Yüksek güvenlikli laboratuvarlar nasıl işliyor?

Yüksek güvenlik sağlayan koruyucu önlemler, öldürücü mikropların güvenli şartlar altında incelenmesini sağlıyor ve virüslerin dışarı çıkmasını engelliyor.

SAĞLIK 25.04.2020, 12:53 25.04.2020, 13:04 Mehmet Taisi Guzel
33
Yüksek güvenlikli laboratuvarlar nasıl işliyor?

AIDS, MERS, SARS, kuş ve domuz gripleri, Hendra, Lujo, Marburg, Lassa, Nipah, Ebola veya Kırım Kongo Kanamalı Ateşi... Son 10 yılda neredeyse her yıl, insanlarda ciddi hastalıklara yol açan yeni mikroplar keşfedildi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), daha önce insanlarda görülmeyen ve insanlara hayvanlardan bulaşma olasılığı yüksek olan yeni virüslerin dünya çapında sağlık tehlikesi yarattığına dikkat çekiyor.

Mikropları mümkün olduğunca hızlı ve sağlıklı bir şekilde inceleyerek teşhis, tedavi ve aşı üretimi yapabilmenin yolu, özel geliştirilmiş laboratuvarlardan geçiyor. Biyolojik terör saldırılarından şüphelenilmesi durumunda ise, yüksek güvenlik sağlayan bu laboratuvarlar aracılığıyla yapılacak hızlı ve güvenilir teşhisler hayati önem taşıyor.

4 risk grubu için 4 güvenlik seviyesi 

Mikroplar 4 risk grubuna ayrılıyor. Her grup için farklı biyogüvenlik ve tedbir seviyeleri mevcut. Mikropların incelenmesi için gerekli olan koşullar, ekipmanlar ve iş akışı ise her seviyede değişiklik gösteriyor.

En yüksek risk grubunda bulunan mikroplar, insanlarda ciddi hastalıklara yol açıyor ve aşı gibi tedbir veya tedaviler ile önlenmeleri mümkün değil. Bu grupta Lujo, Hendra ve Nipah virüsü gibi yaklaşık 20 mikrop var.

SARS-CoV1, MERS-CoV ve yeni SARS-CoV-2 gibi koronavirüsler ise 3'üncü risk grubuna düşüyor.

S4-Labor EINSCHRÄNKUNG

Laboratuvarda bulunan hava, karmaşık filtre sistemi ile arındırılıyor

Dünyada az sayıda laboratuvar var

Güvenlik prosedürlerinin karmaşıklığı nedeniyle dünyada biyolojik güvenlik seviyesi (BGS) 4 olan yüksek güvenlikli laboratuvar sayısı 50 civarında. Bunların yaklaşık 10'u ABD, bir diğer 10'u Birleşik Krallık ve 4'ü ise Almanya'da bulunuyor. Çin'deki yüksek güvenlikli laboratuvar sayısı ise iki. Bunlardan biri, geçen haftalarda virüsün Çin'in koronavirüsü kasıtlı olarak dünyaya saldığı yer olma iddialarıyla gündeme gelen Çin Bilimler Akademisi'ne bağlı Vuhan Viroloji Enstitüsü.

Yüksek güvenlikli BSL-4 laboratuvarları gerçekten güvenli mi? 

BSL-4 laboratuvarları, halk sağlığını ve çalışanları risk altına sokmaksızın, ölümcül mikropların güvenli bir şekilde araştırılması için geliştirilmiş laboratuvarlar.

Bu yüzden yüksek güvenlikli bu laboratuvarlar, mekansal ve organizasyonel olarak diğer binalardan ayrı tutuluyor. BSL-4 laboratuvarları, giriş izni olmayan insanların yanlışlıkla yakınından geçemeyeceği yerlerde, genellikle de enstitülerde yer alıyor. Buna ek olarak, bu bölgelerde sıkı giriş önlemlerinin yanı sıra gözetleme kameraları gibi farklı güvenlik önlemleri de bulunuyor.

BSL-4  laboratuvarlarında başka sistemlerden ayrılmış hava, su ve elektrik düzeneklerine ek olarak, sorunsuz bir işleyişi garanti altına almak amacıyla acil durum jeneratörü ve yedek akü bulunuyor. Farklı güvenlik seviyelerinin bulunduğu "HEPA” adlı filtreler ise bu laboratuvarlardan giren ve çıkan hava akışına mikropların bulaşmasını engelliyor. Dolayısıyla sisteme dışarıdan gelebilecek her türlü etkene karşı bariyer kurulmuş oluyor.

S4-Labor EINSCHRÄNKUNG

Camların arkasındaki bölge hava geçirmiyor ve kendine ait hava, elektrik ve su düzenekleri var

BSL-4 laboratuvarlarında bulunan tüm duvar, tavan ve tabanların su geçirmez ve kolay temizlenen materyallerle kaplı olması gerekiyor. Ayrıca asidik, alkalik ve eritici maddelerle birlikte dezenfektanlara karşı da dirençli olması gerekiyor.

BSL-4 laboratuvarı, alçak basınç veya sızma olsa bile mikropların çevreye kaçmasını engelleyecek şekilde dizayn ediliyor. Ayrıca yüksek güvenlikli bu laboratuvarlara giriş veya çıkış için farklı güvenlik aşamalarından geçerek kilitli odaları aşmak gerekiyor. Her yeni girişte kilitlenen bu odalar, hava akışının giriş ve çıkışlarda kaçmasını engelliyor.

Robert Koch Enstitüsü’ne göre, uçak çarpması veya bomba patlaması gibi durumlar bu laboratuvarlar için tehlike oluşturmuyor. Çünkü oluşacak yüksek sıcaklıkta virüslerin etkisini tamamıyla yitirmesi söz konusu. Ayrıca, bu patojenlerin dünyanın birçok bölgesinde halihazırda dışarıda bulunuyor olması, terör saldırısı riskini de azaltıyor.

Bu laboratuvarlarda kim çalışıyor?

Laboratuvarlara erişim, sadece özel eğitim almış ve yakından takip edilen sınırlı sayıda insana sağlanıyor. Bu kişiler, şişirilebilir ve ayakları da kapsayacak şekilde tüm vücudu saran koruyucu kıyafetler ve kişisel oksijen takviyesi takmak zorundalar. Elleri korumak içinse iki veya üç çift eldivenin birbiri üstüne giyilmesi ve en üst katmanda kalan eldivenlerin ise koruyucu kıyafetin kolunun yakasına iyice bağlanması gerekiyor.

Yaklaşık 10 kilogram ağırlığındaki koruyucu kıyafetin içerisinde çalışmak hem fiziksel hem de psikolojik olarak oldukça stresli. Dolayısıyla, günde 3 saatten fazla çalışmak mümkün olmuyor.

Araştırma için laboratuvarda tutulacak mikroplar hakkında ise gerekli izinlerin alınması ve bu mikropların az miktarda bulunması gerekiyor.

Virüs bulaşmış kan, doku ve tükürük örnekleri ise camdan yapılmış ve güvenlik haznesi adı verilen bölgelerde tutuluyor. Laboratuvar teknisyenleri de ellerini buraya monte edilmiş eldivenlerin içine sokarak örnekler üzerinde çalışıyor.

Infografik - Arbeiten im Hochsicherheitsloabor S4 -TR

Dört göz prensibi uygulanıyor

Araştırmalar için kullanılan malzemeler çalışmalardan sonra kilitli tutuluyor.

Tüm bu malzemeler ayrıca yüksek ısı ve basınçla dezenfekte edilmiş bir temizlik sisteminin içerisinde bulunuyor. Atık suyu veya laboratuvar atıkları ise “etkisizleştiriliyor”. Bu da kalmış veya yapışmış virüslerin ölmesini sağlıyor.

Laboratuvardan çıkmadan önce koruyucu kıyafetlerinin dezenfekte olması için çalışanların seyretilmiş perasetik asit çözeltisi veya benzer kimyasallarla yıkanması gerekiyor. Bu aşamadan sonra kıyafetlerini çıkaran çalışanlar tekrar duş alıyor.

Virüslerin bulaşıp bulaşmadığını belirleyebilecek bir aletin olmaması sebebiyle, laboratuvar çalışanları genellikle 2 kişilik gruplar halinde çalışıyor. Böylelikle kıyafetleri giyip çıkarırken görevliler birbirlerine yardım ederek hasar kontrolü yapabiliyorlar. Bu kontrol süreci ise 15 ile 30 dakika arası sürebiliyor.

Kaynak: Alexander Freund Deutsche Welle Türkçe

Yorumlar (0)
12°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 19 41
2. Fenerbahçe 19 39
3. Galatasaray 19 36
4. Gaziantep FK 19 34
5. Trabzonspor 20 33
6. Alanyaspor 19 31
7. Hatayspor 19 31
8. Karagümrük 19 27
9. Malatyaspor 19 27
10. Göztepe 19 25
11. Antalyaspor 19 25
12. Rizespor 20 25
13. Sivasspor 19 24
14. Başakşehir 20 24
15. Konyaspor 19 22
16. Kasımpaşa 19 22
17. Kayserispor 19 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 19 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 19 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Bursaspor 18 30
7. Tuzlaspor 17 30
8. Ankara Keçiörengücü 17 28
9. Altınordu 17 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. M. United 19 40
2. Man City 18 38
3. Leicester City 19 38
4. Liverpool 19 34
5. Tottenham 18 33
6. Everton 17 32
7. West Ham 19 32
8. Aston Villa 17 29
9. Chelsea 19 29
10. Southampton 18 29
11. Arsenal 19 27
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 19 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 19 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 19 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 17 44
2. Real Madrid 19 40
3. Sevilla 19 36
4. Barcelona 18 34
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 19 28
8. Real Betis 20 27
9. Cádiz 20 24
10. Levante 19 23
11. Getafe 18 23
12. Celta de Vigo 19 23
13. Athletic Bilbao 18 21
14. Valencia 19 20
15. Real Valladolid 20 20
16. Eibar 19 19
17. Deportivo Alaves 20 18
18. Elche 17 17
19. Osasuna 19 16
20. Huesca 20 13
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 24 Ocak 2021
İmsak 06:47
Güneş 08:15
Öğle 13:21
İkindi 15:53
Akşam 18:16
Yatsı 19:40