AB’nin yaptırım kartından neden ABD çıktı?

AB’nin Türkiye’ye yaptırım uygulaması kararını ABD ile eşgüdüm içinde hayata geçireceğini duyurması Türkiye’nin Doğu-Batı ikilemini yine gündeme taşıdı. Uzmanlara göre Ankara bu çelişkiye reformlarla yanıt vermeli.

DÜNYA 12.12.2020, 11:58 Tugs Enkh
21
AB’nin yaptırım kartından neden ABD çıktı?

Avrupa Birliği (AB), Doğu Akdeniz’deki sondaj faaliyetleri nedeniyle tartışmalı sularda hareket ederek uluslararası hukuk kurallarını ihlal etmekle suçladığı Ankara’ya yaptırım kartını 11-12 Aralık’taki liderler zirvesinde gösterdi.

Zirveden Doğu Akdeniz’deki sondaj faaliyetleriyle bağlantılı kişi ve kuruluşlara dönük yaptırım listesinin genişletilmesi kararı çıkarken, bu kararın uygulanmasının önümüzdeki mart ayına ertelenmesi dikkat çekti. Ankara için daha dikkat çekici olan; AB liderlerinin Türkiye’ye karşı izlenecek yol konusunda Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile eşgüdüm içinde hareket edeceklerini duyurması oldu.

Özetle AB, 20 Ocak’ta başkanlık görevini Donald Trump’tan devralacak Joe Biden’la istişare ettikten sonra Doğu Akdeniz, yaptırımlar ve Türkiye’yle ilişkiler konusunu baştan aşağı gözden geçirecek. Hem Avrupalı hem de Türk diplomatlar bu gözden geçirmenin Doğu Akdeniz’le sınırlı kalmayacağını Suriye, Azerbaycan-Ermenistan çekişmesi, Balkanlar ve İran başta olmak üzere tüm ikili ilişkileri kapsayacağına dikkat çekiyor.

Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi aldığı için ABD'nin de yaptırım radarına doğrudan giren Türkiye’nin uzun süredir NATO müttefikliğinden yola çıkılarak Batı’dan uzaklaşıp uzaklaşmadığı kadar Rusya’nın başını çektiği Doğu bloğuna ne kadar yakınlaştığı uluslararası siyaset, askeri ve diplomasi çevrelerinde en çok tartışılan konuların başında geliyor.

Bu sorgulamada Türkiye’nin demokrasi ve insan hakları temelli reform gündeminden bir uzaklaşıp bir yakınlaşması da ele alınıyor. Uzmanlara göre, senenin son liderler zirvesinde bu sorgulamayı yeniden gündemine alan Avrupa Birliği'nin, Türkiye’yle ilişkilerin rotasının ABD ile istişare edecek olması bundan başka bir şey değil.

"Yegane ilaç daha fazla demokrasi"

Peki Avrupa Birliği Ankara’ya tam olarak ne mesaj verdi, Türkiye’yi Mart’a kadar neler bekliyor? Dahası, neden ABD ile istişare ederek hareket etmek istiyor?

Bir dönem Türkiye’nin Washington Büyükelçiliği görevinde de bulunmuş olan emekli büyükelçi Namık Tan, Avrupa’nın ABD'yle istişare kararının temel nedeninin Trump’ın gidişiyle dış politikada kendini gösteren normalleşme arayışının yansıması olarak görüyor.

Tan DW Türkçe'ye, "Yani doğrudan Türkiye’den ötürü değil. Soğuk savaş sonrası kurulan düzen; zaman içinde popülist, otoriter rejimleri ortaya çıkardı. Trump en çarpıcı örnekti bu duruma. Avrupa-ABD ilişkileri koptu, sistem arızalandı. Trump’ın kararlarından tüm dünya etkilendi" diyor.

