Kazakistan Ulusal Petrol ve Gaz Şirketi KazMunayGaz Yönetim Kurulu Başkanı Askat Hasenov, başkent Astana'da temaslarda bulunan Japonya Dışişleri Bakan Yardımcısı Arfiya Eri başkanlığındaki Japon heyetle bir araya geldi.

Görüşmede, jeolojik keşif alanında Japon iş çevreleriyle işbirliği perspektifleri ele alındı.

Ayrıca taraflar, Kazak petrolünün karşılıklı fayda esasına dayalı olarak Japonya'ya tedarik imkanlarını da görüştü.

Hasenov, Kazakistan'ın Japon şirketleriyle işbirliğinin, özellikle karbonsuzlaştırma ve sürdürülebilir kalkınma alanlarında ileri teknolojilerin ve uygulamaların hayata geçirilmesi açısından büyük önem taşıdığını belirtti.

Görüşmede taraflar, tüm temel alanlarda işbirliğini genişletmeye hazır olduklarını ifade etti.

Azerbaycan'ın Astana Büyükelçiliği ile Luxury Valley işbirliğinde düzenlenen programda, konuklar, Azerbaycan'ın kültürel mirasının yanı sıra gastronomi geleneğini yakından tanıma fırsatı buldu.

Azerbaycan'ın Astana Büyükelçisi Ağalar Atamoğlanov'un ev sahipliğinde bir Azerbaycan restoranında gerçekleştirilen etkinliğe, Türkiye'nin Astana Büyükelçisi Mustafa Kapucu, diplomatik misyon temsilcileri, uluslararası kuruluşların yetkilileri, basın mensupları ve çok sayıda davetli katıldı.

Konuşmasında misafirlere yoğun ilgilerinden dolayı teşekkür eden Büyükelçi Atamoğlanov, bu tür kültürel ve gastronomi etkinliklerinin ülkeler arasındaki diyaloğun güçlendirilmesine katkı sağladığını ifade etti.

Programda, Azerbaycan mutfağının öne çıkan lezzetleri arasında yer alan dolma, şah pilavı, kebap, kekik çayı ve zeytin reçeli ikram edildi.

Etkinlikte, Kelbecer bölgesindeki termal kaynaklardan elde edilen ve doğal yapısıyla bilinen maden suyu da tanıtıldı.

Program, Azerbaycan'a özgü müzik ve dans gösterileriyle sona erdi.

Kazakistan Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre, Cumhurbaşkanlığı Sarayı Akorda'da Herzog için resmi karşılama töreni düzenlendi.

Tokayev ve Herzog, tören sonrası baş başa görüşme gerçekleştirdi.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, görüşmede, Herzog'un babası Chaim Herzog'un iki ülke arasındaki ilişkilerin başlıca mimarlarından biri olduğunu söyledi.

Tokayev, Kazakistan ile İsrail'in 1992'den bu yana son derece yakın ve dostane ilişkiler sürdürdüğünü belirterek, 'Özellikle ekonomi ve siyaset alanlarında önemli sonuçlar elde ettik.' dedi.

Kazakistan'ın Abraham Anlaşmaları'na katılma kararı aldığını hatırlatan Tokayev, 'Bu adım, Orta Doğu ülkeleri ile İsrail arasındaki ilişkilerin istikrara kavuşturulmasına katkı sağlama niyetimizin bir göstergesidir.' ifadesini kullandı.

Tokayev, bugün ise ikili ekonomik ilişkilerle ilgili birçok konuyu ele alacaklarına işaret ederek, 'İşbirliğimizin potansiyelinin çok büyük olduğuna inanıyorum ve bunun tam anlamıyla değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum.' diye konuştu.

İsrail Cumhurbaşkanı da babası Chaim Herzog'un 1993'te Kazakistan'ı ziyaret ettiğini hatırlatarak, onun yolunu sürdürerek Akorda'da bulunmaktan büyük onur duyduğunu söyledi.

Herzog, 'Kazakistan'ı ziyaret etmek benim uzun zamandır kurduğum samimi bir hayaldi. Ülkenizin doğal güzellikleri ve Kazak halkının zengin kültürü hakkında çok şey duydum. Benimle birlikte, özellikle yüksek teknoloji alanında işbirliğimizi geliştirebilecek sektör uzmanlarından oluşan geniş bir heyet geldi. Dünya yeni bir tarihsel döneme girerken, işbirliğimizin potansiyeli gerçekten çok büyük.' değerlendirmesinde bulundu.

İsrail Cumhurbaşkanı Herzog, ayrıca Kazakistan'ın Abraham Anlaşmaları'na katılma ve Barış Konseyi çalışmalarına iştirak etme kararını memnuniyetle karşıladığını dile getirdi.

Doğu Kazakistan'ın Semey şehrinde gerçekleştirilen açılış törenine Şakarim Devlet Üniversitesi Rektörü Duman Orınbekov, TİKA Kazakistan Koordinatörü Fuat Erdoğmuş, Koordinatör Yardımcısı Ali Kurt, akademik personel ve öğrenciler katıldı.

Modern eğitim anlayışı doğrultusunda tasarlanan sınıf, interaktif eğitim araçları, güncel öğretim materyalleri ve güçlü teknolojik altyapıyla donatıldı. Sınıfın, öğrencilerin Türkçeyi daha etkili ve uygulamalı şekilde öğrenmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Törende konuşan Rektör Orınbekov, Türk Dili Sınıfı'nın üniversite için önemli bir kazanım olduğunu ifade ederek, Türk-Kazak eğitim işbirliği ve çok kültürlü eğitim yaklaşımının öğrencilerin akademik ve mesleki gelişiminde önemli rol oynadığını söyledi.

Öğrencilerin Türkçeyi daha etkin öğrenebileceğini ve Türk kültürünü yakından tanıyabileceğini belirten Orınbekov, projeye katkı sunan TİKA'ya teşekkür etti.

TİKA Kazakistan Koordinatörü Erdoğmuş da ülke genelinde kurulan Türk Dili sınıflarının faaliyetlerine dikkati çekerek, projenin yalnızca dil eğitimini desteklemekle kalmayıp, Türkiye ile Kazakistan arasındaki kültürel ve akademik işbirliğini de güçlendirmeyi amaçladığını dile getirdi.

Erdoğmuş, Şakarim Devlet Üniversitesinde açılan sınıfın gençlerin Türk dili ve kültürüne ilgisini artıracağını ve uzun vadede sürdürülebilir bir eğitim altyapısına katkı sağlayacağını kaydetti.

Birleşmiş Milletler işbirliğinde Kazakistan'ın ev sahipliğinde düzenlenen Bölgesel Çevre Zirvesi marjında, TDT Çevre Koruma ve Ekolojiden Sorumlu Bakan ve Bakan Yardımcılarının 2. Toplantısı yapıldı.

Astana'daki Expo Kongre Merkezi'nde Kazakistan Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Yerlan Nısanbayev'in ev sahipliğinde yapılan toplantıya, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Hasan Suver, Kırgızistan Doğal Kaynaklar, Ekoloji ve Teknik Denetim Bakanı Akıl Toktobayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Çevre Danışmanı ve Ulusal Ekoloji ve İklim Değişikliği Komitesi Başkanı Aziz Abduhakimov, Azerbaycan Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakan Yardımcısı Rauf Hajiyev ile TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev ve Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreteri Asad Majeed Khan katıldı.

Suver, konuşmasında çevre, iklim ve sürdürülebilir kalkınma başlıklarının günümüzün öncelikli küresel gündem maddeleri arasında yer aldığını belirterek, iklim değişikliği, çölleşme ve biyolojik çeşitlilik kaybının çok boyutlu krizler olarak derinleştiğine dikkati çekti.

Bu sorunların yalnızca çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal boyutlarının bulunduğunu vurgulayan Suver, Türkiye'nin Akdeniz havzasında yer alması nedeniyle çölleşme, kuraklık ve arazi tahribatı gibi etkileri yoğun şekilde hissettiğini ifade etti.

Suver, Türkiye'nin sürdürülebilir arazi yönetimi, doğal kaynakların korunması ve bozulan alanların rehabilitasyonuna yönelik çalışmalarını kararlılıkla sürdürdüğünü, bu kapsamda teknik kapasitenin güçlendirildiğini ve veri temelli politikaların hayata geçirildiğini söyledi.

Türkiye'nin uluslararası alanda bilgi paylaşımı ve kapasite geliştirme faaliyetlerinde aktif rol üstlendiğini kaydeden Suver, 'Bugüne kadar 100'ü aşkın ülkede sürdürülebilir arazi yöntemine yönelik ortak bir anlayışın oluşmasına katkı sağladık. Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde de deneyim ve birikimimizi sunmaya hazır olduğumuzu ifade etmek isterim.' dedi.

Türkiye'nin çevre ve kalkınma politikalarını bütüncül bir yaklaşımla ele aldığını dile getiren Suver, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'na (COP31) bu yıl Antalya'da ev sahipliği yapacaklarını hatırlattı.

Suver, COP31 sürecinde iklim finansmanına erişimin artırılmasının, uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesinin ve uygulanabilir projelerin geliştirilmesinin öncelikli hedefler arasında yer aldığını belirtti.

Döngüsel ekonomi yaklaşımının sürdürülebilir kalkınmadaki önemine değinen Suver, şunları kaydetti:

'Küresel kaynakların hızla tükenmesi ve çevresel baskıların artması ekonomik modelimizi yeniden şekillendirmemizi zorunlu kılmaktadır. Bu doğrultuda Türkiye olarak ulusal döngüsel ekonomi stratejisi ve eylem planını hayata geçirdik. Bu plan ile kaynak verimliliğini artırmayı, atık oluşumunu azaltmayı ve yeni iş ve yatırım fırsatlarını oluşturmayı hedefliyoruz. 2053 net sıfır emisyon hedefimiz doğrultusunda üretim ve tüketim süreçlerimizi daha sürdürülebilir hale getirmek için kararlı adımlar atıyoruz.'

Suver, su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımının önemine işaret ederek, sınır aşan su kaynakları dahil olmak üzere bu alanda uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Toplantıda, TDT üyesi ülkeler arasında çevre ve iklim değişikliğiyle mücadelede işbirliğinin geliştirilmesi ele alınırken, ortak tehditlere karşı işbirliğini yansıtan bir sonuç bildirisi imzalandı.

Türkiye'nin Astana Büyükelçiliğinin ev sahipliğindeki programa, Büyükelçi Mustafa Kapucu, Kazakistan'daki Türk kurum ve kuruluşlarının temsilcileri, büyükelçilik çalışanları ile çocuklar katıldı.

Etkinlik kapsamında, Astana'daki bir çocuk yuvasından davet edilen çok sayıda yetim çocuk da programa iştirak etti.

Çocuklara Türk mutfağından çeşitli ikramların sunulduğu etkinlikte, animatörler renkli gösterileriyle çocuklara eğlenceli anlar yaşattı.

Programda Büyükelçi Kapucu, çocuklara hediyelerini tek tek takdim etti.

Kapucu, yaptığı konuşmada, TBMM'nin 23 Nisan 1920'de kuruluşunun 106. yıl dönümünü Kazakistan'da çocuklarla birlikte kutlamaktan mutluluk duyduklarını belirtti.

Milli Mücadele döneminde milli iradenin simgesi olan TBMM'nin kuruluşunun, Türkiye tarihinde önemli bir dönüm noktası olduğuna dikkati çeken Kapucu, 23 Nisan'ın sadece bir bayram değil, aynı zamanda çocukların geleceğin yöneticileri olduğuna vurgu yapan anlamlı bir gün olduğunu ifade etti.

Etkinliğe özellikle dezavantajlı çocukları dahil etmeye özen gösterdiklerini söyleyen Kapucu, şunları kaydetti:

'Bu bayram vesilesiyle, hayata bir adım geriden başlayan çocuklarımızı büyükelçiliğimizde ağırlayarak hem onları mutlu etmeyi hem de gelecekte üstlenecekleri önemli roller konusunda farkındalık kazandırmayı amaçlıyoruz. Üç yıldır aynı çocuk yuvasındaki çocuklarla bu anlamlı günü birlikte kutluyoruz. Çocuklarımızın mutluluğunu görmek bizleri de sevindiriyor.'

Kapucu, tüm çocukların eşit fırsatlara sahip olması temennisinde bulunarak, bu çocukların gelecekte hem topluma hem de Türkiye-Kazakistan dostluğuna katkı sağlayacak bireyler olarak yetişmelerini arzuladıklarını sözlerine ekledi.

Kazakistan'ın başkenti Astana'da, Uluslararası Aral'ı Kurtarma Fonu Devlet Başkanları Zirvesi düzenlendi.

Cumhurbaşkanlığı Sarayı Akorda'da Tokayev'in ev sahipliğinde düzenlenen zirveye, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov katıldı.

Tokayev, açılış konuşmasında zirvenin, bölgedeki sürdürülebilir kalkınma ilkelerine bağlılığı ve ortak çevre politikalarının geliştirilmesi yönündeki iradeyi ortaya koyduğunu belirtti.

Aral Havzası'nın korunmasının uluslararası öneme sahip olduğunu vurgulayan Tokayev, bu sorunun küresel ölçekte dikkat çektiğini ifade etti.

Tokayev, Uluslararası Aral'ı Kurtarma Fonu'nun Orta Asya'da su ve çevre alanında koordinasyonu sağlayan tek bölgesel platform olduğuna dikkati çekerek, fon kapsamında 30'dan fazla projenin yürütüldüğünü söyledi.

Fonun, başta Birleşmiş Milletler (BM) olmak üzere uluslararası kuruluşlarla işbirliğini güçlendirdiğini belirten Tokayev, fonun 2026-2029 dönemine yönelik sağlık ve çevre alanında yeni bir yol haritası hazırlandığını kaydetti.

- Kuzey Aral'da iyileşme

Tokayev, Aral Gölü'nün Kazakistan kıyısında su hacminin 18,9 milyar metreküpten 23,5 milyar metreküpe yükseldiğine işaret ederek, bunun balıkçılık ve bölge ekonomisine olumlu katkı sağladığını söyledi.

Ancak bu iyileşmeye rağmen Aral Havzası genelinde çevresel tehditlerin arttığını ve alınan önlemlerin yetersiz kaldığını dile getiren Tokayev, bölgede sıcaklıkların ortalama 2-2,5 derece yükseldiğini, kuraklığın arttığını ve yağışların azalmasıyla toz fırtınalarının sıklaştığını ifade etti.

Tokayev, çöle dönüşen Aral Gölü tabanından her yıl milyonlarca ton tuz ve kimyasal maddenin atmosfere karıştığını, bunun yalnızca bölgeyi değil uzak coğrafyaları da etkilediğini vurguladı.

Orta Asya için su meselesinin stratejik ve hayati önem taşıdığının altını çizen Tokayev, bu kapsamda BM bünyesinde uluslararası su örgütü kurulmasını, Sırderya ve Amuderya havzalarında dijital su izleme sistemi oluşturulmasını, bölgesel su politikalarının uyumlaştırılmasını, Aral Gölü için uluslararası farkındalık günü ilan edilmesini önerdi.

Zirve sonunda liderler, 26 Mart'ın 'Uluslararası Aral Gölü Günü' ilan edilmesine ilişkin karar ile Astana Bildirisi'ni imzaladı.

Uluslararası Aral'ı Kurtarma Fonu, 1993 yılında, Aral Gölü havzasındaki ekolojik felaketi önlemek amacıyla bölge ülkeleri tarafından kurulmuş ve gölün kurumasıyla oluşan Aralkum Çölü'nü ağaçlandırarak kum fırtınalarını engellemeyi, su yönetimini iyileştirmeyi ve kuruyan bölgelerin sosyo ekonomik durumunu iyileştirmeyi hedefliyor.

Orta Asya'nın en büyük kitap etkinliklerinden olan fuar, Astana'daki Cumhurbaşkanlığı Merkezi'nde kapılarını ziyaretçilere açtı.

Fuarda bu yıl Rusya, Kırgızistan, Özbekistan, Azerbaycan, Çin, İspanya ve İngiltere'nin yanı sıra Türkiye de ulusal standıyla yer alıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda ilk kez Astana Avrasya Kitap Fuarı'na katılan Türkiye'nin standı ziyaretçilerden yoğun ilgi görüyor.

Stantta, Bakanlık yayınları, TEDA projesi kapsamında farklı dillere çevrilen eserler ile klasik ve çağdaş Türk edebiyatından seçkilerin yer aldığı yaklaşık 1000 kitap sergileniyor. Ayrıca AA'nın farklı dönemlerde yayımladığı eserler de okurların beğenisine sunuluyor.

Türkiye'nin Astana Büyükelçisi Mustafa Kapucu da standı ziyaret ederek AA yayınlarını inceledi.

Kapucu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye'nin bu yıl söz konusu fuara ilk kez milli katılım sağladığını belirterek, etkinliğin kültürel açıdan büyük önem taşıdığını ifade etti.

Türk yayınevlerinin Kazakistan'daki yayınevleriyle işbirliği içinde özellikle çocuklara yönelik eserler ürettiğini kaydeden Kapucu 'Ortak kültürümüzün kitaplara yansıması hem Türkiye'de hem Kazakistan'da büyük ilgi görecektir.' dedi.

Etkinliğin iki ülke arasındaki kültürel bağları güçlendirdiğini vurgulayan Kapucu, 'Anadolu Ajansının arşivinden yayımlanan birçok eseri de bu vesileyle görme imkanı bulduk.' ifadesini kullandı.

Kapucu, bu tür organizasyonların dil ve kültür birliğine katkı sağladığını da sözlerine ekledi.

Kazakistan'daki Avrasya Milli Üniversitesi Gazetecilik Fakültesi öğrencisi Asem Janatova da Türkiye standını ziyaret ettiğini belirterek, özellikle AA yayınlarının dikkatini çektiğini söyledi.

Janatova, 'Gazetecilik öğrencisi olarak en çok Anadolu Ajansının yayınlarını merak ettim. Fotoğraf gazeteciliği alanında örnek olabilecek önemli eserler var. Gazze'deki durumu açık ve etkileyici şekilde yansıtan kitaplar beni çok etkiledi.' diye konuştu.

Türkiye'den 8 yayınevinin katıldığı fuarda, yayınevi, matbaacılık ve akademik yayıncılık alanında faaliyet gösteren 80'den fazla kurum yer alıyor.

26 Nisan'a kadar açık olacak fuarda, yeni kitap tanıtımları, yazar buluşmaları, imza günleri ve çocuklara yönelik atölye çalışmaları düzenleniyor.

Astana'da Expo Kongre Merkezi'nde düzenlenen zirvenin açılış oturumuna Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in yanı sıra Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şefket Mirziyoyev, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Moğolistan Cumhurbaşkanı Khurelsukh Ukhnaa, Azerbaycan Başbakanı Ali Asadov, Ermenistan Cumhurbaşkanı Vahagn Haçaturyan ve Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Kavelaşvili katıldı.

Tokayev, zirvenin açılışında yaptığı konuşmada, çevre sorunlarının yalnızca iklimle sınırlı olmadığını belirterek 'Ekoloji, insanlığın varoluşunun temelidir.' dedi.

Küresel düzeyde artan belirsizlikler yaşandığını ve bu bağlamda BM'nin diyalog için vazgeçilmez bir platform olmaya devam ettiğini vurgulayan Tokayev, 'BM Şartı bir menü değildir. Bütüncül şekilde uygulanmalıdır.' ifadelerini kullandı.

Tokayev, Orta Asya ülkelerinin su kıtlığı, çölleşme, buzulların erimesi, hava kirliliği ve biyolojik çeşitlilik kaybı gibi ortak çevresel sorunlarla karşı karşıya olduğunu ve bunların bölge için başlıca tehditler arasında yer aldığını söyledi.

Kazakistan'ın çevre politikalarına da değinen Tokayev, ülkenin yenilenebilir enerjiye geçiş, su kaynaklarının etkin yönetimi ve bozulmuş arazilerin rehabilitasyonu gibi alanlarda çalışmalar yürüttüğünü kaydetti.

Tokayev, 2030 yılına kadar yenilenebilir enerji kaynaklarının payını yüzde 15'in üzerine çıkarmayı ve büyük enerji tesislerinden kaynaklanan emisyonları yaklaşık yüzde 35 azaltmayı hedeflediklerini bildirdi.

Ayrıca Aral Gölü'nün çevresel felaketin sembolü olduğunu hatırlatan Tokayev, Kazakistan'ın Kuzey Aral'ın yüzde 36'sını yeniden canlandırdığını ifade etti.

Tokayev, aynı zamanda Hazar Denizi'nin de korunmasının önemine değindi ve bu alanda uluslararası işbirliğinin artırılması çağrısında bulundu.

BM ile işbirliğinde yeni bir diyalog platformu niteliği taşıyan Bölgesel Çevre Zirvesi, Orta Asya'nın sürdürülebilir kalkınmasına yönelik ortak bir vizyon geliştirmeyi ve iklim ile çevresel zorluklara karşı ortak çözümler üretmeyi amaçlıyor.

BM başta olmak üzere çok sayıda uluslararası kuruluş ve ülkeden bürokrat ve uzmanların yer aldığı zirve, 24 Nisan'da sona erecek.

Başbakan Oljas Bektenov tarafından imzalanan kararnameye göre, plan, büyük düşünürün mirasının araştırılması ve korunmasının yanı sıra Türkistan'ın manevi turizmin önemli merkezlerinden biri olarak geliştirilmesini hedefliyor.

5 ana alandan oluşan ve toplam 37 faaliyeti içeren eylem planı kapsamında, hukuki altyapının geliştirilmesi, bilimsel araştırma ve eğitim çalışmaları, kültürel ve yaratıcı projeler, uluslararası ve imaj odaklı etkinlikler ile restorasyon faaliyetlerinin hayata geçirilmesi öngörülüyor.

Plan çerçevesinde özellikle gençler ve öğrencilerle yürütülecek çalışmalara öncelik verilecek, faaliyetlerin büyük bölümü Türkistan'da gerçekleştirilecek.

Bu kapsamda, Türkistan'da geleneksel 'Yesevilik' yarışması düzenlenecek ve öğrenciler için aynı ad ile kulüp açılacak.

Ayrıca Hoca Ahmet Yesevi'nin eserleriyle ilgili bilimsel çalışmalar yayımlanacak, mirasının yurt içi ve yurt dışındaki bilim merkezleri ve arşivlerde tespitine yönelik çalışmalar yapılacak ve arşiv belgelerinin kataloğu hazırlanacak.

Yesevi mirasının daha geniş kitlelere ulaştırılması amacıyla turistlere yönelik rehber kitaplar güncellenecek, yabancı turistlere uygun yeni turizm rotaları geliştirilecek ve Hoca Ahmet Yesevi Türbesi'nde bilimsel ve restorasyon çalışmaları yürütülecek.

Eylem planı ayrıca Yesevi'nin yazılı mirasının UNESCO'nun 'Dünya Belleği' programı kapsamında tanıtılmasını ve UNESCO ile ISESCO çerçevesinde 'Yesevi Yılı' veya özel kültürel günlerin ilan edilmesine yönelik çalışmaların yapılmasını içeriyor.

Kazakistan'ın Türkistan şehrindeki 'Hoca Ahmet Yesevi Yolunda Ahilik' sempozyumu kapanış töreni ile sona erdi.

Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi'nde (AYÜ) düzenlenen törene, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu, AYÜ Rektörü Janar Temirbekova'nın yanı sıra çok sayıda akademisyen, sanatçı, zanaatkâr, gazeteci ve öğrenci katıldı.

Zorlu, burada yaptığı konuşmada, sempozyumun Türk dünyasının ortak kültürel değerlerinin ortaya çıkarılması konusunda önemli bir etkinlik olduğuna işaret etti.

Böylece Hoca Ahmet Yesevi ile Ahi Evran'ı buluşturduklarını dile getiren Zorlu, 'Gelecek yıl Türkiye'de çok daha kapsamlı bir etkinliğe imza atacağımıza inanıyorum.' dedi.

Zorlu, daha sonra 'Türk Dünyası Ahilik Ödüllerini' sahiplerine takdim etti.

- 15 maddelik sonuç bildirisi

Türk dünyasının çeşitli üniversitelerinden çok sayıda akademisyenin bir araya geldiği ve akademik bildirilerin sunulduğu sempozyum üçüncü gününde 15 maddelik sonuç bildirisi yayımlandı.

Bildiride, Ahilik ile Yesevilik arasındaki tarihsel ve etik bağın Türk dünyasında ortak ekonomik kültür ve iş yapma anlayışının temel unsurlarından biri olduğu vurgulandı.

Ahilik sisteminin dürüstlük, güven, liyakat, kalite ve toplumsal fayda odaklı yaklaşımının Türk devletleri arasındaki ekonomik ilişkilerde güçlü bir model sunduğu ifade edilirken bu çerçevede, ahilik temelli güven ekonomisinin kurumsal mekanizmalarla desteklenmesinin, ticaret hacmini artırarak uzun vadeli iş birliklerine katkı sağlayacağı belirtildi.

Bildiride, özellikle KOBİ'ler, aile işletmeleri ve zanaat temelli üretim yapıları açısından Ahilik modelinin yeniden işlevsel hale getirilebileceği kaydedilirken ticaretin yalnızca kâr odaklı değil, aynı zamanda sosyal sorumluluk ve etik değerler çerçevesinde ele alınması gerektiği ifade edildi.

Ayrıca bildiride, Türk devletleri arasında mesleki eğitim, çıraklık ve girişimcilik programlarının Ahilik pedagojisi temelinde geliştirilmesinin nitelikli iş gücüne katkı sağlayacağına dikkat çekildi.

Ahilik ilkelerinin dijital ekonomi alanına da uyarlanmasının önemine değinilen bildiride, e-ticaret, dijital ödeme sistemleri ve sınır ötesi ticaret platformlarında bu yaklaşımın rekabet gücünü artıracağı vurgulandı.

Sonuç bildirgesinde, Ahilik sisteminin yalnızca tarihsel bir esnaf teşkilatı değil, aynı zamanda bölgesel ekonomik entegrasyon, sürdürülebilir kalkınma ve kurumsal işbirliği açısından stratejik bir model olduğu ifade edilerek, Türk dünyasında yeniden ihya edilmesi gerektiği belirtildi.

- Türkistan'da Nevruz Bayramı kutlandı

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Zorlu ve beraberindeki heyet, kapanış töreni sonrası Kazakistan ile Türkiye'nin ortak üniversitesi olan Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi'nde düzenlenen Nevruz Bayramı şenliklerine katıldı.

Zorlu ve beraberindeki heyet, AK Parti Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanlığı koordinasyonunda Kazakistan'da düzenlenen Hoca Ahmet Yesevi Yolunda Ahilik Sempozyumu kapsamında Türkistan'da Hoca Ahmet Yesevi Türbesi'ni ziyaret etti.

Burada AA muhabirine açıklamalarda bulunan Zorlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da katılacağı zirvenin gerçekleştirileceği Türkistan'ın, Türk dünyası açısından önemli bir merkez olduğunu ifade etti.

Türkistan'ı yalnızca Kazakistan'ın değil, tüm Türk dünyasının manevi başkenti olarak değerlendirdiklerini dile getiren Zorlu, 'Kazakistan'ın ev sahipliğinde 15 Mayıs'ta Türkistan'da 8 Türk devletinin lideri bir araya gelecek.' dedi.

Zorlu, gayriresmi zirvelerin, liderlerin daha sık bir araya gelerek projeleri ve gelecek planlamalarını daha etkin şekilde ele almasına imkan sağladığını vurgulayarak, 'Bu zirvede önemli bir temayı hayata geçiriyoruz. Türkistan'daki zirvenin ana teması 'Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma' olacak. Bu, günümüzün ihtiyaçlarını belirleyen önemli bir başlık.' diye konuştu.

Zirvede çok boyutlu mesajlar içeren bir sonuç bildirgesinin kabul edilmesinin planlandığını kaydeden Zorlu, 'Liderler, Hoca Ahmet Yesevi'nin huzurunda, bu ruhani iklimde, Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgede kaotik gelişmelerin yaşandığı bir dönemde dünyaya önemli mesajlar verecek.' diye konuştu.

Türkistan'ın Türk halkları için bir buluşma noktası olduğunu dile getiren Zorlu, şunları söyledi:

'Türkistan, kadim Türk tarihinin ve coğrafyasının ayrılmaz bir parçasıdır. Hoca Ahmet Yesevi'nin ve öğretilerinin doğduğu önemli merkez. Hoca Ahmet Yesevi, güzel dinimiz İslam'ı Türk medeniyeti ve kültürüyle yoğurarak bizlere ve nesillere sunabilmiş büyük bir şahsiyettir. Onun Anadolu başta olmak üzere Balkanlara ve Kafkaslara gönderdiği ve devamı niteliğinde olan öğrencileri, bizim 'Alperenler' olarak nitelendirdiğimiz şahsiyetler de Anadolu'nun yurt edilmesinde, o büyük gönül coğrafyamızın ortaya çıkmasında çok büyük bir role sahip. Liderlerimizin de buradan dünyaya mesaj vermesi, Türkistan-Taşkent hattında oradan Kırgızistan'a uzanan ve bu bölgeyi saran yeni bir heyecanı da beraberinde getirecek diye düşünüyorum.'

Zorlu, Türkistan'ın aynı zamanda Kazakistan'ın gelişen bir bölge merkezi olarak önemine de işaret etti.

- Türkistan Valisi ile görüşme

Zorlu, temasları kapsamında Türkistan Eyaleti Valisi Nuralhan Kuşerov ile de bir araya geldi.

Türkistan Valiliğinde gerçekleştirilen görüşmede ikili ilişkiler ele alınırken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 15 Mayıs'ta Türkistan'a gerçekleştireceği ziyaretin hazırlıkları da değerlendirildi.

Zorlu, Erdoğan'ın mayıs ayından önce Astana'ya resmi ziyaret gerçekleştireceğini, ardından TDT Gayriresmi Zirvesi için Türkistan'a geçeceğini belirterek, 'Türk Devletleri Teşkilatı açısından Türkistan giderek sembol bir merkez haline geliyor. Bu zirveyle şehir, tarihi bir ana tanıklık edecek.' ifadelerini kullandı.

Zorlu, ayrıca Hoca Ahmet Yesevi Yolunda Ahilik Sempozyumu'na verilen destek dolayısıyla Kuşerov'a teşekkür etti.

Görüşmede Zorlu'ya Ticaret Bakan Yardımcısı Mahmut Gürcan ile Ahmet Yesevi Üniversitesi Mütevelli Heyet Başkanı Muhittin Şimşek eşlik etti.

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Kürşad Zorlu, Kazakistan'ın Türkistan kentinde başlayan 'Hoca Ahmet Yesevi Yolunda Ahilik' Sempozyumu'nun açılış töreninde konuştu.

Zorlu, bugün kadim Türk tarihinin ortak mirasına sahip çıkmak üzere, Türkistan'da bulunduklarını bildirdi.

İslam dininin geniş coğrafyalara yayılmasında Türkistan'ın kilit rol oynadığına dikkati çeken Zorlu, Hoca Ahmet Yesevi'nin yüzyıllar önce bu topraklardan yaktığı meşalenin onun izinden giden Alperenleri ile Anadolu'nun madden ve manen yeşermesinde, ulaşılan her karış toprağın yurt edinilmesinde büyük bir rol üstlendiğini söyledi.

Zorlu, Yesevi düşüncesinde akıl, ilim, dayanışma, insan sevgisi, kadına saygı, emeğin kutsallığı temelinde güzel ahlakı önceleyen bir yaşam biçiminin yer aldığını belirterek 'Ruhun makul bir şekle ve şemale bürünmesine işaret eden Hoca Ahmet Yesevi Hazretleri, el emeği göz nuru ile ürettiği ve pazarda hakkıyla tamamladığı ticaretiyle de adeta bir hayat dersi vermiştir. Hoca Ahmet Yesevi Hazretleri'ne göre hakikat, dergahta zikirle başlar ama pazarda dürüst ticaretle tamamlanır.' dedi.

Yesevi'nin bu kutsi ve lütfi anlayışının zamanla Azerbaycan'ın Hoy şehrinde doğup büyüyen ve ardından Anadolu'ya gelen Ahi Evran'a da nakşedildiğini anlatan Zorlu, 'Pîr-i Türkistan Hoca Ahmet Yesevi ile başlayan bu kutlu geleneğin çizgisi Ahi Evran'da mâkes bulmuş ve farklı bir boyut kazanmıştır.' ifadesini kullandı.

- 'Yerli ve milli modelimizi yeniden gün yüzüne çıkarıyoruz'

Zorlu, Hoca Ahmet Yesevi Hazretleri gibi Ahi Evran'ın da işe ve emeğe sahip çıkarak Anadolu'nun muhtelif şehir ve kasabalarında Ahilik teşkilatının temellerini attığını özellikle dericilik yapanların ve zanaatkârların tamamı arasında pir olarak kabul edildiğini anımsatarak şunları kaydetti:

'Bizler bugün bu programı gerçekleştirerek sadece tarihi bir sorumluluğu yerine getirmiyor aynı zamanda ülkelerimizin bugün daha fazla ihtiyaç duyduğu birlikte üretimi, insan odaklı çalışma sistemini tümüyle güçlendirecek yerli ve milli modelimizi yeniden gün yüzüne çıkarıyoruz. Nitekim günümüzde adına toplam kalite yönetimi denen, tüketici haklarının korunmasını temel alan yaklaşımlar yıllar boyu Ahilik teşkilatınca uygulanmıştır.'

Ahi Evran'ın 32 başlık altında şekillendirdiği Ahilik teşkilatının asırlar boyunca ticaretin ve dayanışmanın omurgası olduğunu belirten Zorlu, 'Öyle bir teşkilattan söz ediyoruz ki kadılarıyla, müderrisleriyle, ustaları, kalfaları ve çıraklarıyla sadece esnafı değil, devlet erkânını, hatta padişahları bile kuşatan bir yapıdır bu. İşte Ahilik, böylesine güçlü, böylesine kapsayıcı bir anlayışın eseridir ve ne mutlu ki böyle bir eserin doğuşu Yesi'den yani Türkistan'dan başlamıştır.' değerlendirmesinde bulundu.

Zorlu, mayıs ayında Türkistan'da Türk Devletleri Teşkilatı Devlet Başkanları Gayriresmi Zirvesi'nin düzenleneceğini dile getirerek 'Sayın Cumhurbaşkanımızın bu ziyareti öncesinde burada böyle bir faaliyeti gerçekleştirmemiz inanıyorum ki zirvenin ruhuna da güçlü bir anlam katacaktır. O halde bu vesileyle buradan seslenmek istiyorum, Ahiliği önce Türkiye ve Kazakistan arasındaki iş, ticaret ve kurumlar arası ilişkilerimize uyarlayarak Atayurttan Anayurda bir büyük seferberliği başlatalım, ardından tüm Türk dünyasında.' ifadelerini kullandı.

- Şed Kuşatma Töreni ilgi gördü

AK Parti Türk Devletleri İle İlişkiler Başkanlığı Koordinasyonunda Türkistan'daki Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi'nde düzenlenen 'Hoca Ahmet Yesevi Yolunda Ahilik' Sempozyumunun açılış töreninde Zorlu'nun yanı sıra Ticaret Bakan Yardımcısı Mahmut Gürcan, Türkistan Eyaleti Valisi Nuralhan Kuşerov, Kazakistan'ın iktidar partisi Amanat Partisi İcra Sekreteri Daulet Karibek, Türkiye'nin Astana Büyükelçisi Mustafa Kapucu, Ahmet Yesevi Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkanı Muhittin Şimşek, Ahmet Yesevi Üniversitesi Rektörü Janar Temirbekova, Kazakistan Parlamentosu Senato Milletvekili Darhan Kıdırali de konuşma yaptı.

Kıdırali, Kazakistan Parlamentosu Senato Başkanı Maulen Aşimabayev'in sempozyum için gönderdiği mesajını okudu.

Aşimbayev, mesajında Kazakistan'da Yesevi'nin adını yüceltmeye ve eserlerini tanıtmaya her zaman büyük önem verdiklerinin altını çizerek 'Yesevi şahsiyeti, Türk birliğinin manevi temelidir. Bu tür ortak tarihi şahsiyetlerin öğütlerine dayanmak ve onları birlikte incelemek, işbirliğimizi yeni bir seviyeye taşıyacaktır.' dedi.

Açılış töreninde Türkistan'dan Anadolu'ya uzanan Ahilik teşkilatının tarihini anlatan film gösterilirken Ahi Kültürünü Araştırma ve Eğitim Vakfı tarafından Ahilikte ustalığa kabul edilme töreni olan 'Şed Kuşatma Töreni'ni anlatan gösteri ilgi gördü.

Türkiye'den 9 üniversite rektörünün yanı sıra 30'un üzerinde akademisyenin katıldığı, Kazakistan ve Kırgızistan'dan da katılımcıların yer aldığı sempozyum, iki gün boyunca çeşitli oturumlarla devam edecek.

Kazakistan'ın Şımkent şehrindeki Avrasya Hükümetlerarası Konseyi toplantısı sona erdi.

AEB üye ve gözlemci üyesi ülkelerin hükümet başkanlarının katılımıyla yapılan geniş kapsamlı toplantıya Kazakistan Başbakanı Oljas Bektenov, Belarus Başbakanı Aleksandr Turçin, Kırgızistan Bakanlar Kurulu Başkanı Adılbek Kasımaliyev, Rusya Başbakanı Mihail Mişustin ve Ermenistan Başbakan Yardımcısı Mger Grigoryan'ın yanı sıra Özbekistan Başbakanı Abdulla Aripov, Küba Başbakan Yardımcısı ve Dış Ticaret ve Yabancı Yatırımlar Bakanı Oscar Perez-Oliva Fraga ve İran'ın Astana Büyükelçisi Ali Akbar Cevkar katıldı.

Toplantıda, Avrasya entegrasyonunun geliştirilmesine ilişkin geniş bir gündem ele alınırken özellikle sanayi işbirliği, teknolojik gelişim, gümrük düzenlemeleri, ekonomik dayanıklılık, dijital dönüşüm ve tüketici haklarının korunması gibi başlıklar öne çıktı.

Toplantı kapsamında, üye ülkeler arasında ekonomik entegrasyon sürecini geliştirmeyi hedefleyen 12 belge imzalandı.

Bir sonraki Avrasya Hükümetlerarası Konseyi toplantısının ise 6-7 Ağustos tarihlerinde Kırgızistan'ın Çolpon-Ata kentinde düzenlenmesi kararlaştırıldı.

Kazakistan Başbakanı Oljas Bektenov'un ev sahipliğinde düzenlenen toplantıya, Belarus Başbakanı Aleksandr Turçin, Kırgızistan Bakanlar Kurulu Başkanı Adılbek Kasımaliyev, Rusya Başbakanı Mihail Mişustin ve Ermenistan Başbakan Yardımcısı Mger Grigoryan katıldı.

Önce dar kapsamlı toplantıda bir araya gelen hükümet başkanları, ülkeler arası ticaret ve ekonomik ilişkilerin daha da geliştirilmesi, dijital teknolojiler ve yapay zeka alanında işbirliği konularında görüşlerini aktardı.

Kazakistan Başbakanı Bektenov, toplantının basına açık kısmında yaptığı konuşmada, bu yıl ülkesinin Avrasya Ekonomik Birliğine dönem başkanlığı yaptığını belirtti.

Bektenov, ülkesinin AEB'ye dönem başkanlığında üye devletler arasında ekonomik entegrasyonun geliştirilmesinde yeni bir araç olarak yapay zekanın kullanılması, engelsiz ortamın oluşturulması ve ticaret coğrafyasının genişletilmesi gibi temel önceliklere odaklandıklarını ifade ederek, 'Ortak çabalarımızla entegrasyon süreçlerine ilave bir ivme kazandıracağımıza inanıyorum.' dedi.

Toplantı, AEB gözlemci üyesi ülkelerin hükümet başkanlarının da yer aldığı geniş kapsamlı görüşmeyle devam edecek, aynı zamanda konuklar yarın 'Endüstri 5.0: Etkileşimin Gücü' temasıyla düzenlenecek 'Dijital Kazakistan' uluslararası dijital forumuna katılacak.

'Nevruzname' adıyla 14 Mart'ta başlayan kutlamalar devam ederken, başkent Astana'daki meydanlar Nevruz Bayramı için hazırlandı.

Geleneksel Kazak köyü konseptiyle düzenlenen alanlarda ziyaretçiler çadır evleri gezebiliyor, kartal ve çoban köpekleriyle fotoğraf çektirebiliyor.

Kutlamalar kapsamında güreş, asık atu (aşık kemiği oyunu) ve arkan tartış (urgan çekme) gibi ata sporlarına ait müsabakalar düzenlenirken, sanatçılar da milli kıyafetlerle sahne alıyor.

Ziyaretçilere, Kazakistan'da bolluğun simgesi olarak her bayram hazırlanan geleneksel 'Nevruz koje' içeceği ikram ediliyor.

Uzun süren kış aylarının ardından havaların ısınmaya başladığı Astana'da etkinlikler yoğun katılımla sürüyor.

25 Mart'a kadar sürecek tatil dolayısıyla aileler kutlamalara yoğun ilgi gösterirken, ülke genelinde çeşitli kültürel programlar düzenleniyor.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev de Nevruz Bayramı'nı bu yıl Türkistan şehrinde vatandaşlarla birlikte kutladı.

Tokayev, yayımladığı mesajda, Nevruz'un manevi arınma ve yenilenme zamanı olduğunu belirterek, bayramın ülkeye barış ve refah getirmesini temenni etti.

Nevruz şenlikleri yarın da devam edecek.

Nevruz Bayramı'nı bu yıl Türkistan'da karşılayan Tokayev, kentteki temaslarına Hoca Ahmet Yesevi Türbesi'ni ziyaret ederek başladı.

Tokayev, Türk dünyasının manevi, tarihi ve kültürel mekanlarından biri olan aynı zamanda Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Hoca Ahmet Yesevi Türbesi'nde Yesevi'nin kabri başında Kur'an-ı Kerim okuttu.

Türkistan'da vatandaşlarla da bir araya gelen Tokayev, kenti 'Kazakistan halkının altın beşiği' olarak tanımladı.

Tokayev, Cumhurbaşkanı olarak ilk ülke içi ziyaretini Türkistan'a gerçekleştirdiğini ve dolayısıyla bu kente özel duygular beslediğini anımsatarak, şunları söyledi:

'Türkistan, aynı zamanda kardeş Türk halklarının kutsal ocağıdır. Bu, milli kimliğimizin, sarsılmaz ruhumuzun, eşsiz kültürümüzün ve geleneklerimizin yansımasını bulduğu mukaddes bir mekandır.'

Hoca Ahmet Yesevi'nin büyük mirasının bu kadim şehrin manevi hazinesi olduğuna dikkati çeken Tokayev, 'Yesevi'nin türbesi, Türk dünyasının sarsılmaz birliğinin simgesidir. Burada, isimleri Kazak tarihine altın harflerle yazılmış büyük şahsiyetler ebedi istirahatgahlarına kavuşmuştur.' dedi.

Tokayev, ayrıca mayıs ayının ortasında Türkistan'da TDT Devlet Başkanlarının Olağanüstü Zirvesi'ne ev sahipliği yapmayı planladıklarını da kaydederek, 'Günümüzün istikrarsız küresel koşullarında bu uluslararası zirve özel bir önem taşımaktadır. Hükümet ve yerel yönetim, bu zirvenin yüksek düzeyde düzenlenmesine öncelik vermelidir.' ifadelerini kullandı.

Kazakistan'da camiler, sabahın erken saatlerinden itibaren namaz kılmak isteyen vatandaşlarla doldu.

Camilere sığmayan cemaat, cami avluları ve bahçelerinde bayram namazını eda etti.

Namaz sonrası vatandaşlara cami avlularında kurulan çadırlarda geleneksel yemekler ikram edildi.

- Tokayev vatandaşları kutladı

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev de yayımladığı mesajla vatandaşların Ramazan Bayramı'nı kutladı.

Tokayev, mesajında vatandaşların Ramazan Bayramı'nı içtenlikle kutladığını ifade ederek bunun, Müslümanlar için manevi arınmayı ve aydınlanmayı, karşılıklı saygı ve dayanışmayı, tevazu ve ölçülülüğü, merhamet ve dürüstlüğü temsil eden özel ve kutsal bir bayram olduğunu belirtti.

Ramazanda Müslümanların otuz gün oruç tutmanın yanı sıra ruhsal güçlerini pekiştirdikleri, hayatın sevincini çevreleriyle paylaştıkları ve ihtiyaç sahiplerine yardım eli uzattıklarını aktaran Tokayev, 'Bu ilkeler, İslam'ın gerçek özünü yansıtır ve toplumumuzun dayandığı yüksek ahlaki değerler ile insani ideallerin güçlenmesine hizmet eder.' ifadesini kullandı.

Tokayev, bu yıl Ramazan Bayramı'nın Nevruz Bayramı ile aynı döneme denk gelmesinin de oldukça anlamlı olduğunun altını çizdi.

Kazakistanlı Türkiye Mezunları Derneği tarafından düzenlenen programa Türkiye'nin Astana Büyükelçisi Mustafa Kapucu, Türk kurum ve kuruluş temsilcileri, dernek üyeleri ile çok sayıda Türkiye mezunu katıldı.

Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başlayan iftar programında Kazak mutfağından yemekler ikram edildi.

İftar sofrasında buluşan mezunlar, Türkiye'deki öğrencilik yıllarına ilişkin anılarını paylaştı.

Büyükelçi Kapucu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye'de eğitim gören ve Kazakistan'ın çeşitli sektörlerinde başarıyla faaliyet gösteren Türkiye mezunlarıyla iftar yaptığını belirtti.

Kazakistan'daki Türkiye Mezunları Derneğini büyükelçilik olarak desteklediklerini vurgulayan Kapucu, 'Bugün yeni mezunlarla da tanışma fırsatımız oldu. Hem Türk firmaları hem de devlet kurumlarıyla çalışan mezunlarımız olduğunu gördük ve bundan büyük memnuniyet duyduk.' dedi.

Türkiye Mezunları Derneği Başkanı Asılbek Razakov da derneğin 2021'de kurulduğunu ve şu an ülke genelinde 600'e yakın üyeye ulaştığını belirtti.

Bu süre zarfında Astana ve Almatı'da büyük çaplı mezun buluşmaları düzenlediklerini aktaran Razakov, dernek olarak Türkiye mezunları arasındaki bağları güçlendirme ve istihdam konusunda destek sağlama gibi alanlarda faaliyet yürüttüklerini vurguladı.

İftar programı, katılımcıların hatıra fotoğrafı çektirmesiyle sona erdi.

Ülke genelinde düzenlenen anayasa referandumunda oy kullanma işlemi yerel saatle 07.00'de başladı.

Sandık başına giden seçmenler, 'Kazakistan Cumhuriyeti'nin yeni anayasasını kabul ediyor musunuz?' sorusuna 'evet' veya 'hayır' şeklinde yanıt vererek oyunu kullanıyor.

Halihazırda ülkede 10 bin 388 sandıkta oy kullanma işlemleri devam ederken, yurt dışındaki vatandaşlar için de 54 ülkede sandık kuruldu.

20 milyon 500 bini aşkın nüfusa sahip ülkede bugün 12 milyon 461 bin 796 kayıtlı seçmenin sandığa gitmesi bekleniyor.

Oy kullanma işlemleri yerel saatle 20.00'de sona erecek.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev de yeni anayasa için yapılan referandumda oyunu kullandı.

Başkent Astana'daki El Farabi Öğrenciler Sarayı'nda kurulan sandıkta oyunu kullanan Tokayev, ardından basın mensuplarına açıklamalarda bulundu.

Tokayev, bugünü ülkesi için 'kader belirleyici bir gün' olarak değerlendirdi.

Bugün referanduma sunulan yeni anayasanın ülkesinin toprak bütünlüğünü, bağımsızlığını ve egemenliğini teyit ettiğini belirten Tokayev, 'Mevcut anayasamız kendi görevini yerine getirdi. Ülkemiz 35 yıl boyunca bu belgeye göre yaşadı ancak zaman yerinde durmuyor. Yeni bir temel yasa kabul etmenin zamanı geldi. Ben de onun hazırlanmasına aktif olarak katıldım. Anayasanın önsözü ve bazı diğer maddelerin ifadelerini bizzat önerdim. Yeni Temel Yasa'nın ülkemizin ve geleceğinin yararına hizmet edeceğine inanıyorum.' dedi.

Referandumda oyunu kullananlar arasında Kazakistan'ın eski Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev de vardı. Nazarbayev, oyunu Astana'daki Opera binasında kurulan sandıkta kullandı.

Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) gözlem heyetiyle referandumu takip etmek için Kazakistan'da bulunan AK Parti Bursa Milletvekili ve TÜRKPA Hukuk İşleri ve Uluslararası İlişkiler Komisyonu Başkanı Osman Mesten, AA muhabirine, referandumla ilgili gözlemlerini anlattı.

Mesten, Kazakistan halkı ve devleti açısından referandumun oldukça önem taşıdığını gördüklerini belirterek, 'Anayasanın yaklaşık yüzde 84'lük kısmının değiştirilmesi söz konusu ve bu ciddi bir orandır.' diye konuştu.

Anayasa değişikliklerinin iki meclisli parlamento yapısının teke indirilmesi gibi reformları kapsadığını bildiren Mesten, 'Senato ve Meclisten oluşan parlamento sistemi yerine daha güçlü ve tamamı seçimle gelecek olan Kurultay adında yeni bir parlamento olacak. Dolayısıyla demokratik anlamda önemli bir değişiklik olduğunu görüyoruz.' ifadelerini kullandı.

Mesten, yeni anayasada aile kurumunun sadece erkek ve kadından oluşan evlilikle kurulmasının mümkün olduğuna ve devlet dili Kazakçanın önemine vurgu yapılan maddeleri de dikkat çekici bulduğunu söyleyerek, 'Bu ve benzeri reform niteliğindeki olan değişikliklerin Kazak milleti ve devleti için daha ileriye yükselme, demokratikleşme, halkın refahı anlamında ciddi katkıda bulunacağını öngörüyoruz.' şeklinde konuştu.

Astana'da referandumu takip eden Yüksek Seçim Kurulu (YSK) Başkanı Ahmet Yener de Kazakistan'daki anayasa referandumunu 'tarihi bir dönüm noktası' olarak nitelendirdi.

Yener, referanduma sunulan anayasa ile ikili parlamento yapısından tekli parlamento yapısına geçilmesinin ve aynı zamanda cumhurbaşkanlığı yardımcılığı sisteminin getirilmesinin planlandığını aktararak, 'Bu iki değişiklik bundan sonraki süreçte Kazakistan demokrasisinin yeni rotasını çizecektir.' dedi.

Sandıkların açılışından beri Kazakistan halkının yaşlısından gencine kadar referanduma yoğun ilgi gösterdiklerini gözlemlediklerini dile getiren Yener, 'Kazakistan genelinde 70 bin sandık görevlisinin yer aldığı bildirildi. Sandık alanlarında sorduğumuz tüm sorulara yerinde ve güzel bir şekilde cevap verdiler. Müşahitlerin yoğun bir ilgisinin olduğunu ve sürekli not aldıklarını da gördük. Bu da bize seçimlerin gayet şeffaf ve demokratik bir ortamda gerçekleştiğini göstermektedir.' diye konuştu.

- Yeni anayasa taslağı

Kazakistan'da tek meclisli parlamento sistemine geçiş amacıyla başlatılan anayasal reform kapsamında planlanan değişikliklerin anayasanın yüzde 84'ünü etkilemesi nedeniyle tamamen yeni bir anayasa taslağı hazırlanmıştı.

11 bölüm ve 96 maddeden oluşan yeni anayasa taslağının referandumda kabul edilmesi halinde 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe girmesi ve ardından iki ay içinde yeni parlamento seçimlerinin yapılması öngörülüyor.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, geçen yıl 8 Eylül'de yaptığı konuşmada, ülkenin siyasi sisteminin kapsamlı şekilde yeniden yapılandırılacağını açıklamış ve tek meclisli parlamento sistemine geçilmesini önermişti. Tokayev, 11 Şubat 2026'da ise yeni anayasa taslağının referanduma sunulmasına ilişkin kararnameyi imzalamıştı.