Biyo-güvenlik: Denetimsiz laboratuvarlar ve yarattığı salgın tehditleri

Kontrol edilemeyen bir virüsün bir buçuk yıl içinde dünyada 166 milyon insanı hasta etmesi ve milyonlarcasını öldürmesine tanıklık ettik. Koronavirüsün kökeni ne olursa olsun bu yaşananlar, biyo-güvenlik konusunu ve biyolojik tehditlerin denetimini dünya gündeminin ilk sıralarına taşıdı.

SAĞLIK 01.06.2021, 12:51 Tugs Enkh
9
Biyo-güvenlik: Denetimsiz laboratuvarlar ve yarattığı salgın tehditleri

Kontrol edilemeyen bir virüsün bir buçuk yıl içinde dünyada 166 milyon insanı hasta etmesi ve milyonlarcasını öldürmesine tanıklık ettik. Koronavirüsün kökeni ne olursa olsun bu yaşananlar, biyo-güvenlik konusunu ve biyolojik tehditlerin denetimini dünya gündeminin ilk sıralarına taşıdı.

Resmi rakamlara göre, Covid-19 dünyada toplam 3,4 milyon insanın yaşamına maloldu. Ancak Dünya Sağlık Örgütü (WHO) uzmanları, gerçek rakamın en az 8 milyon olabileceğini hesaplıyor.

ABD yönetimi geçen hafta koronavirüsün ilk kaynağını araştırmak için yeni bir girişim başlattığını açıkladı. Bu çerçevede, virüsün Çin'in Vuhan bölgesindeki bir laboratuvardan yanlışlıkla dışarı sızmış olup olmadığı konusu da bir kez daha araştırılacak.

WHO tarafından yılın başında yapılan incelemede bu ihtimalin "aşırı zayıf" olduğu sonucuna varılmıştı. Ancak öldürücü bir virüsün bir laboratuvardan sızma ihtimalinin her zaman olduğu da bilinen bir gerçek.

Bu doğrultuda önde gelen bir biyolojik savaş uzmanı, G7 grubu diye anılan gelişmiş ülkelere bu konuda önlemleri sıkılaştırmaları uyarısında bulundu ve iyi denetlenmeyen laboratuvarların, terör saldırıları yapmak isteyenler için kolay bir hedef olabileceğini söyledi.

Albay Hamish de Bretton-Gordon, Britanya'nın Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer savaş birliğinin komutanlığını yapmış eski bir asker. Daha sonra akademik hayata geçtiğinde özellikle Irak ve Suriye'de yürütülen kimyasal ve biyolojik savaşın etkileri üzerinde incelemeler yaptı.

"Maalesef hayatımın önemli bir kısmını, kontrolden çıkmış hükümetlerin başkalarına zarar vermeye çalıştığı yerlerde geçirdim. Bence bu tür silahlar (kimyasal-biyolojik) üzerinde çalışan laboratuvarlar teröristler ve diğer bazıları için açık hedef durumunda ve bunu onlar için mümkün olduğu kadar güçleştirmek de bizim işimiz" diyor.

Dünya Sağlık Örgütü koronavirüsün laboratuvardan sızmış olması ihtimalini "aşırı derecede düşük" diye niteledi

Dünya Sağlık Örgütü koronavirüsün laboratuvardan sızmış olması ihtimalini "aşırı derecede düşük" diye niteledi

Ne kadar denetleniyorlar?

Tehlikeli virüsler üretilen ve virüsler üzerinde araştırmalar yapılan laboratuvarlar üzerinde uluslararası denetim tedirgin edici derecede zayıf.

Hastalıklara yol açan farklı mikroplar üzerinde çalışmalar yapan laboratuvarlar, incelenen patojenlerin potansiyel riskine göre 1'den 4'e kadar sınıflandırılıyor.

Dünyada en tehlikeli düzey olan 4. kategoriye giren 50'den fazla laboratuvar var. Bunlardan biri de Salisbury yakınlarındaki, Britanya'nın en gizli biyolojik ve kimyasal araştırma laboratuvarının bulunduğu Porton Down.

Porton Down'ın güvenlik bakımından "altın standart" olduğu söyleniyor ve 4. kategori laboratuvarları genellikle sıkı denetime tabi.

Fakat 3. kategorideki laboratuvarlar hem daha yaygın hem de daha az denetleniyor. Albay de Bretton-Gordon dünyada bu kategoriye giren 3 binden fazla laboratuvar olduğunu söylüyor.

Bunların çok büyük bir kısmı tıbbi araştırmalar yapıyor ama bunu yaparken örneğin Covid-19 benzeri virüslerin bulundurulması ve üzerinde deneyler yapılması da söz konusu oluyor.

İran, Suriye, Kuzey Kore gibi, dış dünya tarafından daha kuşkuyla yaklaşılan ülkelerde de bu tür laboratuvarlar var.

CIA eski başkanlarından emekli general David Patreus biyolojik silahların oluşturduğu tehdidin çok daha ciddiye alınması gerektiğini söylüyor

CIA eski başkanlarından emekli general David Patreus biyolojik silahların oluşturduğu tehdidin çok daha ciddiye alınması gerektiğini söylüyor

Kimyasal silahlar daha iyi denetleniyor

Kimyasal silahların denetimi biyolojik tehditlere göre çok daha iyi düzenlenmiş durumda.

Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (OPCW), 1997'de Kimyasal Silahlar Konvansiyonu'na dayanılarak oluşturuldu ve şu anda 193 ülke bu örgütün üyesi. Örgüt yasa dışı kimyasal silah araştırması yapılmasını önlemek amacıyla üyelerinde fiilen denetim yapma yetkisine sahip.

Suriye'de yaşananların gösterdiği gibi kimyasal silahların üretimi ve kullanılmasını her zaman önlemek mümkün olmuyor ama OPCW, yine de aktif ve etkili bir örgütlenme.

Ama biyolojik silah araştırmalarının kontrolü o kadar sıkı değil. Biyolojik ve zehirli maddelerin silah olarak kullanılmasını yasaklayan Biyolojik Silahlar Konvansiyonu (BWC) 1975'de yürürlüğü girdi. Ama BWC'ye imza atan ülke sayısı daha az ve üyelerin tümüyle kabul edebileceği bir denetim yöntemi üzerinde hiç bir zaman anlaşma sağlanamadı.

Albay de Bretton-Gordon dünya çapında biyolojik araştırmalar yürütülen merkezlerin oluşturduğu riskin Haziran ayında yapılacak G7 zirvesinin gündemine girmesini umuyor ve bu amaçla İngiltere hükümeti nezdinde lobi çalışması yapıyor. Bu faaliyetinde onu ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı CIA'nin eski başkanlarından emekli general David Patreus da destekliyor.

Patreus "Bence her ABD başkanı böyle bir öneriyi desteklemek ister. Dünya liderleri bu konuda ilerleme sağlamalı. Kuzey Kore gibi bazıları kendine göre sebeplerle karşı çıkabilir ama bence dünya liderlerinin önemli bir kısmı adım atılmasını isteyecektir" diyor.

Ülkeler onlarca yıl nükleer silahların kontrolüne odaklandı, bunu kimyasal silahların kullanımı ve üretiminin engellenmesi izledi. Yine de kimyasal silahlar çok insanın ölümüne yol açtı. Bunlar arasında 1988 yılında Irak'ta Kürtlere karşı kullanılan silahlar ve Suriye'de on iç savaşta kullanılan silahlarla ölen binlerce insan var.

Fakat bir koronavirüs yüzünden 8 milyon insanın ölmüş olabileceğini düşününce, sayıları üç bini aşan ve çok sıkı denetlenmeyen laboratuvardan sızabilecek virüslerin ne kadar devasa bir biyolojik tehdit oluşturduğunu görmemek imkansız.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 17 Mayıs 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı