COVID-19 ile mücadelede yeni bulgular

"Süper bulaştırıcı" ve "süper yayıcı etkinlikler" hakkında elde edilen yeni bulgular, koronavirüs ile mücadeleyi kolaylaştırabilir. Son araştırma sonuçları çarpıcı bulgular ortaya koydu.

SAĞLIK 07.06.2020, 13:58 Mehmet Taisi Guzel
39
COVID-19 ile mücadelede yeni bulgular

Yeni tip koronavirüs ve yol açtığı COVID-19 hastalığı ile ilgili araştırmalar derinleştikçe virüsün nasıl yayıldığına ilişkin yeni bulgular da gün ışığına çıkıyor.

Yeni bulgular, özellikle de "süper bulaştırıcılar" ve "süper yayıcı etkinlikler" hakkında elde edilen yeni bilgiler, salgınla daha etkin ve sonuç odaklı mücadele edebilme umudunu artırıyor.

Kimler süper bulaştırıcı?

Bir virüsle enfekte olan bazı kişiler, enfekte olan diğer kişilerin büyük bir bölümüne kıyasla, daha çok insana bu virüsü bulaştırabiliyor. Salgın hastalıkları ve tedavilerini inceleyen bilim dalı olan epidemiyoloji, bu kişileri "süper bulaştırıcı" olarak nitelendiriyor.

Neden bazı insanların süper bulaştırıcı olduğuna ilişkin farklı teoriler gündeme getirilse de nedenleri kesin olarak bilinmiyor.

Ama semptomları henüz ortaya çıkmadığı için virüsü taşıdığından, hatta süper bulaştırıcı olduğundan haberdar olmayan bu kişilerin kalabalık bir yerde bulunmaları, virüsün eş zamanlı olarak çok sayıda kişiye bulaşmasına yol açıyor.

Süper yayıcı etkinlikler

"Süper yayıcı etkinlikler" olarak adlandırılan bu durum, koronavirüs salgınında da tespit edilebildi. Göttingen'deki büyük aile kutlaması, Frankfurt’ta bir kilisedeki ayin, Heinsberg’deki karnaval kutlamaları, Almanya’dan sadece bir kaç örnek.

Yine Seul'deki bir Zumba dans dersinin, Avusturya'nın ünlü kayak merkezindeki bir barın ve yine bazı kruvaziyer gemilerinin bu tür "süper yayıcı etkinliklere" sahne oldukları biliniyor.

Enfekte olmuş az sayıda bir kaç kişinin, çok fazla sayıda kişiye bu virüsü bulaştırıyor olması kulağa ürkütücü gelse de, bu aynı zamanda salgının daha etkin kontrol altına alınmasına da imkan tanıyor.

Virüs nasıl bulaşıyor?

Süper yayıcı etkinlikleri mercek altına alan uzmanlar, virüsün hızla yayılmasını kolaylaştıran dikkat çekici bazı bulgulara ulaştı. Kapalı alanlarda enfekte olma riski, açık havadaki etkinliklere kıyasla daha yüksek. Çünkü agresif bir virüs olan koronanın, havadaki küçük virüs parçacıkları yoluyla da bulaşabildiği yönündeki bulgular güçlendi. Ve bu minik parçacıklar, dar ve kötü havalandırılan kapalı mekanlarda, daha uzun süre havada asılı kalabiliyor. Ayrıca araştırmalar bar, disko, spor salonları, kiliseler veya koralar gibi sesli konuşulan, bağırılan ya da şarkı söylenen yerlerde havada asılı kalan bu parçacıkların, virüsün daha hızlı yayılmasına yol açtığını ortaya koyuyor.

Risk nasıl hesaplanıyor?

Koronavirüs önlemlerinin ne denli kısıtlayıcı olması gerektiği yeni enfeksiyon oranlarına bağlı. Belirleyici olan da R değeri, yani virüs bulaştırma katsayısı. Bu veri, enfekte olmuş bir kişinin ortalama kaç kişiyi enfekte ettiğini gösteriyor. Virüsün yayılmasını önlemede hedef, enfekte olan kişinin mümkünse hiç kimseye, en fazla da sadece bir kişiye virüsü bulaştırması.

Ancak bilim insanları R değeri kadar, K yani yayılma katsayısının da dikkate alınması gerektiği görüşünde. Çünkü bu katsayı hastalığın nerede hangi yoğunlukta kümelendiğini, yayılma alanını gösteriyor. Bu katsayı ne kadar düşükse, yayılmanın daha küçük bir gruptan kaynaklandığı anlaşılıyor.

Yapılan araştırmalarda koronavirüsün yayılmasında, süper bulaştırıcıların, süper yayıcı etkinliklerin çok etkili olduğu yönündeki bulgular arttı.

Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Fakültesi'nden Akira Endo, Adam Kurcharski ve Sebastian Funk'ın araştırmasına göre, koronavirüsteki K değeri sadece 0,1 oranında. Bilim insanlarının ulaştıkları bu sonuç doğrulanması halinde bu enfekte olanların sadece yüzde 10'unun, toplam enfeksiyonların yüzde 80'ninden sorumlu olduğu anlamına geliyor. 

Bu sonuç, Berlin'deki Charite Hastanesi'nden virolog Christian Drosten'ın enfeksiyonların yüzde 80'ninden, virüsü taşıyanların sadece yüzde 20'sinin sorumlu olduğu sonucuna ulaştığı araştırmasıyla örtüşüyor.

Strateji değişikliğine mi gidilecek? 

Sadece az sayıda kişinin enfeksiyonun büyük bir bölümünden sorumlu olması aslında mücadelenin daha kolay olacağı umudunu beraberinde getiriyor. Süper bulaştırıcıların tek tek tespit edilememesi ise bu umudu gölgeliyor.

Ama en azından, aşı ya da koronavirüsün yol açtığı Covid-19 hastalığını etkili bir şekilde tedavi edebilecek ilaç bulunana kadar süper bulaştırıcının virüsü çok sayıda kişiye bulaştırmasını sağlayan süper yayıcı etkinlikler önlenirse virüsün yeniden hızla yayılması engellenebilir.

Özellikle kapalı alanlarda çok sayıda insanın katılımıyla yapılacak etkinlikler yasak olmaya devam eder, hijyen ve mesafe kurallarına uyulursa, virüsün yayılması daha kolayca önlenebilir.

Yaz aylarında mesafe kurallarına uymak daha kolay. Havalar yeniden soğumaya başladığında bazı etkinlikler yeniden kapalı alanlara taşınabilir ve bir süper bulaştırıcının mevcudiyeti, bu toplantı ya da buluşmayı, süper yayıcı etkinliğe dönüştürebilir.

Bunun salgının yeniden ivme kazanmasına yol açmaması için de bu etkinliğe katılanların hemen tespit edilerek, izole edilmeleri, testlerinin de hızlıca yapılması gerekecek.

Bu yöntem ile Japonya hem virüsü kontrol almayı başardı hem de ağır kısıtlayıcı tedbirler uygulamak zorunda kalmadı.

Yorumlar (0)
13°
parçalı az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Alanyaspor 19 31
6. Hatayspor 19 31
7. Trabzonspor 19 30
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Sivasspor 19 24
13. Rizespor 19 24
14. Başakşehir 19 23
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 19 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Chelsea 19 29
9. Southampton 18 29
10. Arsenal 19 27
11. Aston Villa 16 26
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 18 19
16. Burnley 18 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 19 33
5. Sevilla 18 33
6. Real Sociedad 19 30
7. Granada 19 28
8. Real Betis 19 26
9. Cádiz 19 24
10. Getafe 18 23
11. Celta de Vigo 19 23
12. Levante 18 22
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Eibar 19 19
16. Real Valladolid 19 19
17. Deportivo Alaves 19 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 19 12
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 22 Ocak 2021
İmsak 06:47
Güneş 08:16
Öğle 13:21
İkindi 15:52
Akşam 18:15
Yatsı 19:39