 Mart 2020
İmsak 05:17
Güneş 06:44
Öğle 13:14
İkindi 16:46
Akşam 19:34
Yatsı 20:55