Aşırı kırmızı et tüketimi hasta ediyor

Batılı ülkelerde et ve et ürünleri tüketimi endişe verici boyutlara ulaştı. Beslenme uzmanları, aşırı kırmızı et tüketiminin özellikle kalp, şeker ve kanser gibi hastalıkları tetiklediği konusunda uyarıyor.

SAĞLIK 14.05.2022, 21:43 Mehmet Taisi Guzel
21
Aşırı kırmızı et tüketimi hasta ediyor

Kahvaltıda salamlı ekmek, öğle yemeğinde et sote ve akşama da arkadaşlarla mangal keyfi... ABD ve Avustralya'da kişi başına ortalama et tüketimi yılda 100 kilogramı buluyor. Avrupa'da bu miktar yaklaşık 80 kilo. Almanlar ise kişi başına yılda 60 kilogram dolayında et ve et ürünleri yiyor. Bu yoğun tüketimin büyük bir bölümünü kırmızı et ve ürünleri oluşturuyor.

Uzmanlara göre bu, her açıdan çok fazla. Meselenin doğaya olumsuz etkileri bir yana, insan sağlığı açısından da alarm zilleri çalıyor.

Alman Beslenme Derneği (DGE), haftada en fazla 600 gram et tüketmeyi öneriyor.  DGE'nin en son yayınlanan beslenme raporuna göre, özellikle Almanya'daki erkekler, bu miktarın neredeyse iki katından fazla et tüketiyor. Uzmanlar, bu denli yüksek miktarda kırmızı ve işlenmiş et tüketiminin, bazı hastalık risklerini de ciddi oranda artırdığını ortaya koydu. 

Boston'daki Harvard TH Chan Halk Sağlığı Yüksekokulu'nda epidemiyoloji ve beslenme profesörü olan Walter Willet,  yaklaşık 40 yıldır beslenme ve sağlık arasındaki ilişkiyi inceliyor.

Willet, aşırı kırmızı et tüketiminin özellikle kardiyovasküler (kalp ve damar) ve tip 2 diyabet gibi hastalıkları tetiklediğini söylüyor ve ekliyor: "Kırmızı et, kandaki LDL kolesterolünü yükselten ve kalp krizinin en önemli nedenlerinden olan doymuş yağ bakımından zengindir."

Kırmızı et, kardiyologlar arasında "kalp düşmanı" olarak bilinen bir risk faktöründe de artışa yol açıyor: Trimetilamin oksit (TMAO). Bu bileşen, ateroskleroz adı verilen arterlerdeki kolesterol yuvalarının ve diğer yağların patolojik olarak depolanmasına yol açıyor. 2019'dan buyana ABD’de yürütülen bir beslenme araştırmasına göre, aterosklerozun en önemli nedeni, kısa süreli aşırı kırmızı et tüketimi olarak belirlendi. Burada "aşırıdan" kasıt, günde iki porsiyon et. Birçok Avrupalı bu miktarı oldukça rahat bir şekilde tüketebiliyor.

Araştırmacılar ayrıca kırmızı et tüketiminin, böbrek fonksiyonlarını da bozduğundan şüpheleniyor. Zira et tüketiminden sonra böbreklerin TMAO'yu daha az verimli bir şekilde salgılayabildiğini gözlemlediler.

TİP 2 DİYABET RİSKİ

Walter Willet, et tüketimi ile tip 2 diyabet olarak da adlandırılan şeker hastalığı türü arasındaki bağlantıyı araştıran çeşitli çalışmalar da yaptı. Çalışmalara göre özellikle kırmızı et, diyabet oluşumunu tetikliyor. Yine başka bir çalışmada Willet ve meslektaşları, ızgara veya kızartılmış et ile diyabet riskinin artması arasında da bir bağlantı buldular. Üstelik bu bağlantı sadece kırmızı eti kapsamıyor; beyaz et diye adlandırılan tavuk veya hindi gibi kanatlı hayvan etlerinde de aynı etki söz konusu.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, Avrupa'da yaklaşık 60 milyon diyabet hastası var. Asıl endişe verici olansa bu sayının hızla artması. DSÖ uzmanları, diyabetin "sağlıklı bir diyet ve yeterli egzersiz yoluyla büyük ölçüde önlenebileceğini" bildiriyor.

Elbette et, tek başına hastalıklardan sorumlu değil. Willet, "Et tüketimini tümüyle kesmenin ve bunun yerine örneğin bol yağda kızartılmış sebze yemenin veya gazlı içecekler içmenin de pek sağlıklı olduğu söylenemez. Sadece patates kızartması ve kola ile beslenenler hem vejetaryen hem de şeker hastası olabilir" diye uyarıyor.

Uzmanlara göre etin tavada kızartılması kanser riskini artırıyorUzmanlara göre etin tavada kızartılması kanser riskini artırıyor
Uzmanlara göre etin tavada kızartılması kanser riskini artırıyorFotoğraf: Michael Bihlmayer/CHROMORANGE/picture alliance

KANSAROJEN MİDİR?

Bilimsel araştırmalarda bazı kanser türlerinin oluşma riski ile aşırı et tüketimi arasında da bir ilişki tespit edilmiş. Özellikle de sosis, sucuk, salam ve pastırma gibi işlenmiş kırmızı et ürünlerini çok tüketenlerin meme ve kolon kanseri başta olmak üzere, kansere yakalanma riski artıyor. Bu ürünlerin kömürde ızgara yapılması veya tavada kızartılması da yine kanser riskini artıran faktörler olarak dikkat çekiyor.

ETSİZ YAPABİLİR MİYİM?

Birçok insan, etin sağlıklı bir diyetin parçası olduğuna inanır. Bu, sebze ve baklagillerin yetiştirilmesinin zor olduğu ve besiciliğin yaygın olduğu bölgeler için geçerli olabilir.

"Elbette etin de değerli besin bileşenleri var" diyen Walter Willet, tavuk etinin kırmızı ete oranla daha az zararlı olduğunu, balık ve diğer deniz mahsullerinin de sağlıklı ve dengeli beslenmenin bir parçası olabileceğini vurguluyor. Willet'e göre hiç kimse, sağlıklı kalmak için et ve hayvansal ürünlerden tamamen vazgeçmek zorunda değil. Hatta vejetaryen ve vegan insanlarda tek yönlü beslenmeden kaynaklan başka sağlık sorunlarının ortaya çıkması da kuvvetle muhtemel.

"En ideal olan, diğer besinleri de tümüyle dışlamadan, ağırlıklı olarak bitkisel bazlı bir diyettir" diyor beslenme uzmanı Willet. Fındık, baklagiller ve soya ürünleri iyi birer protein kaynağı olarak öne çıkıyor. Sebzeler ayrıca kardiyovasküler hastalıklar, diyabet ve obezite riskini azaltıyor.

Bu şekilde beslenmek aynı zamanda çevre koruma ve hayvan refahına da katkıda bulunuyor. Aşırı et tüketiminin ekolojik sonuçlarının, en az etin sağlığımıza olumsuz etkileri kadar önemli olduğuna inanan Walter Willet, sözlerini şöyle tamamlıyor: "Sağlıklı bir gezegen olmadan, sağlıklı insanlar da olmaz." (DW TÜRKÇE)

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 37 57
9. Sivasspor 38 54
10. Kasımpaşa 38 53
11. Adana Demirspor 37 52
12. Galatasaray 38 52
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 37 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 37 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Espanyol 37 41
14. Elche 37 39
15. Getafe 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 22 Mayıs 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı