Koronavirüs aşısı bulunursa ülkeler arası adil dağıtılacak mı, yoksa 'aşı milliyetçiliği' mi yaşanacak?

Koronavirüs salgınına karşı aşı geliştirme çalışmaları birçok ülkede devam ederken İngiltere'de Pazar günü yayımlanan Observer gazetesi, başarılı olduğu tespit edilen aşının dünya genelinde nasıl 'adil bir şekilde' paylaştırılacağını sorguluyor.

SAĞLIK 27.04.2020, 09:34 Mehmet Taisi Guzel
33
Koronavirüs aşısı bulunursa ülkeler arası adil dağıtılacak mı, yoksa 'aşı milliyetçiliği' mi yaşanacak?

"'Aşı milliyetçiliği'nin yeni ilaç için çatışmayı tetikleyebileceği kaygıları var" başlıklı, Michael Savage imzalı haberde, uzmanların aşı dağıtımının ülkeler arası adil yapılmayacağına ilişkin endişeleri aktarılıyor.

Endonezyalı yetkililer, 2006 yılı Aralık ayında, kuş gribi numunelerini teslim etmeleri talep edildiğinde 'üretilecek aşıdan faydalanacaklarının garantisi verilmeden' numuneleri de teslim etmeyi reddetmişti. 

Avustralya hükümeti, 2009 yılındaki domuz gribi salgınında, bir aşı üreticisine ülke dışına tedarikleri başlatmadan önce ülke içindeki talebin karşılanması talimatını vermişti.

Kasım 2009'da domuz gribi için aşılama süreci başladığında zengin ülkeleri önce kendi ihtiyaçlarını güvenceye almasından sonra Dünya Sağlık Örgütü (WHO) yetkilileri aşı tedarikiyle ilgili ileride 'felaket yaşanabileceği' kaygısını dile getirmişti.

Observer gazetesine konuşan dönemin WHO aşı araştırma birimi başkanı Marie-Paule Kiey, "Pandemi daha ciddi olsaydı, işler çok daha kötüye gidebilirdi, aşının dağıtımında adaleti sağlamak daha zor olurdu. Hükümetler ellerindeki aşıları paylaşmaya daha az meyilli olurdu" dedi.

metroda kadın

'Siyasi ve etik kararlar'

Gazetenin haberinde bu kaygılara ilişkin haberinde şu ifadeler var:

"Koronavirüs krizinden çıkışın az sayıdaki gerçek çözümlerinden birinin aşı olduğu görülüyor ve 'aşı milliyetçiliğinin' artacağına dair de kaygılar giderek artıyor.

"Bir aşının geliştirilmesi, test edilmesi ve kitlesel üretime geçilmesi adımları olağanüstü zor bir süreç ama bunların dağıtımıyla ilgili siyasi ve etik kararlar ise başka bir zorluk yaratıyor.

"İngiltere dahil hükümetler, sıranın önünde kimin olacağıyla ilgili sorgulanıyor. Aşı nasıl paylaşılacak? Kim karar verecek? Tedarikler en yüksek teklifi verene göre mi dağıtılacak? Zengin ülkeler şimdiden başarılı olması muhtemel aşıları satın almaya başladı mı? Hükümetlerin, kendi ülkelerinde üretilen aşılara el koymalarına engel olunabilecek mi?"

Uzmanlara göre koronavirüse karşı bir aşının geliştirilebilmesi en az bir yılı bulacak ve aşının dağıtımı için sıra oluşmaya başlayacak.

Ebola aşısının geliştirilmesinde çalışan ekibin üyelerinden Kanadalı Steven Jones, "Doğrusu, bunun için belirlenen bir süreç yok" diyor.

Küresel işbirliği

Cuma günü, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Almanya Başbakanı Angela Merkel dahil dünya liderleri, Melinda Gates gibi yardımseverler, vakıf başkanları ve endüstrinin önde gelen isimleri, WHO'un 'her türlü tedavi yönteminin ve aşının dünya genelinde adil dağıtılması' girişimine destek çıktıklarını söyledi. 

Ama bu girişimde ABD, Çin, Rusya ve Hindistan yoktu.

Koronavirüs krizinde uluslararası işbirliğinin sağlanmasının önemine vurgu yapılan haberde Welcome Trust'ın aşı birimi başkanı Charlie Weller'in de şu sözlerine yer veriliyor:

"Herkesin erişimine açık olacak milyarlarca dozdan bahsediyoruz. Bunun nasıl yapılacağına ilişkin bir yol haritamız yok. Bu tartışmaların çoğunun çözümleri aranıyor."

Aşıların adil dağılımına yardım etme amacı güden kuruluşlar var. Bunlardan biri Gavi. Gavi, yoksul ülkelerin aşıya erişimin sağlamak için kampanya yürütüyor. İngiltere'nin fonlarına destek verdiği Epidemi Hazırlık İnovasyonu Koalisyonu (CEPI) da bu kuruluşlar arasında. 

Vaccine

Ama küresel işbirliğinin merkezi bir yerden idare edilebileceğine dair kuşkuları olanlar da var. 

Observer'a konuşan İngiltere Sağlık Bakanlığı'nın bağışıklık birimi eski başkanı David Salisbury şu yorumu yapıyor:

"Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO), Donald Trump'a, istediği aşılardan yalnızca onda birini alabileceğini söylediğini düşünebiliyor musunuz? Tabi ki, kimin Amerika'nın ihtiyacı olan miktarlarda aşı üretebileceğine bakacak ve hiçbir aşının ülkenin dışına gönderilmesine izin vermeyecek. Bu yaşanacak."

Ebola aşısını geliştiren ekibin Kanadalı üyesi Jones da kötümser:

"WHO, liderlik rolü üstlenmeye çalışabilir ama çok zor bir durumdalar. Ahlaki ve etik yönetmelikler uygulamaya çalışabilirler."

'Önceden satın alma anlaşmaları'

İngiliz bakanlar da, İngiltere'de geliştirilebilecek aşıdan öncelikli olarak İngiltere'nin faydalanması gerektiği konusunda baskı görüyor. 

İngiltere Sağlık Bakanı Matt Hancock, "İngiltere'nin dünya genelinde yürütülen çabalara hem katkıda bulunduğundan, hem de bu çabalardan faydalandığından emin olmak için uğraştıklarını' söyledi.

Observer gazetesi ülkelerin nasıl bir pozisyonda olabileceklerine ilişki şunları yazıyor:

"Bazı devletlerin tedariki sağlamak için 'önceden satın alma anlaşmaları' yapmaya çalışmaları, muhtemel aşı üreticilerine, ürünlerinin başarılı olma ihtimaline karşı ödeme yapmaları kaçınılmaz. 

"Bu tip anlaşmalar araştırma fonlarına yarıyor. Ama bu fonların, ortaya çıkan ürünlerin adil dağıtımına nasıl bir etki yarattığını denetleme sistemi ise yok.

"Maalesef aşı için sıraya girmek de kaçınılmaz. Milyonlar yerine milyarlarca doz üretim yapmak da başka bir zorluk yaratıyor.

"Welcome Trust'ın aşı birimi başkanı Weller geçen haftaki brifinginde 'Covid-19 aşısının erişime açılmasından en az bir yıl sonra, küresel çaptaki milyarlarca doz talebin karşılanması için yeterli tedarik sağlanamayacak' diyor."

'Dünya nüfusunun talebini tek şirket karşılayamaz'

Gazeteye konuşan GSK (GlaxoSmithKline) ilaç şirketinin aşı biriminin baş tıbbi yetkilisi Thomas Breuer de karamsar. 

Şirketi, büyük miktarlarda üretim sağlayabilmek için Sanofi eczacılık firmasıyla çalışıyor.

Breuer'in tedarikle ilgili yorumu şöyle:

"Farz edin GSK-Sanofi yaklaşımı başarılı oldu, bu bile dünya nüfusunun bir yılda ihtiyacı olacak miktarın %20'sini karşılamaya yetmeyecek. Bir ya da iki yıl içinde dünya nüfusunun taleplerini karşılamak istiyorsak çok daha geniş kapsamlı çözümler bulunmalı. Tek başına bir şirket yeterli olamaz."

Diğer yandan ülkelerin siyasi bir çekişmeye girebileceği endişeleri de var. 

İngiltere Sağlık Bakanlığı'nın bağışıklık biriminin eski başkanı Salisbury aşı üretecek şirketler ile ülkeler arasındaki ilişkilere dair, "Çok olağanüstü sayıda müşterileri olacak ve çoğu da milyonlarca dolar, euro ve pound akıtacak" diyor.

İhracat yasağı

Bazı uzmanlar da aşının adil dağılımına ilişkin uluslararası anlaşmaların önemine dikkat çekiyor. 

Britanya Eczacılık Endüstrisi Derneği Başkanı Richard Torbett, "Hükümet, dağılımla ilgili prensipleri şimdi konuşmalı. Kavgasını edeceğimiz şeyin ortaya çıkmasını beklemeyelim" çağrısında bulunuyor.

Torbett ayrıca, kimin neyi ne kadar elde edeceğine ilişkin kararın da üreticilere bırakılmayacağını söylüyor ve "Onlar, 'biz küresel erişimi maksimize etmek istiyoruz' noktasından işe başlayacaklar" diyor.

Aşılarla ilgili ihracat yasakları da bir kaygı konusu. Observer'a konuşan Torbett "Küresel liderlerin bu tarz bir tavrı benimsemelerinin gerçekten çok büyük bir hata olacağı" görüşünde. 

Birçok farklı küresel kaynaktan elde edilebilecek farklı aşı ihtiyaçlarının uluslararası işbirliğini de güçlendireceğini savunan Torbett, "Her ülke kendisi için adil bir pay isteyecektir" diyor.

Bazı ülkelerin bireysel hareket etmeye ve kendilerini düşünmeye meyilli olabileceğini ifade eden Weller ise bunun nihai olarak tehlikesinin herkesin üzerinde gölge oluşturacağını şu sözlerle dile getiriyor:

"Covid kontrol edilemediği sürece herkes için her yerde bir tehdit oluşturacak."

Yorumlar (0)
10°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Galatasaray 20 39
3. Fenerbahçe 19 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Trabzonspor 20 33
6. Hatayspor 20 32
7. Alanyaspor 19 31
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 20 23
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. Samsunspor 18 36
3. İstanbulspor 17 34
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Akhisar Bld.Spor 18 16
15. Menemen Belediyespor 17 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Celta de Vigo 20 24
10. Cádiz 20 24
11. Levante 19 23
12. Getafe 18 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 25 Ocak 2021
İmsak 06:46
Güneş 08:14
Öğle 13:21
İkindi 15:55
Akşam 18:19
Yatsı 19:42