Özel tiyatrolar: Devlet desteği gelmezse baharı görmemiz zor

Salgın nedeniyle zor günler geçiren tiyatrolar, devlet desteği bekliyor. Tiyatrocular, destek olmazsa çok sayıda tiyatronun kapanacağı uyarısı yaparak, "Ne kadar değersiz olduğumuz bir kez daha yüzümüze vuruldu" diyor.

MAGAZİN 18.09.2020, 06:04 Tugs Enkh
14
Özel tiyatrolar: Devlet desteği gelmezse baharı görmemiz zor

"Sadece tiyatro yapmak için yaşıyorum. Tiyatro oyunculuğu yaparak para kazanıyordum. Hayatımı böyle idame ettirebiliyordum, bence çok şanslıydım. Pandemide İzmir'deki ailemin yanına döndüm."

Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuarı Tiyatro Bölümü mezunu Zeynep Güngörenler, pandemi nedeniyle İstanbul'daki evini kapatmak zorunda kalan bir tiyatro oyuncusu. Salgın öncesi üç oyunda oynayan Güngörenler, İzmir'de arkadaşlarıyla beraber belediyelere çocuk oyunu satmayı başarmış. "O zaman bu bize bir umut oldu. Dağ köylerine çocuklara oyun götürdük" diyor. Ancak bir süre sonra vakaları artmasıyla belediyeler de oyun almayı durdurmuş. Genç oyunca, şu an bir şey yapamıyor. "Ne olacağını bilmiyoruz. Eninde sonunda İstanbul'a döneceğim ama bu bize iyi bir ders vermiş oldu. Ne kadar değersiz olduğumuzu bir kez daha yüzümüze vurmuş oldu" diye sitem ediyor.

Zeynep Güngörenler

"Uğradığımız zararın muhatabı yok"

Sahne sanatları, pandeminin en sert vurduğu alanlardan biri oldu. Mart ayında kapanan sahneler, 1 Temmuz'da açıldı. Fakat yeni dönemde seyirciler azaldı, ödemeler birikti. 11 Eylül'de salgın kapsamında alınan önlemler arasında açık alanda yapılması yasaklanan etkinliklere tiyatro etkinlikleri de dahil edildi fakat bu yasak tepkiler üzerine kaldırıldı. Ancak dört gün süren kısa süreli yasağa denk gelen oyunlarını iptal etmek zorunda kalan tiyatrolar, bu durum nedeniyle bir kez daha mağdur oldu. İstanbul Kadıköy'de bulunan Moda Sahnesi'nin kurucularından Kemal Aydoğan, "Yasak kararı alındı, sahneler toplandı. İptal edildi işler, sonra serbest bırakıldı. Bu arada doğan bir zarar oldu. Oynayamadığımız için gelir elde edemedik. Fakat bunun muhatabı yok. Zararı kimden talep edeceğiz" diye soruyor. Aydoğan, bağımsız tiyatroların maddi olarak çok zor durumda olduğunu belirterek, "Kiramızı nasıl ödeyeceğiz? Sigortayı, vergiyi nasıl ödeyeceğiz? Çalışanlarımız nasıl para kazanacak? Biz nasıl para kazanacağız" diyor.

Tiyatroların en önemli sorunlarından biri, yaşanan sorunlara karşı muhatap bulamamak. Özel tiyatrolar mayıs ayından bu yana vergi, borç, kira ve faturalarla ilgili düzenleme yapılmasını ve devlet desteği verilmesini talep ediyor. Ancak bu taleplerini henüz karşılık görmüş değil. Tiyatro yönetmeni Kemal Aydoğan, "Vergi ve sigorta borcu olanlara da devlet desteği verilmesini istemiştik. Bakanlık olumlu bakmıştı fakat temmuz gelince yani dosyaların kabul zamanı geldiğinde vergi ve sigorta borcu olan tiyatroların dosyalarını kabul etmediler" diye konuşuyor. Moda Sahnesi, salgın günlerini atlatabilmek için sanatçı ve oyuncular tarafından imzalanmış afiş koleksiyonunu satışa çıkardı.

Kemal Aydoğan

"Bakanlığı beraber çözüm üretmeye davet ediyoruz"

Tiyatroların varlığını devam ettirebilmesi için acil adımlar atılması gerektiğini dile getirenlerden biri de, Tiyatro Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Iraz Yöntem. Sahne sanatları alanındaki tüm çalışanların ekonomik ve sosyal haklarının gözetilerek planlama yapılması gerektiğini söyleyen Yöntem, özel acil yardım fonu oluşturulması, sahne sanatlarının ayakta kalması için gereken maddi koşulların oluşturulması ve sahnelerin seyirciyle buluşabilmesi için salonlarda bir standart oluşturulması gerektiğini vurguluyor. Sahnesi olan tiyatrolar için sürecin çok daha ağır sürdüğünü ifade ederek, "Çünkü kiralarını, faturalarını ödemek zorundalar. Mesleğimizin ve alanımızın mevcut mevzuat gereği ‘ticari' statüsü nedeniyle zaten üzerimizde korkunç bir vergi yükü var. Birçok tiyatro bu konuda yapılandırmalara gitmişti. Vergi ve prim ödemeleri ertelenmişti ama bugün o ödemelerin yapılacağı gün geldi ve hangi parayla ödeme yapılacağı belirsizliğini koruyor" diyor. Sürecin uzaması halinde sanat kurumlarının ayakta kalabilmesinin mucize olacağını söyleyen Yöntem, "Sahne sanatlarının çöküşüne engel olmak için Kültür ve Turizm Bakanlığı başta olmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluşlarını sorumlu davranmaya ve beraber çözüm üretmeye davet ediyoruz" diyor.

Iraz Yöntem

"İki bin biletin 200'ü satıldı"

İstanbul'da bulunan tiyatrolardan TOY İstanbul, maddi zorluklar nedeniyle kapanmak zorunda kaldı. Tiyatro yönetimi yaptığı kamuoyu duyurusunda, "Kasım 2016'dan beri devam eden serüvenimiz sona eriyor. Pandemi süreci ile oluşan şartlar nedeniyle kapılarını kapıyor" dedi. Tiyatrocular, salgın süresince kapanmak zorunda kalacak tiyatro sayısının artacağından endişe duyuyor. "Salonu olan tiyatroların yaşamlarını sürdürmesi, hayatta kalması çok zorlaştı. Eğer bu süreç böyle giderse ve devletten destek gelmez ise hiçbir tiyatro bahar aylarını göremez sanıyorum" diyen Kemal Aydoğan, satışa çıkardıkları 2 bin biletten 200'ünü satabildiklerini söylüyor. Moda Sahnesi, kapalı gişe oynayan oyunlarıyla biliniyor.

"Oyun oynayamamayı kabul etmek zor"

Ancak sorunlar sadece maddi de değil… Oyuncular, severek icra ettikleri mesleklerini salgından sonra sahneleyecek yer bulamama konusunda da tedirgin. "Para için yapmıyoruz bu işi ama para kazanmamız gerekiyor" diyen Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Tiyatro Bölümü mezunu Can Deniz Erzaim, durumun manevi yönüne de dikkati çekiyor. "Bu kadar muazzam, bu büyülü olan bu sanat dalını terk etmemeliyiz hiçbir şekilde. Biz aç kalabiliriz, sıkıntı yok ama bir şekilde önümüzün birazcık açılması gerekiyor. Açlığı kabul edebiliriz ama oyun oynayamamayı, derdimizi anlatamamayı kabul etmek biraz zor" diyor.

Can Deniz Erzaim

Yorumlar (0)
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Fenerbahçe 20 42
3. Galatasaray 20 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Alanyaspor 20 34
6. Trabzonspor 20 33
7. Hatayspor 20 32
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Kasımpaşa 20 25
13. Rizespor 20 25
14. Sivasspor 20 24
15. Başakşehir 20 24
16. Konyaspor 20 23
17. Kayserispor 20 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 20 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. İstanbulspor 18 37
3. Samsunspor 18 36
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 18 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 18 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Menemen Belediyespor 18 19
15. Akhisar Bld.Spor 18 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. Man City 19 41
2. M. United 20 40
3. Leicester City 20 39
4. West Ham 20 35
5. Liverpool 19 34
6. Tottenham 18 33
7. Everton 18 33
8. Chelsea 20 30
9. Arsenal 20 30
10. Aston Villa 18 29
11. Southampton 19 29
12. Leeds United 19 26
13. Wolverhampton 20 23
14. Crystal Palace 20 23
15. Burnley 19 22
16. Newcastle 20 19
17. Brighton 20 18
18. Fulham 19 13
19. West Bromwich 20 11
20. Sheffield United 20 8
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Athletic Bilbao 19 24
10. Celta de Vigo 20 24
11. Cádiz 20 24
12. Levante 19 23
13. Getafe 19 23
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 28 Ocak 2021
İmsak 06:44
Güneş 08:12
Öğle 13:22
İkindi 15:58
Akşam 18:22
Yatsı 19:45