Myanmar'da darbe: Ordu neden yönetime el koydu, bundan sonra ne olacak?

Myanmar'da 10 yıl önce iktidarı sivil bir hükümete devreden ordu, bu sabah yönetime el koyduğunu açıkladı. 2011'de oluşturulan demokratik yönetimle, 50 yıllık baskıcı askeri rejimlerin geride bırakıldığı umulmuştu. Şimdi ise ülkede bir korku iklimi hakim.

SAĞLIK 02.02.2021, 01:29 Mehmet Taisi Guzel
55
Myanmar'da darbe: Ordu neden yönetime el koydu, bundan sonra ne olacak?

Myanmar lideri Aung San Suu Kyi ve iktidar partisinden diğer üst düzey isimler sabah erken saatlerde düzenlenen operasyonlarla gözaltına alındı.

Ordu, parlamentoda sandalyelerin yüzde 25'ini ve kritik bakanlıkların çoğunu elinde tutmasına karşın darbe yaptı ve bir yıl olağanüstü hal ilan etti. Peki Myanmar ordusu bunu neden şimdi yaptı? Ve daha önemlisi, bundan sonra ne olacak?

'Trumpvari 'iddialar

BBC Güney Doğu Asya Muhabiri Jonathan Head'in de belirttiği üzere, darbenin neden şimdi yapıldığını açıklamak hiç de zor değil. Normal şartlarda Pazartesi sabahı, Kasım ayınca seçilen parlamento ilk kez toplanacak ve seçimin sonucu resmileşecekti. Şimdi bu olmayacak.

Seçimleri Aung San Suu Kyi'nin lideri olduğu Demokrasi İçin Ulusal Birlik Partisi (NLD), Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırım iddialarına rağmen, oyların yüzde 80'inden fazlasını alarak kazanmıştı.

Ordu tarafından desteklenen muhalefet ise seçimlerde hile yapıldığını iddia etti. Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve eski general Myint Swe, yaptığı açıklamada, "Seçim komisyonu (UEC), 8 Kasım 2020'de yapılan çok partili genel seçimlerde seçmen listelerinde büyük usulsüzlükler yapılmasıyla ilgili sorunu çözemedi" dedi.

Ancak bu iddiayı destekleyecek çok az kanıt var.

Askeri operasyon, sivil hükümet ile ordu arasındaki gerilimin ve askeri darbe söylentilerinin ardından geldi.

BBC'ye konuşan İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) Asya Direktör Yardımcısı Phil Robertson, "Aung San Suu Kyi seçimden zaferle ayrıldı" dedi.

Phil Robertson, delil olmaksızın "Trumpvari iddiaların" ortaya atıldığını söyledi ve iddialar doğru olsa dahi "darbenin açıklanamayacağını" kaydetti.

Robertson, "Son gelişmelerin ardından NLD güç mü kaybetti? Cevap, hayır" dedi.

'Ulusun babası'nı mahcup etmek

Ana muhalefetteki ordu destekli Birlik İçin Dayanışma ve Kalkınma Partisi (USDP), Kasım seçimlerinde de oyların bir kısmını alsa da, 2008'de hazırlanan anayasa ile ordu zaten hükümet üzerinde etkiliydi.

Ülkede seçim sonuçları ne olursa olsun, parlamentoda sandalyelerin dörtte biri orduya tahsis ediliyor. Aynı zamanda üç önemli bakanlık da (İçişleri, Savunma ve Sınır İşleri) olmak üzere orduya veriliyor.

Dolayısıyla, mevcut anayasayla, ordu kontrolü bir miktar elinde tutuyor. Peki NLD, parlamentodaki çoğunluğuyla anayasayı değiştirebilir miydi?

BBC Güney Doğu Asya Muhabiri Jonathan Head, bu durum için "ihtimal dışı" diyor. Çünkü Myanmar'da anayasa değişikliği için parlamentoda yüzde 75 çoğunluğa ihtiyaç duyuluyor. Ordu da sandalyelerin en az yüzde 25'ine sahip olduğundan bu neredeyse imkansız.

ABD Dışişleri Bakanı Anthony Blinken, Myanmar ordusuna hitaben yaptığı açıklamada gözaltına alınan siyasetçilerin serbest bırakılması çağrısını yaptı.

Eski bir gazeteci olan Aye Min Thant, darbeyle ilgili BBC'ye yaptığı değerlendirmede ordunun seçim sonuçlarından duyduğu utancın altını çizdi:

"Kaybetmeyi beklemiyorlardı. Ordudakilerin aileleri de onların partisine oy vermemiş olmalı."

Elbette ki her şey bundan ibaret değil.

Map

Aye Min Thant, ordunun ülkedeki konumunu nasıl gördüğünü anlamak gerektiğini söylüyor:

"Uluslararası medya, Aung San Suu Kyi'den 'anne' olarak bahsetmeye oldukça alışkın. Ordu ise kendisini 'ulusun babası' olarak görüyor."

Sonuç olarak ordu, konu iktidar olduğunda, yetkinin kendisinde olduğunu düşünüyor. Son yıllarda ülkenin uluslararası ticarete daha da açık hale gelmesi pek hoşlarına gitmedi:

Aye Min Thant, ordu yetkilileri için, "Yabancıları özellikle tehlike olarak görüyorlar" diyor.

Uluslararası toplumun Kasım'daki seçimlerle ilgili olarak, hem salgın hem de Arakan'da seçim yapılmamasından kaynaklı kaygıları vardı.

Aye Min Thant, bunun harekete geçirmek için teşvik ettiğini düşünse de, yine de darbeye şaşırdığını söylüyor.

Aung San Suu Kyi

Gelecekte Myanmar'ı neler bekliyor?

Doğrusu, uzmanlar da ordunun darbe için tam olarak hangi nedenle harekete geçtiğinden emin değiller. Çünkü ortada kazanılacak çok az şey var.

BBC'ye konuşan Singapur Ulusal Üniversitesi Asya Araştırma Enstitüsü'nden Gerard McCarthy, mevcut sistemin ordu için son derece yararlı olduğunu hatırlatıyor ve ekliyor:

"Tam bir komuta özerkliğine sahipler. Ticari çıkarları için oldukça büyük uluslararası yatırımları var. Sivillere yönelik savaş suçlarının da üstü örtülmüş durumda."

Gerard McCarthy, ordunun bir yıl ülkeyi yönetmesinin Çin kaynaklı olmayan yatırımları ülkeden uzak tutacağını, Suu Kyi'yi iktidara getiren milyonlarca kişinin direnişini artıracağını söylüyor.

McCarthy'e göre ordu, bir ihtimal USDP'nin gelecekteki gücünü arttırmayı hedeflemiş olabilir ancak bu da büyük risklere gebe bir durum.

HRW'den Phil Robertson ise darbenin Myanmar'ı bir kez daha "uluslararası toplumdan dışlanmış bir devlete" dönüştüreceğini ve halkı öfkelendireceğini söylüyor:

"Halk, askeri bir geleceğe geri dönmek istemiyor. Suu Kyi'yi askeri yönetimin dönüşüne karşı bir siper olarak görüyorlar."

Myanmar'da hala sorunun müzakere yoluyla çözülebileceğini umanlar olduğunu belirtiyor Robertson ve ekliyor:

Yorumlar (0)
21°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 13 Haziran 2021
İmsak 03:25
Güneş 05:24
Öğle 13:09
İkindi 17:09
Akşam 20:43
Yatsı 22:34