Milyonlarca kişiye yapılan koronavirüs aşılarıyla ilgili hangi sorulara hala yanıt aranıyor?

Koronavirüs aşısı birçok ülkede uygulanmaya başlansa da, aşı programının etkisi konusunda önemli bazı sorular henüz yanıtlanmış değil. Covid-19 aşısıyla ilgili 4 önemli soruyu derledik.

GÜNCEL 27.01.2021, 18:44 Tugs Enkh
30
Milyonlarca kişiye yapılan koronavirüs aşılarıyla ilgili hangi sorulara hala yanıt aranıyor?

Koronavirüs aşısı birçok ülkede uygulanmaya başlansa da, aşı programının etkisi konusunda önemli bazı sorular henüz yanıtlanmış değil. Covid-19 aşısıyla ilgili 4 önemli soruyu derledik.

Covid-19 aşısıyla ilgili dünyadaki durum, en kısa zamanda normale dönmek için verilen bir "zamana karşı yarışı" andırıyor. 23 Ocak itibarıyla 60 milyondan fazla kişiye en az bir doz Covid aşısı yapılmış durumda.

Aşı kampanyasına başlayan ülkelerin sayısı artıyor. Aşı programları da hız kazanıyor. Ancak henüz yanıtı bulunmamış sorular da mevcut.

Aşının ne kadar süreyle bağışıklık koruması sağladığı, yeni varyantların aşıya dirençli olup olmayacağı gibi sorular başı çekiyor.

Tarihin en geniş kapsamlı aşı programının iki ayı geride kalırken, akılları kurcalayan dört soruyu derledik.

1. Covid bağışıklığı ne kadar sürüyor?

Koronavirüse yakalandığımızda ya da aşı olduğumuzda ne kadar süreliğine bağışıklık taşıdığımız, son aylarda en çok gündeme gelen sorular arasındaydı.

Salgının birinci yılı sona ererken, orta ve uzun vadedeki bağışıklığa dair ilk araştırmalar yayımlandı.

Covid aşılarının ne kadar süreyle bağışıklık sağladığı henüz net değil.

Covid aşılarının ne kadar süreyle bağışıklık sağladığı henüz net değil.

Bu alandaki çalışmalar, aşıların geliştirilmesinin henüz çok yakın tarihli bir gelişme olması nedeniyle sınırlı sonuçlara erişebiliyor.

California'daki La Jolla İmmunoloji Enstitüsü'ne göre, virüsü yenenlerin bağışıklık yanıtı en az 6 ay sürüyor.

İngiltere Kamu Sağlığı Hizmetleri de (NHS) koronavirüs geçiren hastaların en az beş ay bağışık olduğu sonucuna vardı.

Bazı bilim insanları ise bağışıklığın daha uzun, hatta yıllar boyu sürebileceğinde ısrarcı.

Elbette durum tüm hastalar için aynı değil. Herkes farklı düzeylerde bağışıklık geliştirebiliyor ve bu durum, yeniden hastalık kapma ihtimalini de etkiliyor.

Aşıların sağlayacağı korumada da aynı tabloyla karşı karşıyayız.

İngiltere'deki Leicester Üniversitesi'nden Dr. Julian Tang, BBC'ye yaptığı açıklamada, "Aşının ne kadar koruyuculuk sağlayacağını söylemek zor çünkü aşılamaya yeni başladık ve bu durum hastaya ve aşı tipine göre değişiyor. Ancak 6-12 ay arası olmasını öngörebiliriz" diyor.

Aşıdan sonra elde edilecek bağışıklık düzeyi, kişiye ve aşının tipine göre farklılık gösterebiliyor.

Aşıdan sonra elde edilecek bağışıklık düzeyi, kişiye ve aşının tipine göre farklılık gösterebiliyor.

ABD'deki Mayo Clinic'te moleküler tıp bölümünden Prof. Dr. Andrew Bradley, daha iyimser bir açıklama getiriyor:

"Aşının sağlayacağı bağışıklığın birkaç yıl süreceğine inanıyorum. Yeni koronavirüs varyantlarını taşıyan kişileri de ayrıntılı olarak incelemek ve aşıya nasıl tepki verdiklerini görmek önem arz ediyor."

2. Aşı, virüse yakalanmamızı ne kadar önleyecek?

Aşılar genellikle ilk dozun yapılmasından en az 2-3 hafta sonra etkisini gösteriyor.

Dr. Tang, "Eğer aşı olduktan sonraki gün ya da bir hafta sonra virüse maruz kalırsanız, hastalığa karşı hala savunmasız durumda olursunuz ve başkalarına da bulaştırabilirsiniz" diyor.

Bilim insanları, aşı olan bireylere de koronavirüs bulaşabileceğini belirtiyor.

Bilim insanları, aşı olan bireylere de koronavirüs bulaşabileceğini belirtiyor.

Dozların hepsi alındıktan ve gereken süre geçtikten sonra bile, virüse maruz kaldığınızda hasta olmanız mümkün.

Dr. Badley, "Eldeki veriler, aşı olan bireylerin de Covid kapabileceğini ancak hastalığı daha hafif geçireceklerini gösteriyor. Yine aynı nedenle, aşı olan kişilerin başkalarına virüs bulaştırmasının zorlaşacağını düşünüyorum" diyor.

Sonuç olarak aşının bireyleri büyük oranda ve etkili şekilde koruyacağına yönelik bir fikir birliği oluşsa da sağladıkları koruyuculuğun ve bulaştırma riskinin düzeyi hakkında belirsizlikler mevcut.

İspanya'daki Madrid Complutense Üniversitesi'nde Biyokimya ve Moleküler Biyoloji Bölümü'nden Prof. Jose Manuel Bautista, koronavirüsün son derece "heterojen" olduğunu söyleyerek, hastadan hastaya belirtilerin farklılaştığını hatırlatıyor:

"Aynısı aşılar için de geçerli. Bazıları, virüsün kendi bünyelerinde çoğalmasını önleyecek çok güçlü bir bağışıklık geliştiriyor. Diğerlerine ise virüs bir miktar nüfuz edebiliyor ve bulaştırma mümkün olabiliyor."

3. Aşılar yeni koronavirüs mutasyonlarına karşı etkili mi?

Bu konuda soru işaretleri henüz giderilmiş değil.

Virüsler sürekli olarak mutasyona uğrarlar. Bazen mevcut aşılara da direnecek kadar mutasyon görülebildiğinden aşıların da yenilenmesi gerekebilir.

Güney Afrika'da ya da İngiltere'de görülen koronavirüs varyantları çoktan birçok ülkeye yayıldı ve hatta bulaşma oranlarının yüksekliği nedeniyle hakim varyant oldular.

Güney Afrika varyantının aşıya dirençli olabileceğine yönelik endişeler mevcut.

Güney Afrika varyantının aşıya dirençli olabileceğine yönelik endişeler mevcut.

Moderna, Pazartesi yaptığı açıklamada, geliştirdiği aşının İngiltere ve Güney Afrika varyantlarına karşı etkili olduğunu duyurdu. Ancak Güney Afrika varyantına karşı bağışıklığı artırmak için yeni bir aşı üretilebileceği de bildirildi.

Pfizer-BioNTech de geliştirdikleri aşının yeni koronavirüs mutasyonlarına karşı etkili olduğunu belirtiyor.

Dr. Badley, "Onaylanmış aşılar oldukça etkili olmalarına rağmen, ilk koronavirüs türü dahil hiçbir virüs varyantına karşı yüzde 100 koruma sağlamadığını unutmamak lazım. Aşının etkisi, mutasyonların önceki varyantlardan ne kadar farklı olduğuna bağlı olarak değişir" diyor.

Özetle, hükümetlerin ve sağlık otoritelerinin yeni koronavirüs varyantlarını yakından incelemesi ve hangi yöntemin bunlara karşı etkili olacağını değerlendirmesi gerekiyor.

Yeni koronavirüs varyantlarının ortaya çıkması, ülkeleri sınırlarını kapatmaya yöneltti.

Yeni koronavirüs varyantlarının ortaya çıkması, ülkeleri sınırlarını kapatmaya yöneltti.

4. Aşı hangi doz aralığıyla yapılmalı?

Pfizer, Moderna ve Oxford gibi önde gelen aşılar dahil olmak üzere birçok Covid aşısı, iki doz halinde veriliyor.

Aşıların denemeler sırasındaki uygulamasıyla paralel olarak, 3-4 hafta sonra ikinci dozun yapılması öneriliyor.

Ancak 2020 sonunda, İngiltere mümkün olan en fazla sayıda kişiye ilk dozun yapılmasına öncelik vereceğini açıkladı. Buna göre aşının iki dozu arasında 12 haftaya kadar boşluk bırakılabilecek.

Bu durum, aşının en iyi uygulamasının ne olduğuna yönelik uluslararası bir tartışma başlattı. Pfizer ve dünyanın önde gelen bilimsel çevreleri, denemelere uygun olarak aşının ikinci dozunun ilk dozdan 21 gün sonra yapılmasında ısrarcı.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) de aşının iki doz arasında 21 ile 28 gün arası bir süre bırakılmasını tavsiye etti ancak bu sürenin istisnai durumlarda en fazla altı haftaya çıkarılabileceğini de ekledi.

Yorumlar (0)
28°
az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 25 Haziran 2021
İmsak 03:25
Güneş 05:26
Öğle 13:12
İkindi 17:12
Akşam 20:47
Yatsı 22:39