Kıbrıs'ta Maraş bölgesinin yüzde 3,5'unun açılacak olması ne anlama geliyor?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, hafta başında gerçekleştirdiği iki günlük Kuzey Kıbrıs ziyaretinde, daha önce sahildeki küçük bir bölümü geçişlere açılan Kapalı Maraş'ın bir bölümünün daha açılacağını, "mülkiyet hakları" vurgusu yaparak açıkladı:

GÜNCEL 22.07.2021, 16:28 Tugs Enkh
3
Kıbrıs'ta Maraş bölgesinin yüzde 3,5'unun açılacak olması ne anlama geliyor?

"Mülkiyet haklarına riayet edilen yürütülen çalışmalar ışığında, artık Maraş'ta herkesin yararına olacak yeni bir dönemin kapıları açılacaktır. Açılımın, Kapalı Maraş'ın yüzde 3,5'una tekabül eden pilot bölgede başlayacak olması Kıbrıs Türk makamlarının bu konuya ne kadar hassas yaklaştığını ortaya koyuyor. Atılan bu adımlarla Maraş'ta yeni mağduriyetler oluşturulmayacak, bilakis mevcut mağduriyetler giderilecektir. Bizim kimsenin, hakkında mülkünde gözümüz yoktur."

Ada'da kuzey ve güneydeki Türk ve Rum yönetimleri arasındaki tampon bölgenin en doğusunda, dünyanın en güzel sahillerinden birine sahip, 1974 öncesi Ada'nın turizm gelirlerinin yüzde 53'ünün geldiği Maraş bölgesi, o yıl Türkiye'nin askeri müdahalesi sonrası kapandı.

Bölgedeki mülklerin çoğu, o dönem uluslararası turizm yatırımcılarına ve Rumlara aitti. 

Kuzeyde yaşarken 1974 sonrası Ada'nın güneyine kaçan Rumlar, Kapalı Maraş bölgesindeki mülkleri için iade veya tazminat talep edemedi.

Bunun sebebi de buranın "askeri bölge" statüsünde olmasıydı.

İlk kez bir Kıbrıslı Rum, Titina Loizidou, kuzeyde bıraktığı mülkü için "tapusu kendisine ait olduğu halde kamulaştırıldığı" gerekçesiyle tazminat talep etti.

AİHM, 1996'da Türkiye'nin "işgalci güç olduğu gerekçesiyle her türlü hak ihlâlinden sorumlu olduğuna" hükmetti ve 1998'de de Türkiye'nin Loizidou'ya tazminat ödemesine karar verdi.

Bunun üzerine 2006'da oluşturulan Taşınmaz Mal Komisyonu (TMK), AİHM'in de onayıyla, tazminat talepleri için ilk başvurulacak yer oldu.

İade taleplerinin sonuçlanması için askeri bölge statüsünün kaldırılması gerekiyor

TMK'ya başvuranların üç seçeneği var:

  • Kıbrıslı Rumlar, kuzeyde bıraktıkları taşınmazları için kamulaştırılmış olması halinde tazminat alabiliyor;
  • Güney'de taşınmazlarını bırakan Kıbrıslı Türklerin eş maddi değerdeki mülkleriyle takas yapılabiliyor; 
  • Rumlar, Kuzey'de ilan edilen devletin sınırları içinde kalan mülklerinin iadesini sağlanıyor ve evlerine geri dönebiliyor.

Bugüne kadar çoğu kişi tazminat ve takas talep ederken sadece beş kişi mülkünün iadesini istedi. Bunların da ikisi kuzeye geçerek Türklerle bir arada, eski evlerinde yaşamaya başladı.

İşte Kapalı Maraş'ta bu taleplerin karşılanması, mülklerin "kamulaştırılmadığı veya iskana açılmadığı" gerekçesiyle mümkün olmadı. Üstelik AİHM de, Kapalı Maraş bölgesinde mülkü olan bir Kıbrıslı Rumun, Myra Xenides-Arestis'in başvurusunu aynı gerekçeyle reddetti.

Xenides-Arestis, hukuki kamulaştırma veya istimlâk söz konusu olmadığı için kamulaştırma tazminatı talep etmedi, bunun yerine mülkiyetine erişiminin ve kullanımının engellendiği döneme dair kira bedeli istedi.

Başvuruyu 2005'te karara bağlayan AİHM, "Maddi-manevi tazminat hususunda hüküm verme aşamasına gelinmediğini" belirterek tazminat hükmünü erteledi.

