Kıbrıs görüşmeleri 4 yıl sonra Cenevre'de yeniden başladı Taraflar ne istiyor?

Kıbrıs'ta Türk ve Rum toplumlarının temsilcileri bugün İsviçre'nin Cenevre kentinde Birleşmiş Milletler (BM) öncülüğündeki gayriresmi toplantıda bir araya gelecek. Üç gün sürecek toplantılara garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere de katılacak.

KIBRIS 28.04.2021, 01:32 Mehmet Taisi Guzel
17
Kıbrıs görüşmeleri 4 yıl sonra Cenevre'de yeniden başladı Taraflar ne istiyor?

Pazartesi günü Ankara'da Kuzey Kıbrıs lideri Ersin Tatar'ı ağırlayan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, kabine toplantısının ardından yaptığı açıklamada, "Kıbrıs'ı çözümsüzlüğe mahkum etmek isteyen, Kıbrıs Türk'ü kardeşlerimizi ambargolarla yıldırmaya çalışan zihniyete müsamaha göstermeyeceğiz" dedi.

BM Genel Sekreterliği Sözcüsü Stephane Dujarric, Cenevre'deki toplantıların amacını "tarafların bir çözüm için ortak zeminde buluşmasının mümkün olup olmadığını görmek" olarak açıklamıştı.

Ancak Türk tarafının "iki devletli çözüm", Rum tarafının ise "federasyona dayalı çözüm" önerileriyle gittiği görüşmeler öncesi taraflar ortak zemine pek de yakın görünmüyor.

Garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'den Dışişleri Bakanları düzeyinde katılım olacak. Kıbrıs'tan ise Kuzey Kıbrıs lideri Ersin Tatar ile Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Anastasiadis masada.

Bu görüşme, 2017'de yine İsviçre'de, Crans Montana'da yürütülen görüşmelerin ardından yapılan ilk görüşme olacak. Ancak bu kez resmen müzakere masası kurulmuyor. Tarafların 2017'den bu yana değişen tutumlarının görüleceği, tezlerin masaya yatırılacağı bir gayriresmi görüşme şeklinde gerçekleşecek.

Peki tarafların tutumlarında nasıl bir değişim oldu?

2017'den bu yana neler yaşandı?

Türkiye'nin 1974'te Kıbrıs'a müdahalesinden yaklaşık 10 yıl sonra Türklerin adanın kuzeyinde tek taraflı ilan ettikleri devleti (KKTC) Türkiye dışında hiçbir ülke tanımadı. O dönemden bu yana federasyon çözümü temelinde defalarca müzakere masası kuruldu.

Kuzey Kıbrıs'taki Türk yönetimi tüm bu görüşmelerin sonuçlanmamasından Kıbrıslı Rumları sorumlu tuttu.

Son olarak 2017'de Crans Montana'da yapılan görüşmeler sırasında, iki toplumlu, iki bölgeli ve eşit siyasal temsile dayalı federasyon üzerine daha önce fikir birliğine varılan konuların üzerine konuşulmuş ve nihayetinde yeni uzlaşılar da sağlanmıştı.

2017'de BM öncülüğündeki görüşmelere Kıbrıslı liderlerin yanı sıra Türk ve Yunan Dışişleri Bakanları katılmıştı

Görüşmeler bir hayli ilerlemişken garantör devletlerin askerlerinin Ada'daki mevcudiyeti üzerinde uzlaşma sağlanamadı. Görüşmelerin son noktasında o dönem Başbakan olan Binali Yıldırım'ın İsviçre'ye gitme hazırlıkları yaptığı duyurulmuş ancak yine o dönem Yunanistan Başbakanı olan Aleksis Çipras gitmeme kararı alınca, Yıldırım da görüşmelere katılmaktan vazgeçmişti. Böylece Kıbrıs'ta federasyon hedefiyle kurulan son masa da dağılmış oldu.

Daha sonra Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Anastasiadis bunun "Türkiye'nin garantiler ve müdahale haklarının devam etmesi, adada askeri bir üs kurulması ve Türk ordusun varlığı konusunda ısrar etmesinden dolayı yaşandığını" söyledi.

