Türkiye için Kabil'de risk büyüyor 

Taliban’ın Afganistan'daki ilerleyişi, Kabil Havalimanı’nı koruma hazırlıkları yapan Ankara'yı teyakkuza geçirdi. Peki, Batı ile gerilimi azaltma adımı olan Kabil misyonunda Ankara'yı neler bekliyor?

DÜNYA 06.07.2021, 16:37 Tugs Enkh
20
Türkiye için Kabil'de risk büyüyor 

Türkiye'nin Kabil Havalimanı'nın işletmesini ve güvenliğini sağlamaya yönelik misyonuna dair Ankara-Washington hattında ilk görüşme Türkiye’de yapıldı. Görüşmeler sonrası Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar, Türkiye’nin Afganistan’daki askerine ek olarak yeni asker göndermesi söz konusu olmadığı gibi Kabil Havalimanı’nın korunmasına dönük de "somut" karar alınmadığını duyurdu. Ankara-Washington hattında yoğun diplomatik müzakereler sürüyor.

Rusya’dan aldığı S-400’ler yüzünden Amerika başta olmak üzere tüm NATO müttefikleriyle gerilim yaşayan Ankara, Haziran’daki NATO zirvesinde bu gerilimin dozunu bu misyonla düşürmeyi başardı.

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg Türkiye'nin Afganistan'da ‘kilit rol’ oynayabileceğini, ABD Başkanı Joe Biden da, sadece bu rol konusunda değil Türkiye ile ikili ilişkiler konusunda da "iyimser" olduğunu vurguladı.

Ancak 14 Haziran'daki NATO zirvesinin üstünden henüz kısa süre geçmişken, Taliban’ın Afganistan’da ilerlediğine ilişkin haberler yoğunlaştı.  Son olarak Taliban, ülkenin büyükşehirlerinden Kandahar'da bir ilçeyi de ele geçirdi. Afgan ordusu, Taliban’ın ilerleyişi karşısında çatışma yerine geri çekilmeyi tercih etti.

Afganistan'ın geniş bir kesimi Taliban'ın kontrolü altında

Afganistan'ın geniş bir kesimi Taliban'ın kontrolü altında 

Peki, Taliban’ın bu ilerleyişi Ankara’nın Kabil planlarını nasıl etkileyecek? Ankara ile Washington arasındaki Kabil müzakerelerine nasıl yansıyacak? Ankara'da bu sorulara yanıt aranırken Taliban Sözcüsü Suheyl Shaheen BBC’ye yaptığı açıklamada Eylül ayından sonra ülkede kalacak tüm yabancı askerlerin işgal gücü muamelesi göreceği uyarısında bulundu. Shaheen "Tüm yabancı güçler, üstleniciler, danışmanlar, eğitmenler, ülkeden çekilmeli çünkü bir ihlal olan işgalin parçasıydılar. Tepki göstereceğiz ama bu tepki, lider kadromuzun kararları temelinde gösterilecek" dedi.

Bu açıklamanın ardından Türkiye için Afganistan'da güvenlik riskinin artıp artmadığı sorusu gündeme geldi.

"Taliban hızla ülkeyi ele geçiriyor"

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. İlhan Uzgel, Taliban’ın Afgan ordusu karşısında maddi ve moral gücünün düşük olduğu görüşünde. 60 bin kişilik Taliban’ın, 20 yıldır NATO’dan eğitim alan 300 bin kişilik Afgan ordusundan zayıf olduğunu hatırlatan Uzgel, "Ancak, büyükşehirleri ele geçirmeye başlamış bir Taliban var. Kağıt üstünde güçlü olması beklenen Afgan ordusu, sahada varlığını çok da hissettirmiyor. Taliban’ın Kabil önlerine yaklaşma ihtimali var. Büyükşehirler tek tek Taliban’ın eline geçerse kıskaç daralır" değerlendirmesini yaptı.

Amerika’nın Afganistan’da “hezimet” yaşadığını düşünen Uluslararası İlişkiler Uzmanı Sezin Öney de Taliban’ın hızlı biçimde bütün ülkeyi ele geçirdiğini belirtti. Öney, Taliban’ın ilerleyişini durdurmanın da bundan sonra çok mümkün olmadığı görüşünde. "Yabancı askerler ya da yabancı herhangi bir dış güç ancak Taliban’ın izin verdiği ölçüde Afganistan’da var olabilecek" diyen Öney, Afganistan’da Osmanlı döneminden beri büyük nüfuzu olan Türkiye’nin Taliban’la anlaşmasının, Taliban’ı sakinleştirmesinin tamamen Taliban’ın koşullarına bağlı olmasının Ankara’nın elini-kolunu bağlayacağını ifade etti.

Öney, "Türkiye'nin mevcut durumda olduğu gibi havaalanı ve birtakım stratejik noktaların korunmasında rol alması, Türkiye’nin Afganistan’la olan tarihi bağların getirdiği avantajı örseleyebilir, geri dönüşü olmayacak biçimde yaralar da açabilir" değerlendirmesini yaptı.

Emekli büyükelçilerden Faruk Loğoğlu da Taliban’ın sahadaki hakimiyetini artırdığından yola çıkarak "Sahada yaşananlar evdeki hesabın çarşıya uymayacağını şimdiden gösteriyor. Eğer Türkiye, Taliban riskini gözardı ederse hem maddi hem de manevi açıdan kötü sonuçlar yaşar. Ankara; ne tür risk hesabı yapıyorsa iyi yapmalı. Dahası; çok geç olmadan bu sevdadan vazgeçmelidir" yorumunu yaptı.

"Pakistan’ın devreye girmesi şart!"

Türkiye’nin NATO daimi temsilciliği görevinde de bulunmuş emekli büyükelçi Fatih Ceylan ise Erdoğan’ın NATO toplantısından sonra Kabil Havalimanı’nın işletmesi ve güvenliğinin sağlanması konusunda “Pakistan’ı ve Macaristan’ı yanımıza alırız” açıklamasına gönderme yaptı. Taliban’ın silahlı kanadındaki radikal unsurların Türkiye’nin Afganistan’daki mevcudiyetine karşı çıkmaması için Ankara’nın Pakistan’ın işbirliğine ihtiyacı olduğunu savunan Ceylan “Türkiye Afgan toplumunda çok seviliyor tamam ama Pakistan, Taliban içindeki radikal unsurların sesini kesmezse Türkiye’nin işi zorlaşır. Pakistan’ın devreye girmesi şart. Müzakereler sürüyor, sonucunu göreceğiz hep birlikte” dedi.

Afganistan ordusu, Taliban'a karşı kapsamlı bir operasyon düzenlemeyi planlıyor

Afganistan ordusu, Taliban'a karşı kapsamlı bir operasyon düzenlemeyi planlıyor

Ankara için bir başka zorluğun daha olduğuna dikkat çeken Ceylan, "Taliban’ı kazanayım derken Afgan hükümetini de karşınıza alamazsınız. Ankara’nın bu hassas dengeyi koruması gerekiyor ki, Kabil’de istediği gibi çalışabilsin" görüşünü dile getirdi.

"Biz buna dış politika diyemeyiz"

Diplomatik çevrelerde Türk askerinin Kabil’de ne tür risklerle karşılaşacağı kadar Ankara’nın neden böylesi riskli bir görevi üstlendiği sorgulanıyor.

Prof. İlhan Uzgel, Biden’ın daha başkanlık koltuğuna oturmadan Türkiye’ye sert mesajlar verdiğine, koltuğa oturduktan sonra da 1915 olaylarını soykırım olarak tanımladığına, Erdoğan yönetimine mesafeli durmaktan çekinmediğine gönderme yaptı. Uzgel, "Biden yönetimi Erdoğan’la çalışmak istemiyor aslına bakarsanız. Türkiye de Amerika’nın kendisine insan hakları, demokrasi konularında dokunmamasını istediği için Kabil teklifiyle bir çeşit soğuk savaş pazarlığı yapıyor. Ankara, güvenlik konularında işbirliği yapabileceği mesajı veriyor Batı’ya. Bir de, yönünü Batı’ya döndüğünü göstermeye çalışıyor" yorumunu yaptı.

Uzgel'e göre Ankara’nın Kabil misyonunu üstelenmesinde dış politikada bir türlü istikrarı tutturamaması ve NATO’nun bir üyesiyken Rusya’dan S-400 almasının yarattığı çelişkiyi gidermeye çalışmasının da payı var. Ancak, Amerika’nın Türkiye’ye henüz Kabil konusunda doğrudan resmi bir yanıt veremediğini söyleyen Uzgel, "Amerika, Türkiye’nin daha ne kadar ödün verebileceğini anlamaya çalışıyor. Öyle bir tavır içinde. Türkiye ise bazen Rusya’yı kullanarak, bazen askeri gücü kullanıp geri çekilerek ayakta kalmaya çalışıyor. Biz buna dış politika diyemeyiz. O yüzden karşımızda Batı’yla ilişkisini de rayına oturtabilmiş bir Türkiye yok" dedi.

Emekli Büyükelçi Faruk Loğoğlu da Ankara’nın Kabil kartının Amerika’yla ya da Batı’yla ilişkilerini düzeltmeye yetmeyeceği öngörüsünde bulundu. Amerika'nın S-400’lerin elden çıkarılıp çıkarılmadığını dikkate alacağını vurgulayan Loğoğlu, "Kabil’de işler iyi gitse bile bunu sadece bir yerlere not edecek. Ankara, dış politikadaki yanlışlarını günü kurtarmaya dönük politikalardan uzaklaşarak düzeltmeye başlamak zorunda" diye konuştu.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Fenerbahçe 22 36
4. Beşiktaş 23 36
5. Alanyaspor 22 35
6. Hatayspor 22 35
7. Başakşehir 21 34
8. Adana Demirspor 22 34
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 22 27
14. Giresunspor 22 26
15. Kasımpaşa 22 24
16. Göztepe 22 24
17. Antalyaspor 22 23
18. Rizespor 22 21
19. Altay 22 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 43
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. Samsunspor 20 33
7. İstanbulspor 20 33
8. Adanaspor 20 32
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 21 27
11. Manisa Futbol Kulübü 21 26
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 21 24
14. Menemen Belediyespor 21 24
15. Keçiörengücü 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Norwich City 22 16
18. Watford 20 14
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 21 45
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Valencia 21 29
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Espanyol 22 27
12. Celta Vigo 21 26
13. Osasuna 21 25
14. Granada 21 24
15. Elche 21 22
16. Getafe 21 21
17. Mallorca 20 20
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 22 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı