İdlib'de Türkiye ve Rusya arasındaki temaslar sonrası gerginlik azalıyor, bundan sonra ne olacak?

Pazarı Pazartesiye bağlayan gece İdlib'de yaşanan gerginlik, Türkiye ve Suriye orduları arasında son dönemde yaşanan en ciddi sıcak çatışmaya neden oldu. Suriye ordusunun Türk askeri konvoyuna saldırısında yedi asker ve biri sivil Türk vatandaşı hayatını kaybetti. Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar, Türk ordusunun 54 farklı Suriye askeri hedefini vurduğunu, 76 Suriye askerinin "etkisiz hale getirildiğini" açıkladı.

POLİTİKA 04.02.2020, 15:56 04.02.2020, 16:01 Mehmet Taisi Guzel
31
İdlib'de Türkiye ve Rusya arasındaki temaslar sonrası gerginlik azalıyor, bundan sonra ne olacak?

Pazartesi günü Türkiye ve Rusya Dışişleri Bakanları Mevlüt Çavuşoğlu ve Sergey Lavrov'un telefon görüşmesinin ardından gerilimin azaldığı gözleniyor. Ancak tarafların pozisyonlarından geri adım atmama kararlılığında olmaları riskin devam ettiğini gösteriyor. 

Son 36 saatte yaşanan gerginlik sürecinde şu unsurlar ön plana çıkıyor: 

Suriye ordusu, 2019 yılının Mayıs ayında başlattığı ve aşamalı olarak genişlettiği operasyonları stratejik hedeflerine ulaşana kadar devam ettireceğini gösterdi. Rusya'nın bu konuda tam desteğini alan Suriye yönetimi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in 7 Ocak'taki Şam ziyareti ardından operasyonlara daha da hız verdi. 

Beşar Esad yönetiminin ilk hedefi, Eylül 2018'de Türkiye ile Rusya'nın uzlaştığı İdlib mutabakatında yer alan M4 ve M5 karayollarını "kendi kontrolünde" trafiğe açmak ve başkent Şam'ı Lazkiye ve Halep'e bağlayan ana ulaşım hattını ele geçirmek. 

Ocak ayında gerçekleştirilen operasyonlarda bölgenin ikinci önemli yerleşim birimi olan Maraat El Numan'ın ele geçirilmesi ve daha sonra aynı hatta bulunan Serakib'e doğru harekete geçilmesi bu hedefe ulaşılması açısından kritik gelişme oldu. Böylece bölgedeki askeri de denge, Şam yönetimi lehine ciddi şekilde değişti. 

IDLIB

Suriye ordusunun bu hareketliliği, Türkiye açısından üç temel sorun ortaya çıkardı: 

  • Eylül 2018'de belirlenen haritaya göre konuşlandırılan 12 gözlem noktasından Morik ve Sırman bölgelerinde yer alan iki gözlem noktası ile Maraat El Numan yakınlarındaki Maar Hitat'daki geçici mevzilenme bölgesi, tamamen Suriye askerleri tarafından çevrilmiş durumda. Suriye ordusunun M4 ve M5 karayollarının tamamını kontrol altına alması durumunda 7 gözlem noktasının aynı akıbeti yaşayacağı öngörülüyor. Dolayısıyla Türkiye, bir yandan gözlem noktalarını takviye ederken, M4 ve M5 karayolunun bazı bölümlerinde kontrol noktaları kurarak Suriye ordusunu hedefinden uzaklaştırmayı amaçlıyor. 3 Şubat gece yarısından hemen sonra gerçekleştirilen saldırıda hedef alınan Türk konvoyunun bu amaçla gönderildiği, Suriye'nin de bu nedenle vurduğu kaydediliyor. Bu saldırının Ankara'ya "İdlib'te uzun vadeli plan yapma" uyarısı olarak değerlendirilebileceği de belirtiliyor. Aynı zamanda asıl hedefin Türkiye'yi bu bölgelerdeki gözlem noktalarını boşaltmaya zorlamak olduğu da öngörülüyor. 
  • İdlib süreciyle ilgili ikinci önemli unsur, buradaki sorunun Cenevre'de devam eden anayasa komitesi çalışmalarına paralel bir hızda yürütülmesi politikası. Ankara, İdlib'teki statükonun anayasa çalışmaları tamamlanmadan Şam lehine değişmesi durumunda zaten çok kırılgan olan siyasi sürecin tamamen başarısız kalmasından kaygılı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "Astana süreci bitti, Cenevre'ye odaklanmalı" açıklaması da bu açıdan değerlendiriliyor. 
  • Türkiye'yi bu süreçte en çok sıkıntıya sokan gelişme ise rejim saldırılarının yarattığı yeni insani trajediler ve sınırlarına yönelen ve sayıları giderek artan Suriyeliler oldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, son açıklamasında Türk sınırına hareketlenen Suriyeli mülteci sayısının bir milyona vardığını ve Türkiye'nin tek başına bunun altından kalkmasının mümkün olmadığını kaydetti. Suriye rejimi üzerinde uluslararası toplumun daha çok baskı kurmasını isteyen Türkiye, İdlib'in kuzey bölgesinde Türk sınırına 30-35 kilometrelik bir alanda Suriyelilerin barınmasını sağlayacak briketten yapılma ufak evler inşa etme niyetinde olduğunu açıklamıştı. Almanya Başbakanı Angela Merkel'in böyle bir adım için destek vermeye hazır olduğunu söyleyen Erdoğan'ın İdlib'te Suriye ile yaşanan son gerilimin ardından bu yöndeki mesajlarını özellikle AB nezdinde tekrarlaması bekleniyor. 

Rusya ile sıkıntılı diyalog 

İdlib'de yaşanan gerilim, Suriye'nin geleceğine ilişkin tamamen farklı görüşlerde olan ancak pragmatik hedeflere bağlı kalarak işbirliğini devam ettiren Ankara ve Moskova açısından yeni bir test oldu. Rus ve Türk makamları, Türk konvoyunun hareketi konusunda önceden bilgilendirme yapılıp yapılmadığı konusunda farklı açıklamalar yaparak sahadaki koordinasyon açısından soru işaretlerine neden oldular. 

Ancak buna rağmen, gerilimin azaltılmasında etkili mekanizma, iki ülke dışişleri bakanlarının telefon görüşmesi oldu. Moskova'dan yapılan açıklamada, iki tarafın Eylül 2018'de varılan uzlaşmayı tam olarak uygulama konusunda uzlaştıklarını açıkladı. Açıklamada, "Bu kapsamda ılımlı teröristlerin terör unsurlarından hızlı bir şekilde ayrılması, siviller ve Suriye askeri güçlerine dönük provokasyonlara bir an önce son verilmesi vurgulandı," ifadeleri kullanılarak Soçi Mutabakatı'na göre Türkiye'nin yükümlülüğünde olan unsurlara dikkat çekildi.

Çavuşoğlu, 4 Eylül günü yaptığı açıklamada, İdlib'de Rusya'nın rolüne dikkat çekerek, Moskova'ya önemli görevler düştüğünü kaydetti. Lavrov'a rejim saldırılarının bir an önce sonlanması ve "bir şeyler yapmak" gerektiğini söylediğini anlatan Çavuşoğlu, Astana sürecinin "tamamen çökmese bile ağır yara aldığı" mesajını muhatabına ilettiğini kaydetti. 

İki ülke dışişleri bakanlarının görüşmesi ve gerilimin azalmasının ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Putin arasında da bir telefon görüşmesinin yapılabileceği kaydediliyor.

Yorumlar (0)
19°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 36 83
2. M. United 36 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 36 64
5. Liverpool 35 60
6. West Ham 36 59
7. Tottenham 35 56
8. Everton 35 56
9. Arsenal 36 55
10. Leeds United 36 53
11. Aston Villa 35 49
12. Wolverhampton 35 45
13. Southampton 36 43
14. Crystal Palace 35 41
15. Burnley 36 39
16. Newcastle 36 39
17. Brighton 36 38
18. Fulham 36 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 36 80
2. Real Madrid 36 78
3. Barcelona 36 76
4. Sevilla 36 74
5. Real Sociedad 36 56
6. Real Betis 36 55
7. Villarreal 36 55
8. Celta de Vigo 36 50
9. Athletic Bilbao 36 46
10. Granada 36 45
11. Osasuna 36 44
12. Cádiz 36 43
13. Levante 36 40
14. Valencia 36 39
15. Deportivo Alaves 36 35
16. Getafe 36 34
17. Huesca 36 33
18. Real Valladolid 36 31
19. Elche 36 30
20. Eibar 36 30
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 16 Mayıs 2021
İmsak 03:53
Güneş 05:39
Öğle 13:05
İkindi 17:01
Akşam 20:22
Yatsı 22:00