Afganistan'da açlık tehlikesi: 'Kimse yoksulları umursamıyor'

Kabil, yeni hayatının şekillenmesini bekleyen bir şehir. Birçok şey, yeni Taliban yönetimindeki liderlerin arzularına, geçici heveslerine bağlı. Ama şu an ülkenin yaşadığı krizlerin en kötüsü açlık tehlikesi. 

DÜNYA 22.09.2021, 17:29 Tugs Enkh
13
Afganistan'da açlık tehlikesi: 'Kimse yoksulları umursamıyor'

Şehrin çoğunluğunu oluşturan yoksul kesim, aç kalmamak için birkaç dolara denk gelen birkaç yüz Afgani biriktirme derdinde.

Yüklü miktarda dış yardım alan ülkede milyonlarca kişi yoksulluk çekiyor. Önceki iktidardan arta kalan yaklaşık 9 milyar dolarlık para, Amerikalılar tarafından Taliban'ın eline geçmemesi için merkez bankası rezervlerinde dondurulmuş durumda.

Yüzlerce inşaat işçisi, sabaha karşı ellerine aletlerini alıp gittikleri Kabil'in açık hava pazarında o günün yevmiyesini kazanabilmek için iş bekliyor.

Şehirdeki büyük inşaatlar durdu. Bankalar kapalı. Dışarıdan gelen paranın musluğu kapatıldı. Geriye kalan ise yalnızca birkaç damla.

Pazarda bekleyenlerden yalnızca birkaçı iş alabiliyor. Geri kalanı öfkeli. Bekleyenler arasından Hayat Han adlı işçi ülkenin servetinin son 20 yılda yolsuzluk yapan elitler tarafından çalındığını söylüyor öfkeyle:

"Varlıklı olanlar yalnızca kendilerini düşünüyor, yoksulları değil. Bir ekmek bile alamıyorum. İnanın bana, bir dolar bile bulamıyorum. Zenginler ise Batı'nın gönderdiği yardım paralarını ceplerine indiriyorlar.

"Hiç kimse yoksulları umursamıyor. Dışarıdan yardım geldiğinde iktidardakiler paraları yakınlarına veriyor, yoksullara değil."

'Amerika aldığı paraları geri versin'

Bir ofiste işi olduğu için şanslı sayılan Muhammed Enver, inşaat işçileriyle yaptığım röportajları dinlemek için önce yanımda durdu, sonra o da lafa girdi. İngilizce olarak Amerikalıları hırsızlık yapmakla suçladı:

"Allah'ın rızası için Amerika'ya Afgan hükümetinden aldıkları paraları geri vermeleri çağrısında bulunuyoruz. Bu para Afganistan'ın yeniden inşası için kullanılmalı."

Hayat Han

Tam o sırada gür, siyah sakallı bir Taliban yetkilisi müdahale etti. Bize, tehlikeli olduğu için bölgeyi terk etmemizi söyledi.

Herhangi bir tehdit hissetmemiştim ama tartışmanın yeri ve zamanı değildi. Yetkilinin yanında Amerikan ordusunun kullandığı tarz güneş gözlüğü takan ve elinde ABD yapımı saldırı tüfeği taşıyan bir Taliban koruması vardı.

Taliban'ın savaşçıları, İslami Emirlik olarak adını değiştirdikleri cumhuriyetin başkentinde oldukça sık görünüyor. Havaalanında Amerikan üniformaları giyiyorlardı.

Şehir içinde ise genelde şalvar ve siyah sarık gibi geleneksel kıyafetleri kullanıyorlar. Hepsinin elinde saldırı tüfekleri var.

Taliban korumaları Kabil'de devriye geziyor.

Gıda fiyatları yükseliyor

Geçen hafta Kabil'de en çok duyduğum sıkıntı gıda fiyatlarındaki artış ve ebeveynlerin çocuklarını besleyecek yiyecek bulamamalarıydı. Gıda fiyatları yükseliyor. Milyonlarca kişi ailelerine yiyecek yemek götürmekte zorlanıyor.

Dünya Gıda Programı'na (WFP) göre Afganların yaklaşık %93'ü yeterli gıdaya sahip değil. Taliban geçen ay kontrolü ele geçirmeden önce bu oran %80'di.

Şehrin genelinde ufak pazarlar oluşmuş. Eski Afganistan'dan toplayabildikleri ufak tefek değerli eşyalarını satıp, nakit paraya, çoğunlukla da gıdaya dönüştürmeye çalışıyorlar.

İnsanların evlerinden eşyalarını taşıyan el arabaları gördüm. Değerli halılar, televizyonlar, çanak çömlek, çatal, bıçak taşıyorlardı. Bir kişi yapay bitki satıyordu. Satanlar çok, alanlar azdı. Çoğunluğun nakit parası yok. İkinci el pazarlarında çaresizlik

Açlık başlı başına bir felaket

Kişisel özgürlüklere, kız çocukların eğitimine, kadınların çalışma haklarına yönelik tehditler dünya çapında kınandı. Ama yatağa aç gidilecek olması, başlı başına bir felaket.

Afganlara yardım etmek isteyen ama Taliban'ı reddeden ülkeler büyük bir çıkmazla karşı karşıya. İnsanların çalışabilmeleri, para kazanabilmeleri, yaşayabilmeleri ve yiyecek yemekleri olabilmesi için Taliban'ın Afganistan'da tutarlı bir devlet inşa etmesi gerekiyor.

Ama Taliban'la savaşan ABD, İngiltere ve diğer ülkeler eski düşmanlarının 'başarılı' görünmelerine neden olacak hiçbir şeyi hazmedemez.

Alternatifi daha kötü olabilir; insanlar için daha fazla sefalet, daha fazla mülteci, daha fazla yetersiz beslenen çocuklar, Afganistan'ın yeniden bir 'başarısız devlet' olması ve cihatçı militanlar için bir fırsat alanı.

40 yıllık savaşın yarattığı yaranın izlerini hem şehrin çok dışında, uzağında yaşayanlar hem de burada yaşayan aileler taşıyor. Savaş, hepsinin hikayesini noktalıyor.

Bir aile yaşananlardan bıkıp Pakistan'a gitmeye karar vermiş. Daireleri neredeyse bomboş. Pakistan'a gidebilmek için sahip olduklarını ikinci el pazarlarında satmışlar.

İsmini vermeyeceğim anne, ailenin eve ekmek getiren tek üyesiymiş. Öğrencilere elektrik mühendisliği dersleri veriyormuş. Eğitim görevlilerinin hepsi erkek, Taliban da artık onun çalışmasına izin vermemiş, en genç kızlarının eğitimi de durmuş.

Soğukkanlı ve kararlıydı ama evini terk etme kararı almak zor oldu mu diye sorduğumda sesi değişti, hıçkırıklara boğuldu.

"Çok üzgünüm. Gitme kararı aldığımdan günden beri kalbim yanıyor. Nasıl yaparım, ne yaparım?

"Kalırsak çalışmamıza veya eğitim görmemize izin vereceklerini sanmıyorum. Ailemi nasıl geçindiririm? Ben açlığa tahammül ederim. Ama çocuklarımın aç kalmasına katlanamam."

Yolsuzluk sarmalındaki bir devlette kurdukları kırılgan hayaller, yabancı destekçilerin gitmesiyle tamamen yok oldu.

Afganistan'ın yeni krizi artık hayatın temel ihtiyaçlarının karşılanmasıyla ilgili: Gıda, güvenlik ve umut. Ülkeden ayrıldıklarında da, çaresizlik ve öfke.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 24 Mayıs 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı