Kıbrıs'ta Türk tarafı hangi adımları atacak, iki devletli çözüm mümkün mü?

Kıbrıs'ta Türkler ve Rumlar arasında on yıllardır Birleşmiş Milletler (BM) öncülüğünde yürütülen barış görüşmelerinde bugüne kadar "iki toplumlu, iki bölgeli federasyon" çözümü üzerine çalışıldı. Ancak bu görüşmeler sonuçsuz kaldı.

KIBRIS 29.01.2021, 02:49 29.01.2021, 17:25 Mehmet Taisi Guzel
26
Kıbrıs'ta Türk tarafı hangi adımları atacak, iki devletli çözüm mümkün mü?

Kıbrıs Cumhuriyeti, adanın güneyindeki nüfusun çoğunluğu Rum olan bölgeyi yönetiyor. Türklerin adanın kuzeyinde 1983'te tek taraflı ilan ettikleri devleti ise (KKTC) Türkiye dışında hiçbir ülke tanımadı.

Kuzey Kıbrıs'taki Türk yönetimi tüm bu görüşmelerin sonuçlanmamasından Kıbrıslı Rumları sorumlu tuttu, Ankara'nın da desteğini alarak geçen yılın yaz aylarından bu yana çözüm konusundaki yaklaşımını değiştirdi.

Artık Türk tarafı, federasyon yerine "eşit haklara sahip iki egemen devlete" dayalı bir çözüm istiyor.

Kuzey Kıbrıs'ta Ekim ayında yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerini, Ankara'ya yakınlığıyla bilinen eski Başbakan Ersin Tatar kazandı. Ulusal Birlik Partisi lideri Tatar kampanyasında, seçimi kazanması halinde Kıbrıslı Rumlarla iki devletli çözüm için masaya oturacağını söylemişti.

Ankara'da da bu değişim açıkça dile getirilmeye başladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, artık masaya "iki devletli çözüm önerisiyle" oturulacağını ifade ediyor. Ankara'ya göre yeni bu durumun nedeni, "Rum tarafının su ve elektrik idarelerinin bile yönetimini paylaşmama eğiliminde olması".

Bir süredir iki devletli çözüm için zemin yoklayan Türk yetkililer, Ersin Tatar'ın seçimi kazanmasının, söylemin değişmesine yardımcı olduğunun altını çiziyor.

Kıbrıslı Rumlar ve Türkler ile garantör devletler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'nin BM öncülüğünde masaya oturacağı gayriresmi görüşmeler, Mart ayında ABD'nin New York eyaletindeki Greentree'de yapılacak.

Peki Türk tarafı, Kuzey Kıbrıs'taki Türk devletinin uluslararası toplum tarafından resmen kabul edilmesi için hangi adımları atacak?

'Enerji şirketleriyle konsorsiyum oluşturulabilir'

Oruç Reis

Ankara, Doğu Akdeniz'deki hidrokarbon yataklarında sismik araştırma ve sondaj faaliyetleri için Kıbrıs Cumhuriyeti'nin uluslararası enerji firmalarına verdiği lisanslara, gelirler Ada'daki iki toplum arasında eşit bölüşülmeyeceği için itiraz ediyor.

Kuzey Kıbrıs'taki Türk yönetimi ise bugüne kadar sadece Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'na lisans verdi.

Türkiye'ye göre doğal gaz kaynaklarının paylaşımıyla ilgili sorunun çözümü, Ada'daki kapsamlı çözümün bir parçası olacaktı.

Ancak iki devletli çözüm önerisiyle birlikte, artık iki tarafın da masada olduğu farklı bir yöntem gündemde.

Diplomatik kaynaklar, "KKTC'nin uluslararası alanda diğer ülkeler tarafından resmen kabul edilmesinden önce, uluslararası enerji şirketlerinin Ada'daki Türk yönetimiyle masaya oturması ve anlaşma imzalamasının gündeme getirilebileceği" görüşünde.

Bu şirketlerin "Kıbrıslı Türkleri devre dışı bırakarak Doğu Akdeniz'de başlattığı çalışmaların hem uluslararası mahkemeler hem de donanma gemileri eşliğinde gönderilen sondaj ve sismik araştırma gemileri aracılığıyla durdurulduğu, Türkiye'nin kapasitesinin arttığı" da hatırlatılıyor.

Konuyla ilgili BBC Türkçe'ye konuşan Kuzey Kıbrıs Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu, uluslararası enerji şirketlerinin Kıbrıslı Türklerle de masaya oturmaya "mecbur" olduğunu söylüyor ve "Başka türlü nasıl ilerlenecek ki? Dünyanın yıllardır yapmakta olduğu şeyde ısrar ederek Doğu Akdeniz'de bir şeylerin düzelebileceğini beklemesi hayalcilik bile değil" diyor.

Bir diplomatik yetkili de, henüz konunun çok erken aşamada olduğunu, siyasi bir uzlaşı sağlanmadan bunun mümkün olmayacağını ancak en güvenli opsiyonun bir konsorsiyum olduğunu belirtiyor:

"Kıbrıs'taki iki tarafın da işin içinde olduğu, daha gayriresmi ve konunun ticari zemine taşındığı bir konsorsiyum olabilir. Çok güvenli bir opsiyon bu. Türkiye, Kıbrıs'taki Türk devletinin hidrokarbon konusunda tanınması yolunda hareket ediyor. Rumlar da Türkiye kendisini bu konuda tanısın istiyor. Ara formül olarak ticari anlaşmalar üzerinden bir yöntem olabilir mi diye görüşülüyor. Gelir paylaşımı da buradan yola çıkarak üzerine çalışılıyor."

Eski Kuzey Kıbrıs Dışişleri Bakanı Kudret Özarsay da, hem Rum tarafıyla hem Ankara'yla yapılan görüşmelerin ve çalışmaların sonucunda enerji kaynaklarının eşit paylaşımı konusunda devletlerden önce şirketlerle işbirliği yapılabileceğini şu sözlerle ifade etmişti:

"Elimizde uluslararası aktörlerin adım atması olmaksızın, Kıbrıslı Rumları paylaşmaya dayalı bir ortaklığa ikna edecek enstrümanlar bugün yok ancak şirketler üzerinden bu işbirliğinin yapılmasının modelleri muhteliftir.

"Aynı şirket tarafların her ikisiyle de sözleşme yaparak aynı alanda çok daha meşru bir çalışma yürütebilir. Örneğin, bugün ExxonMobil'in 10. Parsel içerisinde atmış olduğu adım, Kıbrıs Rumlarla bir sözleşmesi vardır, ExxonMobil'in ortağı konumundaki Katar Petroleum Kıbrıslı Türklerle bir sözleşme yaparsa şirketler üzerinden bir işbirliğini hayata geçirmeye başlayabiliriz."

Doğu Akdeniz

Doğu Akdeniz Konferansı ilk adım olarak görülüyor

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Kıbrıs'taki Türk ve Rum yönetimlerinin de masada olacağı bir Doğu Akdeniz Konferansı çağrısı" da bu kapsamda planlanıyor. Kıbrıs'taki Türk yönetiminin masada olması, konferans çağrısında Ankara için kırmızı çizgi.

Böylece uluslararası enerji şirketleri ve konferansa katılacak ülkelerin, Kıbrıs'taki Türk yönetimini de muhatap alması hedefleniyor.

Çavuşoğlu da bu konferansa "sadece Akdeniz etrafındaki kıyıdaş ülkelerin değil, bu bölgede şirketi olan ülkelerin de katılımını teklif ettiklerini" açıkladı.

Bir başka deyişle Ankara'nın aklında ABD'den Katar'a birçok ülkeyi kapsayan, Kıbrıslı Türklerin de tüm bu taraflarla birlikte masaya oturacağı bir konferans var.

Ertuğruloğlu da güncel gelişmelerle ilgili, "Her şey çok değişti artık. Yarım yüzyılı, gerçekleşmeyecek bir federasyon hedefiyle boşa harcadık. Rum tarafı devlet statümüzü kabul etmiyorsa müzakere sürecinin olmamasına da açık kapı bırakıyoruz. Bizim tek seçeneğimiz Rumlarla ortaklığa girmek değil" yorumunda bulunuyor.

Tahsin Ertuğruloğlu 11 Ocak'ta Ankara'da Mevlüt Çavuşoğlu ile görüşmüştü

Tahsin Ertuğruloğlu 11 Ocak'ta Ankara'da Mevlüt Çavuşoğlu ile görüşmüştü

Maraş'ta da benzer formül uygulanabilir

8 Ekim 2020'de sahil şeridinin bir kısmı 46 yıl sonra açılan Kapalı Maraş bölgesi için de Türk yönetimi, "KKTC yasalarına tabi olmak suretiyle" otellerin eski sahipleri tarafından çalıştırılabileceğini söylemişti.

Bunun için önce askeri bölge statüsünün kalkması ve mülklerin statüsünün belirlenmesi gerekiyor.

Ardından, uluslararası turizm şirketlerinin ya da otel işletmecilerinin de bölgede iş yapabileceği, Türk yönetimiyle vergi ödenmesini de kapsayan bazı anlaşmaların yapılabileceği belirtiliyor.Tüm bunlarla ilgili gelişmeler ise Mart ayından sonra görülecek. Bunun en önemli sebebi, bir sonraki tur Kıbrıs görüşmelerinin Mart'ta yapılacak olması.

BM ve Avrupa Birliği'nin (AB) "Kıbrıs'ta iki devlet, iki halk olduğunu kabul etmesi halinde işbirliğine açık olduklarını" belirten Ertuğruloğlu, Mart ayındaki toplantılara bu politikayla gidileceğini ve ortak vizyon olup olmadığının görüleceğini söyledi.

Bunun yanı sıra 5 yılın ardından Yunanistan ile Türkiye arasında yeniden başlayan istikşafi görüşmelerin bir sonraki turu da Mart ayında Yunanistan'da yapılacak. 25 Mart'ta da Avrupa Birliği (AB) zirvesinde Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de attığı adımlar ve ülkeye yönelik yaptırımlar değerlendirilecek.

Batılı diplomatik kaynaklar, Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu'nun geçen hafta yaptığı Brüksel ziyaretinde AB yetkilileriyle yaptığı görüşmelerde iki devletli çözümün masaya getirilmediğini belirtiyor ve Mart ayında New York'ta yapılacak toplantının "zemin yoklama" toplantısı olduğunu hatırlatıyor.

Yani "adım adım ilerleniyor."

AB ile Türkiye arasında, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çağrıda bulunduğu Doğu Akdeniz konferansı için görüşmeler de sürüyor. Son aşamada AB ülkeleri, konferansa kimlerin hangi statüde katılacağı ve masaya yatırılacak içerik önerileri üzerine çalışıyor.

Kıbrıslı Rumların yaklaşımı belirleyici olacak

Türkiye'nin bu yaklaşımıyla ilgili görüşlerini sorduğumuz Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, yanıt vermedi.

Ancak Yunanistan ve Kıbrıs'taki Rum basınında çıkan haberlere göre Kıbrıs Cumhuriyeti, "Kuzey Kıbrıs'taki Türk devletini kendileri tanımadıkça AB üyesi ülkelerin de tanımayacağından emin". Kıbrıslı Rumların çıkardığı gazetelerde, Mart ayında yapılacak görüşmelere "masadan kaçmanın omuzlarına yeni bir yük olarak dönmemesi için" gidileceği ancak iki devletli çözüme net bir şekilde karşı çıktıkları yorumları yapılıyor.

AB, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Kıbrıs konusunda attığı tek taraflı adımlara tepki göstermiş ve 10 Aralık'taki zirvede kısıtlı da olsa yaptırım listesini genişletme kararı almıştı.

Bir yandan da Aralık ayı sonunda Kıbrıslı Rumların Başpiskoposu Hrisostomos, Kıbrıs Cumhuriyeti lideri Nikos Anastasiadis'in kendisine birkaç kez "iki devletli çözüme olumlu baktığını söylediğini" açıkladı.

Ancak yoğun tepkiler üzerine Anastasiadis bir açıklama yaparak "Başpiskopos'un kendisini yanlış anlamış olabileceğini" söyledi.

Kıbrıslı Türk ve Rumların son olarak İsviçre'nin Crans Montana bölgesinde masaya oturduğu 2017'den bu yana "Anastasiadis'in iki devletli çözümü düşündüğüne" yönelik iddialar ve haberler Rum basınında yer aldı. Ancak Rum lider her seferinde "Kıbrıs'ta çözümle ilgili görüşünün değişmediğini" açıkladı.

Kıbrıs hükümeti, Ankara'nın iki devletli çözüm yaklaşımı için daha önce de "BM öncülüğündeki barış görüşmelerinin altına dinamit yerleştirdiği" açıklamasını yapmıştı.

Ancak konu üzerinde çalışan yetkililer, Doğu Akdeniz'den Avrupa'ya inşa edilecek ve milyarlarca dolar harcanacak doğal gaz boru hattı projesinin ilerlemesi için, "gelir kazanma güdüsüyle" bu dönemde çözümün işe yarayabileceği ve uzlaşmaya varılabileceği görüşünde.

Yorumlar (0)
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 25 54
2. Beşiktaş 24 51
3. Fenerbahçe 25 51
4. Trabzonspor 25 48
5. Alanyaspor 25 42
6. Hatayspor 25 42
7. Gaziantep FK 25 39
8. Karagümrük 25 37
9. Antalyaspor 25 33
10. Göztepe 25 32
11. Sivasspor 24 31
12. Konyaspor 24 30
13. Malatyaspor 25 30
14. Kasımpaşa 25 29
15. Rizespor 25 27
16. Kayserispor 25 25
17. Erzurumspor 25 25
18. Başakşehir 25 24
19. Denizlispor 25 21
20. Ankaragücü 24 20
21. Gençlerbirliği 24 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 22 50
2. Samsunspor 22 46
3. Altınordu 23 41
4. İstanbulspor 22 40
5. Adana Demirspor 23 39
6. Ankara Keçiörengücü 23 38
7. Altay 23 38
8. Tuzlaspor 22 37
9. Bandırmaspor 23 31
10. Bursaspor 22 31
11. Ümraniye 23 31
12. Adanaspor 22 26
13. Balıkesirspor 22 23
14. Menemen Belediyespor 22 23
15. Boluspor 22 22
16. Akhisar Bld.Spor 22 19
17. Ankaraspor 22 13
18. Eskişehirspor 22 7
Takımlar O P
1. Man City 25 59
2. M. United 25 49
3. Leicester City 25 49
4. West Ham 25 45
5. Chelsea 25 43
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Aston Villa 23 36
9. Tottenham 24 36
10. Leeds United 25 35
11. Arsenal 25 34
12. Wolverhampton 25 33
13. Crystal Palace 25 32
14. Southampton 25 30
15. Burnley 25 28
16. Brighton 25 26
17. Newcastle 25 25
18. Fulham 25 22
19. West Bromwich 25 14
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Real Madrid 24 52
3. Sevilla 23 48
4. Barcelona 23 47
5. Real Sociedad 24 41
6. Villarreal 24 37
7. Real Betis 24 36
8. Levante 24 31
9. Granada 24 30
10. Athletic Bilbao 23 29
11. Celta de Vigo 24 29
12. Valencia 24 27
13. Osasuna 24 25
14. Cádiz 24 25
15. Getafe 24 24
16. Deportivo Alaves 24 22
17. Eibar 24 21
18. Elche 22 21
19. Real Valladolid 24 21
20. Huesca 24 19
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 25 Şubat 2021
İmsak 06:13
Güneş 07:38
Öğle 13:22
İkindi 16:25
Akşam 18:57
Yatsı 20:16