Namık Tan

Namık Tan

Donald Trump ABD'yi NATO’dan çıkarma isteğini açıkça söylemiş, bu sözleriyle tüm dünyada dengelerin yok olacağına ilişkin endişeleri artırmıştı. Trump’ın dünyadaki dengeleri sarsan kararları arasında iklim değişikliği tehdidine karşı küresel tepkiyi güçlendirmek için Amerika’nın da aralarında olduğu 197 ülkenin imzasını taşıyan Paris İklim Anlaşması’ndan ülkesini çekmesi ve Kudüs’ü İsrail’in başkenti ilan etmesi de sayılıyor.

Namık Tan, "Örnekler çoğaltılabilir. Trump ve son dönemdeki pandemi koşulları tüm diplomatik ilişkilere zarar verdi. Şimdi Trump yüzünden Avrupa’yla bağları kopan Amerika tüm ilişkilerde fabrika ayarlarına dönmeye çalışıyor. Elbette Türkiye de Avrupa’nın bir parçası. Türkiye’nin bu sürece ne kadar katkı vereceği çok önemli" diyor.

Rusya’yla yakınlaşması ve S-400 hava savunma sistemi alarak adeta NATO’ya meydan okuması, Türkiye’nin Batı sisteminden kopup kopmayacağına ilişkin sorgulamaları artırırken, demokratik temel hak ve özgürlük gündeminin sürekli tartışılması da Türkiye’yi de hep gündemde tutmuştu.

"Türkiye'nin, Avrupa’nın tüm dünyadaki normal ilişki düzenine dönüş arayışına nasıl katkı sağlayacağı çok önemli. Bu katkının en somut göstergesi de; özgürlüklerin, insan haklarının genişletilmesiyle olacaktır. Eğer Ankara bu katkıyı sağlayamazsa Ankara için çok daha zor bir dönemin kapısı aralanacaktır. Ankara, Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu demokrasiyi acilen gündeme somut adımlarla taşımalıdır" diyerek, AB'nin Ankara'ya bu yönde önümüzdeki süreçte daha yoğun çağrıları olacağını düşünüyor. Namık Tan'a göre, "Türkiye için yaptırımları önlemenin yegane ilacı daha fazla demokrasi ve daha fazla hukuktur".

"Türkiye Batı ittifakında mı, başına buyruk mu? "

Uluslararası İlişkiler uzmanı Sezin Öney de, AB liderlerinin Türkiye’yle ilişkilerin geleceğini Amerika ile istişarelere göre belirleyecek olmasıyla Ankara-Brüksel ilişkisinin daha da kompleks olacağını öngörüyor.

Öney, DW Türkçe'ye "Sadece Brüksel’le değil, Washington’la olan diyalog da Ankara-AB ilişkisini etkileyecek" derken, bu sürecin Türkiye’yi bir tercihe de yönlendireceğini düşünüyor.

"Erdoğan başına buyruk bir dış politika çizgisindeydi son dönemde. Şimdi ya Batı ittifakında olduğunu gösterecek ya da yine kendi başına, Avrupa’dan bağımsız hareket edecek. Ancak Avrupa da –kararını ver- diyor" ifadesini kullanan Öney, "İşin bu boyutu belli ki önümüzdeki dönem gündemimizde ağırlık kazanacak" diyor.

Ankara’daki diplomatik kaynaklar Fransa ve Yunanistan’ın aksine diğer AB ülkelerinin Türkiye ile gerilimi tırmandırmaktan yana olmadığına dikkat çekiyor. "Önümüzdeki süreçte hem Washington'la hem de Brüksel'le diyalog daha da kuvvetlenecek" mesajını veren hükümet yetkilileri de, Türkiye’nin Batı ittifakının "ayrılmaz bir parçası" olduğunun unutulmamasını istiyor. Şimdi gözler, Ankara’nın uzun süredir gündemde tuttuğu reform söylemini nasıl somutlaştıracağında.

Yorumlar (0)
22°
sisli
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 25 Haziran 2021
İmsak 03:25
Güneş 05:26
Öğle 13:12
İkindi 17:12
Akşam 20:47
Yatsı 22:39