Bu tarihten sonra TMK'ya Kapalı Maraş bölgesindeki malları için başvuran Kıbrıslı Rumların başvuruları, bugüne kadar yanıtsız kaldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın sözünü ettiği pilot bölgede açılım nasıl olacak, detayları henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Ancak ifade ettiği gibi "geçmiş mağduriyetlerin giderilmesi" için bu bölgenin askeri bölge statüsünün kaldırılması gerekiyor.

Daha önce Ada'daki diğer askeri bölgelerle ilgili başvurularda İçişleri Bakanlığı ve Savcılık'tan yanıt gelmesi halinde tazminat hakkı verildi. Ancak iade isteyenlerin talepleri, beklemeye alındı. 

Kapalı Maraş'ta ise tazminat dahil hiçbir talebe karşılık verilmedi. 

Bölgenin askeri statüsü kaldırılmazsa bile, Savcılık ve İçişleri Bakanlığı aracılığıyla tazminat ve iade taleplerinde uzlaşılabilir. Tazminatlar da doğrudan ödenebilir. Ancak iadelerin sağlanması, yani Rumların mülklerine geri dönmesi için, askeri bölge statüsünün kaldırılması gerekir.

BMGK kararları ne diyor?

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) 11 Mayıs 1984'te aldığı 550 numaralı kararda "Güvenlik Konseyi, Maraş'ın herhangi bir bölümüne kendi sakini dışındaki insanların yerleştirilmesi çabalarını kabul edilmez olarak niteler ve bu bölgenin BM yönetimine devredilmesi çağrısında bulunur" ifadelerine yer verdi.

Bu karar, 1983'te tek taraflı olarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin ilan edilmesi ve Maraş bölgesinin de bu yeni devletin sınırları içinde kabul edilmesinin ardından geldi.

BMGK, sadece Türkiye'nin tanıdığı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin, bu bölgeye herhangi bir vatandaşını yerleştirmemesi için bu adımı attı.

Askeri bölge ilan edilen Kapalı Maraş'a 2020'ye kadar özel izinle girenler dışında sadece Birleşmiş Milletler görevlileri ve Türk ordu mensupları girebilmişti.

Ekim ayında adanın sahildeki bölümü açıldığında da Türk tarafının tezi, "BMGK kararı özel mülklere insanların yerleştirilmesiyle ilgili olduğu için ve özel mülkler şu an açılmadığı için, kararı ihlâl etmedikleri" yönünde oldu.

Türk Dışişleri Bakanlığı da, "Bölgenin statüsünde bir değişiklik yapılmamaktadır. Dolayısıyla, bu kararın BM Güvenlik Konseyi kararlarına aykırı olduğu iddiası gerçeği yansıtmamaktadır." açıklaması yapmıştı.

Ancak Erdoğan'ın sözünü ettiği yüzde 3,5'luk pilot bölgede özel mülklerin olması durumunda nasıl bir politika izleyeceği ve nasıl bir çözüm bulunacağı henüz bilinmiyor.

Maraş müzakerelerde pazarlık kozu oldu

Türkiye, Ada'nın kuzeyine 20 Temmuz 1974'te yapılan askeri müdahaleden yıllar sonra, 1983'te tek taraflı ilan edilen 'Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni tanıyan tek ülke oldu.

Ada'nın güney ve kuzeyindeki Rumlar ve Türklerin daha sonrasında başlayan müzakerelerde hep federal bir çözüm masaya yatırıldı.

Türk tarafı, Maraş'ı müzakerelerde güçlü bir pazarlık kozu olarak elinde bulunduruyordu.

Ancak Türkiye ve Türkiye'nin desteklediği, Ekim 2020'de Cumhurbaşkanı seçilen Kıbrıslı Türklerin lideri Ersin Tatar, o dönemden bu yana iki devletli çözümü desteklediklerini açıklıyor.

Kapalı Maraş'ın sahildeki yaklaşık 2 kilometrelik kısmı ve sahilin arka caddesi olan Demokrasi Caddesi de, seçimlerden kısa bir süre önce 8 Ekim 2020'de, halkın polis ve asker kontrolünde yaya geçişleri için açıldı.

Yorumlar (0)
22°
parçalı az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 26 Temmuz 2021
İmsak 03:58
Güneş 05:46
Öğle 13:16
İkindi 17:12
Akşam 20:35
Yatsı 22:16