Biyo-güvenlik: Denetimsiz laboratuvarlar ve yarattığı salgın tehditleri

Kontrol edilemeyen bir virüsün bir buçuk yıl içinde dünyada 166 milyon insanı hasta etmesi ve milyonlarcasını öldürmesine tanıklık ettik. Koronavirüsün kökeni ne olursa olsun bu yaşananlar, biyo-güvenlik konusunu ve biyolojik tehditlerin denetimini dünya gündeminin ilk sıralarına taşıdı.

SAĞLIK 01.06.2021, 12:51 Tugs Enkh
7
Biyo-güvenlik: Denetimsiz laboratuvarlar ve yarattığı salgın tehditleri

Kontrol edilemeyen bir virüsün bir buçuk yıl içinde dünyada 166 milyon insanı hasta etmesi ve milyonlarcasını öldürmesine tanıklık ettik. Koronavirüsün kökeni ne olursa olsun bu yaşananlar, biyo-güvenlik konusunu ve biyolojik tehditlerin denetimini dünya gündeminin ilk sıralarına taşıdı.

Resmi rakamlara göre, Covid-19 dünyada toplam 3,4 milyon insanın yaşamına maloldu. Ancak Dünya Sağlık Örgütü (WHO) uzmanları, gerçek rakamın en az 8 milyon olabileceğini hesaplıyor.

ABD yönetimi geçen hafta koronavirüsün ilk kaynağını araştırmak için yeni bir girişim başlattığını açıkladı. Bu çerçevede, virüsün Çin'in Vuhan bölgesindeki bir laboratuvardan yanlışlıkla dışarı sızmış olup olmadığı konusu da bir kez daha araştırılacak.

WHO tarafından yılın başında yapılan incelemede bu ihtimalin "aşırı zayıf" olduğu sonucuna varılmıştı. Ancak öldürücü bir virüsün bir laboratuvardan sızma ihtimalinin her zaman olduğu da bilinen bir gerçek.

Bu doğrultuda önde gelen bir biyolojik savaş uzmanı, G7 grubu diye anılan gelişmiş ülkelere bu konuda önlemleri sıkılaştırmaları uyarısında bulundu ve iyi denetlenmeyen laboratuvarların, terör saldırıları yapmak isteyenler için kolay bir hedef olabileceğini söyledi.

Albay Hamish de Bretton-Gordon, Britanya'nın Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer savaş birliğinin komutanlığını yapmış eski bir asker. Daha sonra akademik hayata geçtiğinde özellikle Irak ve Suriye'de yürütülen kimyasal ve biyolojik savaşın etkileri üzerinde incelemeler yaptı.

"Maalesef hayatımın önemli bir kısmını, kontrolden çıkmış hükümetlerin başkalarına zarar vermeye çalıştığı yerlerde geçirdim. Bence bu tür silahlar (kimyasal-biyolojik) üzerinde çalışan laboratuvarlar teröristler ve diğer bazıları için açık hedef durumunda ve bunu onlar için mümkün olduğu kadar güçleştirmek de bizim işimiz" diyor.

Dünya Sağlık Örgütü koronavirüsün laboratuvardan sızmış olması ihtimalini "aşırı derecede düşük" diye niteledi

Dünya Sağlık Örgütü koronavirüsün laboratuvardan sızmış olması ihtimalini "aşırı derecede düşük" diye niteledi

Ne kadar denetleniyorlar?

Tehlikeli virüsler üretilen ve virüsler üzerinde araştırmalar yapılan laboratuvarlar üzerinde uluslararası denetim tedirgin edici derecede zayıf.

Hastalıklara yol açan farklı mikroplar üzerinde çalışmalar yapan laboratuvarlar, incelenen patojenlerin potansiyel riskine göre 1'den 4'e kadar sınıflandırılıyor.

Dünyada en tehlikeli düzey olan 4. kategoriye giren 50'den fazla laboratuvar var. Bunlardan biri de Salisbury yakınlarındaki, Britanya'nın en gizli biyolojik ve kimyasal araştırma laboratuvarının bulunduğu Porton Down.

Porton Down'ın güvenlik bakımından "altın standart" olduğu söyleniyor ve 4. kategori laboratuvarları genellikle sıkı denetime tabi.

Fakat 3. kategorideki laboratuvarlar hem daha yaygın hem de daha az denetleniyor. Albay de Bretton-Gordon dünyada bu kategoriye giren 3 binden fazla laboratuvar olduğunu söylüyor.

Bunların çok büyük bir kısmı tıbbi araştırmalar yapıyor ama bunu yaparken örneğin Covid-19 benzeri virüslerin bulundurulması ve üzerinde deneyler yapılması da söz konusu oluyor.

İran, Suriye, Kuzey Kore gibi, dış dünya tarafından daha kuşkuyla yaklaşılan ülkelerde de bu tür laboratuvarlar var.

CIA eski başkanlarından emekli general David Patreus biyolojik silahların oluşturduğu tehdidin çok daha ciddiye alınması gerektiğini söylüyor

CIA eski başkanlarından emekli general David Patreus biyolojik silahların oluşturduğu tehdidin çok daha ciddiye alınması gerektiğini söylüyor

Kimyasal silahlar daha iyi denetleniyor

Kimyasal silahların denetimi biyolojik tehditlere göre çok daha iyi düzenlenmiş durumda.

Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (OPCW), 1997'de Kimyasal Silahlar Konvansiyonu'na dayanılarak oluşturuldu ve şu anda 193 ülke bu örgütün üyesi. Örgüt yasa dışı kimyasal silah araştırması yapılmasını önlemek amacıyla üyelerinde fiilen denetim yapma yetkisine sahip.

Suriye'de yaşananların gösterdiği gibi kimyasal silahların üretimi ve kullanılmasını her zaman önlemek mümkün olmuyor ama OPCW, yine de aktif ve etkili bir örgütlenme.

Ama biyolojik silah araştırmalarının kontrolü o kadar sıkı değil. Biyolojik ve zehirli maddelerin silah olarak kullanılmasını yasaklayan Biyolojik Silahlar Konvansiyonu (BWC) 1975'de yürürlüğü girdi. Ama BWC'ye imza atan ülke sayısı daha az ve üyelerin tümüyle kabul edebileceği bir denetim yöntemi üzerinde hiç bir zaman anlaşma sağlanamadı.

Albay de Bretton-Gordon dünya çapında biyolojik araştırmalar yürütülen merkezlerin oluşturduğu riskin Haziran ayında yapılacak G7 zirvesinin gündemine girmesini umuyor ve bu amaçla İngiltere hükümeti nezdinde lobi çalışması yapıyor. Bu faaliyetinde onu ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı CIA'nin eski başkanlarından emekli general David Patreus da destekliyor.

Patreus "Bence her ABD başkanı böyle bir öneriyi desteklemek ister. Dünya liderleri bu konuda ilerleme sağlamalı. Kuzey Kore gibi bazıları kendine göre sebeplerle karşı çıkabilir ama bence dünya liderlerinin önemli bir kısmı adım atılmasını isteyecektir" diyor.

Ülkeler onlarca yıl nükleer silahların kontrolüne odaklandı, bunu kimyasal silahların kullanımı ve üretiminin engellenmesi izledi. Yine de kimyasal silahlar çok insanın ölümüne yol açtı. Bunlar arasında 1988 yılında Irak'ta Kürtlere karşı kullanılan silahlar ve Suriye'de on iç savaşta kullanılan silahlarla ölen binlerce insan var.

Fakat bir koronavirüs yüzünden 8 milyon insanın ölmüş olabileceğini düşününce, sayıları üç bini aşan ve çok sıkı denetlenmeyen laboratuvardan sızabilecek virüslerin ne kadar devasa bir biyolojik tehdit oluşturduğunu görmemek imkansız.

Yorumlar (0)
23°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 23 Haziran 2021
İmsak 03:24
Güneş 05:25
Öğle 13:11
İkindi 17:11
Akşam 20:47
Yatsı 22:38