Özel tiyatrolar: Devlet desteği gelmezse baharı görmemiz zor

Salgın nedeniyle zor günler geçiren tiyatrolar, devlet desteği bekliyor. Tiyatrocular, destek olmazsa çok sayıda tiyatronun kapanacağı uyarısı yaparak, "Ne kadar değersiz olduğumuz bir kez daha yüzümüze vuruldu" diyor.

MAGAZİN 18.09.2020, 06:04 Tugs Enkh
17
Özel tiyatrolar: Devlet desteği gelmezse baharı görmemiz zor

"Sadece tiyatro yapmak için yaşıyorum. Tiyatro oyunculuğu yaparak para kazanıyordum. Hayatımı böyle idame ettirebiliyordum, bence çok şanslıydım. Pandemide İzmir'deki ailemin yanına döndüm."

Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuarı Tiyatro Bölümü mezunu Zeynep Güngörenler, pandemi nedeniyle İstanbul'daki evini kapatmak zorunda kalan bir tiyatro oyuncusu. Salgın öncesi üç oyunda oynayan Güngörenler, İzmir'de arkadaşlarıyla beraber belediyelere çocuk oyunu satmayı başarmış. "O zaman bu bize bir umut oldu. Dağ köylerine çocuklara oyun götürdük" diyor. Ancak bir süre sonra vakaları artmasıyla belediyeler de oyun almayı durdurmuş. Genç oyunca, şu an bir şey yapamıyor. "Ne olacağını bilmiyoruz. Eninde sonunda İstanbul'a döneceğim ama bu bize iyi bir ders vermiş oldu. Ne kadar değersiz olduğumuzu bir kez daha yüzümüze vurmuş oldu" diye sitem ediyor.

Zeynep Güngörenler

"Uğradığımız zararın muhatabı yok"

Sahne sanatları, pandeminin en sert vurduğu alanlardan biri oldu. Mart ayında kapanan sahneler, 1 Temmuz'da açıldı. Fakat yeni dönemde seyirciler azaldı, ödemeler birikti. 11 Eylül'de salgın kapsamında alınan önlemler arasında açık alanda yapılması yasaklanan etkinliklere tiyatro etkinlikleri de dahil edildi fakat bu yasak tepkiler üzerine kaldırıldı. Ancak dört gün süren kısa süreli yasağa denk gelen oyunlarını iptal etmek zorunda kalan tiyatrolar, bu durum nedeniyle bir kez daha mağdur oldu. İstanbul Kadıköy'de bulunan Moda Sahnesi'nin kurucularından Kemal Aydoğan, "Yasak kararı alındı, sahneler toplandı. İptal edildi işler, sonra serbest bırakıldı. Bu arada doğan bir zarar oldu. Oynayamadığımız için gelir elde edemedik. Fakat bunun muhatabı yok. Zararı kimden talep edeceğiz" diye soruyor. Aydoğan, bağımsız tiyatroların maddi olarak çok zor durumda olduğunu belirterek, "Kiramızı nasıl ödeyeceğiz? Sigortayı, vergiyi nasıl ödeyeceğiz? Çalışanlarımız nasıl para kazanacak? Biz nasıl para kazanacağız" diyor.

Tiyatroların en önemli sorunlarından biri, yaşanan sorunlara karşı muhatap bulamamak. Özel tiyatrolar mayıs ayından bu yana vergi, borç, kira ve faturalarla ilgili düzenleme yapılmasını ve devlet desteği verilmesini talep ediyor. Ancak bu taleplerini henüz karşılık görmüş değil. Tiyatro yönetmeni Kemal Aydoğan, "Vergi ve sigorta borcu olanlara da devlet desteği verilmesini istemiştik. Bakanlık olumlu bakmıştı fakat temmuz gelince yani dosyaların kabul zamanı geldiğinde vergi ve sigorta borcu olan tiyatroların dosyalarını kabul etmediler" diye konuşuyor. Moda Sahnesi, salgın günlerini atlatabilmek için sanatçı ve oyuncular tarafından imzalanmış afiş koleksiyonunu satışa çıkardı.

Kemal Aydoğan

"Bakanlığı beraber çözüm üretmeye davet ediyoruz"

Tiyatroların varlığını devam ettirebilmesi için acil adımlar atılması gerektiğini dile getirenlerden biri de, Tiyatro Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Iraz Yöntem. Sahne sanatları alanındaki tüm çalışanların ekonomik ve sosyal haklarının gözetilerek planlama yapılması gerektiğini söyleyen Yöntem, özel acil yardım fonu oluşturulması, sahne sanatlarının ayakta kalması için gereken maddi koşulların oluşturulması ve sahnelerin seyirciyle buluşabilmesi için salonlarda bir standart oluşturulması gerektiğini vurguluyor. Sahnesi olan tiyatrolar için sürecin çok daha ağır sürdüğünü ifade ederek, "Çünkü kiralarını, faturalarını ödemek zorundalar. Mesleğimizin ve alanımızın mevcut mevzuat gereği ‘ticari' statüsü nedeniyle zaten üzerimizde korkunç bir vergi yükü var. Birçok tiyatro bu konuda yapılandırmalara gitmişti. Vergi ve prim ödemeleri ertelenmişti ama bugün o ödemelerin yapılacağı gün geldi ve hangi parayla ödeme yapılacağı belirsizliğini koruyor" diyor. Sürecin uzaması halinde sanat kurumlarının ayakta kalabilmesinin mucize olacağını söyleyen Yöntem, "Sahne sanatlarının çöküşüne engel olmak için Kültür ve Turizm Bakanlığı başta olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşlarını sorumlu davranmaya ve beraber çözüm üretmeye davet ediyoruz" diyor.

Iraz Yöntem

"İki bin biletin 200'ü satıldı"

İstanbul'da bulunan tiyatrolardan TOY İstanbul, maddi zorluklar nedeniyle kapanmak zorunda kaldı. Tiyatro yönetimi yaptığı kamuoyu duyurusunda, "Kasım 2016'dan beri devam eden serüvenimiz sona eriyor. Pandemi süreci ile oluşan şartlar nedeniyle kapılarını kapıyor" dedi. Tiyatrocular, salgın süresince kapanmak zorunda kalacak tiyatro sayısının artacağından endişe duyuyor. "Salonu olan tiyatroların yaşamlarını sürdürmesi, hayatta kalması çok zorlaştı. Eğer bu süreç böyle giderse ve devletten destek gelmez ise hiçbir tiyatro bahar aylarını göremez sanıyorum" diyen Kemal Aydoğan, satışa çıkardıkları 2 bin biletten 200'ünü satabildiklerini söylüyor. Moda Sahnesi, kapalı gişe oynayan oyunlarıyla biliniyor.

"Oyun oynayamamayı kabul etmek zor"

Ancak sorunlar sadece maddi de değil… Oyuncular, severek icra ettikleri mesleklerini salgından sonra sahneleyecek yer bulamama konusunda da tedirgin. "Para için yapmıyoruz bu işi ama para kazanmamız gerekiyor" diyen Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tiyatro Bölümü mezunu Can Deniz Erzaim, durumun manevi yönüne de dikkati çekiyor. "Bu kadar muazzam, bu büyülü olan bu sanat dalını terk etmemeliyiz hiçbir şekilde. Biz aç kalabiliriz, sıkıntı yok ama bir şekilde önümüzün birazcık açılması gerekiyor. Açlığı kabul edebiliriz ama oyun oynayamamayı, derdimizi anlatamamayı kabul etmek biraz zor" diyor.

Can Deniz Erzaim

Yorumlar (0)
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 32 70
2. Fenerbahçe 32 63
3. Galatasaray 32 62
4. Trabzonspor 33 58
5. Gaziantep FK 31 50
6. Alanyaspor 32 49
7. Hatayspor 32 49
8. Karagümrük 33 49
9. Sivasspor 32 47
10. Göztepe 33 46
11. Antalyaspor 33 42
12. Konyaspor 32 40
13. Ankaragücü 32 36
14. Rizespor 32 36
15. Kasımpaşa 32 35
16. Malatyaspor 31 33
17. Başakşehir 32 33
18. Kayserispor 32 33
19. Gençlerbirliği 32 31
20. Erzurumspor 33 28
21. Denizlispor 31 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 29 60
2. Samsunspor 29 57
3. Adana Demirspor 29 55
4. Altay 29 53
5. Altınordu 29 52
6. İstanbulspor 29 51
7. Ankara Keçiörengücü 29 49
8. Ümraniye 29 41
9. Tuzlaspor 29 41
10. Bursaspor 29 40
11. Bandırmaspor 29 39
12. Boluspor 29 35
13. Balıkesirspor 29 32
14. Adanaspor 29 31
15. Menemenspor 29 30
16. Akhisar Bld.Spor 29 25
17. Ankaraspor 29 22
18. Eskişehirspor 29 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 31 63
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 31 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 31 49
8. Everton 29 47
9. Arsenal 31 45
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 31 38
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 30 36
15. Burnley 31 33
16. Brighton 30 32
17. Newcastle 31 32
18. Fulham 32 26
19. West Bromwich 30 21
20. Sheffield United 31 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 30 67
2. Real Madrid 30 66
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 29 58
5. Real Sociedad 30 47
6. Real Betis 30 47
7. Villarreal 30 46
8. Granada 30 39
9. Levante 30 38
10. Celta de Vigo 29 37
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Cádiz 30 35
13. Valencia 30 34
14. Osasuna 30 34
15. Getafe 30 30
16. Huesca 30 27
17. Real Valladolid 30 27
18. Elche 30 26
19. Deportivo Alaves 30 24
20. Eibar 30 23
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 12 Nisan 2021
İmsak 04:52
Güneş 06:23
Öğle 13:10
İkindi 16:51
Akşam 19:47
Yatsı 21:12