Görüşmelere katılan ve görevi boyunca federal çözümden yana olan dönemin Kuzey Kıbrıs lideri Mustafa Akıncı ise yıllar sonra Crans Montana'da garantiler konusunu Türk ve Yunan Başbakanların görüşmesinin daha yapıcı olacağını düşünerek Yıldırım'ı davet ettiğini, ancak Anastasiadis'in Çipras'ı davet etme teklifini reddetmesi üzerine sürecin çöktüğünü açıkladı.

Ardından Ekim 2020'de Kuzey Kıbrıs'ta yapılan seçimleri, iki devletli çözümden yana olduğunu duyuran Ersin Tatar kazandı.

Artık masadaki Türk tarafı, federasyon yerine "eşit haklara sahip iki egemen devlete" dayalı bir çözüm istiyor. Ancak bu model, BM parametreleri temelinde federasyona dayalı çözümün alternatifi olarak kabul edilmiyor.

Doğu Akdeniz

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, artık masaya "iki devletli çözüm önerisiyle" oturulacağını ifade ediyor. Ankara'ya göre yeni bu durumun nedeni, "Rum tarafının su ve elektrik idarelerinin bile yönetimini paylaşmama eğiliminde olması."

Tatar, Türkiye'deki hükümetin de desteğini alarak "iki devletli çözümde" ısrarcı olduğunu vurguluyor. Kıbrıs Cumhuriyeti, Yunanistan ve Avrupa Birliği (AB) ise bu çözümü reddediyor.

Cenevre'deki görüşmelere AB'nin de gözlemci statüsünde katılması önerisine de, Kıbrıs Cumhuriyeti birliğin bir üyesi olduğu için ve tarafsız olmayacağı gerekçesiyle Türk tarafı itiraz etti.

Görüşmeler öncesi liderler ne dedi?

Daha önce federasyon temelli çözümle birlikte ele alınması için bekletilen Kapalı Maraş bölgesiyle ilgili de bir adım atıldı. Kuzey Kıbrıs yönetimi, Ankara'dan giden üst düzey yetkililerle birlikte Kapalı Maraş'ın sahil kesimindeki bir kısmını halkın kullanımına açtı.

Henüz sadece sahile çıkan birkaç cadde açılmış olsa da; bölgedeki turizm tesislerinin de tek tek incelenerek Kuzey Kıbrıs'ın vergi sistemine dahil olmak kaydıyla eski sahiplerine verilmesi ya da tazminat ödendikten sonra yerli veya uluslararası yatırımcıya devredilmesinin mümkün olduğu, Kıbrıslı Türk yetkililer tarafından dile getirildi.

Bir yandan da Kıbrıs Cumhuriyeti, deniz yetki alanları içinde olduğunu savunduğu birçok parselde yabancı enerji şirketlerine doğalgaz arama ve sondaj ruhsatı verdi. Türkiye ve Kuzey Kıbrıs'ın anlaşma imzaladığı Türkiye Petrolleri Anonim ortaklığı da (TPAO) kendi kıta sahanlığında hidrokarbon faaliyetlerine başladı. Bazı ihtilaflı parsellerde yapılan sismik arama faaliyetleri zaman zaman gerilimin artmasına yol açtı.

Görüşmelere bir hafta kala Kuzey Kıbrıs lideri Ersin Tatar, "Cenevre'ye elimiz daha güçlü gidiyoruz" dedi:

"Türkiye'nin bölgede artan gücü ve KKTC'ye verdiği destekle, devletimizin daha ileriye taşınması noktasında Cenevre'ye elimiz daha güçlü gidiyoruz. Crans Montana'da Rum tarafının masayı terk etmesi ile sona eren federasyon temelinde bir müzakere sürecine geri dönmek artık mümkün değildir, federasyona yönelik çabalar tükendi."

Nisan başında görüşmelerle ilgili bir açıklama yapan Anastasiadis de, iki devletli çözümü "kimsenin kabul etmeyeceğini" savundu:

"Türk tarafı iki devletli çözüm önerisini dile getirirse buna BM kararları ve uluslararası destek silahlarımızla yanıt vereceğiz."

Kıbrıs Dışişleri Bakanı Nikos Hristodulidis da "Rum tarafı için hedefin, görüşmelerin Crans Montana'da kaldığı yerden yeniden başlaması için uygun koşulların yaratılması" olduğunu; "çözüm zemininin değişmesinin söz konusu olmadığını" söyledi.

Doğu Akdeniz gerilimi görüşmeleri nasıl etkiler?

İki tarafın masaya birbirinden çok farklı çözüm önerileriyle gitmesi, gayriresmi görüşmelerin zorlu geçeceğine işaret ediyor.

Bu esnada Anastasiadis'in sözünü ettiği "uluslararası destek" ise kendisini savunma anlaşmalarıyla gösteriyor.

Türkiye ile Yunanistan arasında 2020'nin yaz aylarında başlayan deniz yetki alanları ve Ege adaları gerilimi sırasında, Yunanistan ve Kıbrıs'ın da dahil olduğu bazı uluslararası tatbikatlar yapıldı.Kıbrıs, Yunanistan, İtalya ve Fransa donanmalarının Ağustos ayında yaptığı tatbikatın ardından son olarak bu ay içerisinde 10 gün süren yedi ülkenin katıldığı bir hava ve deniz ortak tatbikatı yapıldı. 22 Nisan'da sona eren tatbikata Yunanistan 40'tan fazla, ABD 20'ye yakın, Fransa 11, İsrail 13, BAE altı, İspanya altı ve Kıbrıs bir adet hava kuvvetleri aracıyla katıldı.

Tatbikatlar sürerken Türkiye ile Yunanistan ve AB arasında gerginliğin azaltılması için görüşmeler de devam etti. AB'den üst düzey yetkililer Ankara'ya ziyarette bulunurken Yunan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias da yine Ankara'da Türk mevkidaşı Çavuşoğlu ile görüştü.

Ancak görüşmenin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında, kameralar önünde karşılıklı sert ifadelerin kullanıldığı bir tartışma yaşandı.

Gergin geçen basın toplantısının ardından iki bakan ilk kez bugün başlayacak Kıbrıs görüşmelerinde bir araya gelecek.

Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de gerilimi azaltma girişimleri Avrupa ülkeleriyle sınırlı değil.

İsrail'le ilişkilerin normalleşebileceğine dair mesajlar veren Türkiye, 2013'teki darbeden bu yana ilişkilerin seviyesinin indirildiği Mısır'la da diplomatik ve istihbarat alanında görüşmelere başladı. Ankara, dışişleri bakanı yardımcısı düzeyinde temsil edilecek bir diplomatik heyetin de Mayıs ayında Kahire'ye gideceğini duyurdu.

Yorumlar (0)
21°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 39 81
2. Galatasaray 39 81
3. Fenerbahçe 39 79
4. Trabzonspor 39 68
5. Sivasspor 39 62
6. Hatayspor 39 61
7. Alanyaspor 39 57
8. Karagümrük 39 57
9. Gaziantep FK 39 55
10. Göztepe 39 51
11. Konyaspor 39 49
12. Rizespor 39 48
13. Kasımpaşa 39 46
14. Malatyaspor 39 45
15. Başakşehir 39 45
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 39 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 39 38
20. Gençlerbirliği 39 38
21. Denizlispor 39 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 35 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 35 64
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 35 41
14. Southampton 35 40
15. Burnley 35 39
16. Newcastle 35 39
17. Brighton 35 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Barcelona 36 76
3. Real Madrid 35 75
4. Sevilla 36 74
5. Real Sociedad 35 56
6. Real Betis 35 54
7. Villarreal 35 52
8. Celta de Vigo 36 50
9. Athletic Bilbao 36 46
10. Granada 35 45
11. Osasuna 36 44
12. Cádiz 36 43
13. Levante 36 40
14. Valencia 36 39
15. Deportivo Alaves 36 35
16. Getafe 36 34
17. Huesca 36 33
18. Real Valladolid 35 31
19. Elche 36 30
20. Eibar 35 29
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 13 Mayıs 2021
İmsak 03:56
Güneş 05:41
Öğle 13:05
İkindi 17:00
Akşam 20:20
Yatsı 21:57