Nüfusun yüzde 10'unu aşılama hedefine hangi ülkeler ulaşamadı?

50'den fazla ülke, Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) Eylül ayı sonuna kadar koyduğu 'nüfusun en az yüzde 10'unun aşılanması' hedefini tutturamadı.

SAĞLIK 02.10.2021, 16:10 Tugs Enkh
16
Nüfusun yüzde 10'unu aşılama hedefine hangi ülkeler ulaşamadı?

Bu ülkelerin çoğu Afrika'da. Kıta nüfusunun toplamının sadece yüzde 4,4'ü çift doz aşısını oldu.

İngiltere'de tüm nüfusun yüzde 66'sı çift doz aşılarını oldu. Avrupa Birliği'nde (AB) tamamen aşılanmış nüfus yüzde 62'ye, ABD'de de yüzde 55'e ulaştı.

Hangi ülkeler yüzde 10 aşılama hedefine ulaşamadı?

Tamamı olmasa bile büyük bir çoğunluğu düşük gelirli ülkeler, sağlık sisteminde ve aşı tedarikinde yaşadığı sorunlar sebebiyle yüzde 10 tam aşılama hedefine yaklaşamadı.

Bazıları çatışmalar ve iç savaşla meşgulken (Yemen, Suriye, Irak, Afganistan ve Myanmar) Haiti gibi bazı ülkeler de doğal afetlerle uğraştı. Bu da aşı satın alıp bunu tüm nüfusa ulaştırma görevini bir hayli zorlaştırdı.

Ancak Tayvan gibi zengin bazı bölgelerde de, aşıların bir türlü ulaşamaması gibi bazı sorunlar sebebiyle tam aşılanma oranı yüzde 10'un altında kaldı.

Sadece birkaç ay öncesinde kadar koronavirüs vaka sayısı dünya geneline göre çok düşük olan Vietnam gibi ülkelerde de aşılanma oranı nüfusun yüzde 10'unun çok altında kaldı.

Vietnam

KAYNAK,GETTY IMAGES

Afrika'da 54 ülkeden sadece 15'i bu hedefi tutturdu. Kıtadaki ülkelerin yarısında ise aşılanma oranı yüzde 2'nin altında kaldı.

Özellikle kalabalık nüfuslu ve büyük ülkeler, hedefe yaklaşamadı bile. Örneğin Mısır'da nüfusun yaklaşık yüzde 5'i çift doz aşı olabildi. Etiyopya ve Nijerya'da da bu oran yüzde 3'ün altında kaldı.

Kıtadaki iki ülke, Burundi ve Eritrea ise henüz hiçbir aşılama programına başlamadı bile.

WHO Afrika Bölge Direktörü Matshidiso Moeti, "Bir şekilde nüfusun daha fazlasını aşılamayı başarmış ülkeler, yüksek gelirli ya da orta-yüksek gelire sahip ülkeler ve aşıları doğrudan üreticisinden satın aldılar" açıklaması yaptı.

Afrika neden hedefin bu kadar gerisinde kaldı?

Afrika ülkeleri Covid-19 aşılama programlarının başlaması için çoğunlukla ikili anlaşmalar, bağışlar ve Covax isimli aşı paylaşım programlarına bağımlı.

Bu durumda olmayanlar zaten çoğunlukla aşıları doğrudan satın alarak yüzde 10 hedefine de ulaşabildi.

Bu yılın başından beri aşı edinmeye çabalayan ülkelerin taleplerinin bir kısmı, ancak Covax programı ile Temmuz ve Ağustos aylarında karşılanmaya başladı.

Dünyanın genelde diğer bölgelerindeki yüksek gelirli ülkeler, Haziran ayındaki G7 zirvesi sırasında Covax programı kapsamında Afrika ülkelerine aşı bağışı yapma sözü vermişti.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti

KAYNAK,GETTY IMAGES

Eylül ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurul toplantıları sırasında, G7 zirvesine ek olarak başka taahhütler de verildi. Örneğin ABD, daha önce verdiği sözlere ek olarak 500 milyon Pfizer aşısı daha paylaşma sözü verdi.

Son araştırmalara göre G7 ve AB ülkeleri, söz verdikleri bir milyar doz aşının henüz yüzde 15'inden azını bağışladı.

WHO Afrika Bölge Ofisi'nden Richard Mihigo, 30 Eylül'de yaptığı açıklamada "Zengin ülkelerin verdikleri sözlerin artık hayata geçmesi gerekiyor" dedi.

WHO, Eylül ayı sonuna kadar her bir ülke nüfusunun en az yüzde 10'unun aşılanması için 270 milyon doz aşının Afrika'ya ulaşması gerektiğini açıklamıştı.

Eylül ayının son gününde ise kıtaya ulaşan aşı dozu 200 milyondu. Yani hedefin 70 milyon doz, yaklaşık yüzde 25 gerisinde kalındı.

Aşı eksikliğinin sebebi ne?

Birçok Afrika ülkesinin güvendiği Covax aşı bağış programıyla ilgili en büyük sorun, dünyanın en büyük aşı üreticisi olan Hindistan Serum Enstitüsü'nden gelecek aşılara olan bağımlılığıydı.

Hindistan, kendi nüfusunun acil ihtiyacını gerekçe göstererek Nisan ayında aşı ihracatını durdurdu. Diğer üreticiler de üretimi artırmada çeşitli sorunlar yaşadı.

Gelişmiş ülkeler, henüz daha aşı geliştirme çalışmaları sürerken ve onaylanmış bir aşı ortaya çıkmamışken Temmuz 2020'den itibaren aşı üreticileriyle ön anlaşmalar imzaladı.

Bu sebeple de üreticiler bu ülkelere öncelik verdi. Bu durum da Covax programı aracılığıyla Afrika Birliği'ne ve diğer bazı ülkelere aşı sağlama sözünü hemen yerine getirememelerine yol açtı.

Eylül ayının başında Covax programı sözcüleri, 2021 sonu ve 2022 başında gelmesi olası aşı sayılarıyla ilgili tahminlerini azalttıklarını; bunun sebebinin de ihracat kısıtlamaları ve üretimin kısıtlı olmasının yanı sıra bazı aşılar için onay sürecinin yavaş işlemesi olduğunu açıkladı.

Hindistan, Ekim ayından itibaren ihracat yasaklarını bir miktar gevşeteceğini duyurdu. Ancak bu gevşeme, Covax programına dahil olan Asya ülkelerine odaklanıyor. Bu ülkelere de ne kadar bağış yapılacağı henüz netleşmedi.

Afrika Birliği Aşı Ulaşım Birliği'nden Ayoade Alakija, "Ülkelerden şunu talep etmek zorundayız: Aşıları paylaşırken daha uzun raf ömrü olanları paylaşmaları gerekiyor." diyor.

Eski İngiltere Başbakanı Gordon Brown da, refah seviyesi yüksek ülkelerdeki aşıların saklanarak raf ömrünü tüketmeye yaklaştığını, bu kullanılmayan aşıların çöpe gitmemesi için acilen ihtiyacı olan ülkelerle paylaşılması gerektiği çağrısı yaptı.

Aşıların ulaşımı

KAYNAK,GETTY IMAGES

Afrika'da kaç doz aşıya ihtiyaç var?

WHO'nun asıl hedefi, dünya nüfusunun en az yüzde 40'ının 2021 sonuna kadar aşılanmış olması.

Covax daha şimdiden 2021 sonuna kadar Afrika'ya ulaşması gereken aşı miktarını 620 milyon dozdan 470 milyon doza indirdi.

Bu da tüm Afrika nüfusunun sadece yüzde 17'sinin tam aşılanması anlamına geliyor. Aralık ayı sonuna kadar kıta nüfusunun yüzde 40 hedefine ulaşması için 500 milyon doz aşı daha gerekiyor.

Moeti, "Bu oranlarla, kıta genelinde yüzde 40 hedefine ancak Mart 2022'de ulaşabiliriz" diyor.

Güney Afrika

KAYNAK,GETTY IMAGES

Tüm bu sorunlara bazı ülkelerdeki aşı şüpheciliği de ekleniyor.

Bu durumun ne kadar etki yarattığını tam anlamıyla bilmek zor ancak Güney Afrika'da yapılan bir araştırmaya göre, ülke genelinde aşı olmaktan korkanların sayısı düşse de, aşı karşıtlığının yaşı 18 - 25 yaş aralığına kadar indi.

Bu makaleye Becky Dale ve Kumar Malhotra da katkıda bulunmuştur.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Keçiörengücü 35 48
12. Gençlerbirliği 35 48
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Elche 37 39
15. Getafe 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 20 Mayıs 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı