Covid aşısına hangi ülkeler sıcak bakıyor, bilim insanları ne diyor?

Türkiye'de Covid-19 salgını ile mücadelede yürütülen aşı kampanyasında, "hatırlatıcı doz" olarak da bilinen 3. doz aşı da uygulamaya kondu.

SAĞLIK 01.07.2021, 16:45 Tugs Enkh
63
Covid aşısına hangi ülkeler sıcak bakıyor, bilim insanları ne diyor?

Türkiye'de Covid-19 salgını ile mücadelede yürütülen aşı kampanyasında, "hatırlatıcı doz" olarak da bilinen 3. doz aşı da uygulamaya kondu.

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 30 Haziran Çarşamba günkü Bilim Kurulu toplantısının ardından, iki doz uygulanan Covid aşılarına ek olarak üçüncü dozun da uygulanmaya başlanacağını aktardı.

Buna göre, aşı programında ilk sırada yer alan 50 yaş üstü kişilere ve sağlık çalışanlarına, 1 Temmuz'dan itibaren üçüncü Covid aşısı randevusu açıldı.

Koca, ilk iki dozu hangi aşıyla olurlarsa olsunlar, söz konusu grubun 3. dozda istediği aşıyı olabileceğini bildirdi.

Peki dünyada Covid-19'a karşı 3. doz uygulayan ülkeler var mı? Bilim insanlarının bu konudaki görüşü ne?

3. doz aşı tartışması nasıl ortaya çıktı?

Covid aşıları, genelde 2 doz uygulanacak şekilde geliştirildi. 

Öte yandan Moderna ve Pfizer başta olmak üzere aşı geliştiren başlıca şirketler, 2 doz aşının koruyucu etkisinin zamanla azalacağı kaygısıyla takviye aşı geliştirmek için bir süredir çalışmalar yürütüyor.

Pfizer'in CEO'su ve BioNTech şirketinin ABD'li ortağı Albert Bourla'nın Nisan ayında yaptığı açıklamada ilk aşıdan sonraki 6 ila 12 aylık dönemde "3. bir doza ve ardından yıllık yeniden aşılamaya" ihtiyaç olabileceğini vurgulaması, bu tartışmayı derinleştirdi.

Türkiye'de nasıl tartışıldı?

3. doz aşı tartışması Türkiye'ye de uzandı.

Koronavirüs aşısını bulan Almanya merkezli BioNTech şirketinin kurucu ortağı ve CEO'su Prof. Dr. Uğur Şahin, geçtiğimiz ay Bilim Kurulu'nun bir toplantısında 2. dozu takiben 6 aydan erken olmamak kaydıyla 3. doz aşının yapılabileceğini söyledi.

Sağlık Bakanlığı hatırlatma dozu olarak tanımlanan 3. doz aşılar için bir süredir planlamalar yürütüyordu.

Son olarak 30 Haziran Çarşamba günü Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 3. doz aşı randevularının 1 Temmuz'dan itibaren açılacağını duyurdu.

Koca, daha önce Sabah gazetesine yaptığı açıklamada ilk etapta 3. doz aşılamanın gönüllü grupların katıldığı bir hibrid model üzerinden deneneceğini de açıklamıştı. 

Öte yandan Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın geçtiğimiz ayın başında bir televizyon programında 3 doz aşı olduğunu açıklaması, tartışmayı başka bir boyuta taşımıştı. 

Cumhuriyet gazetesinin haberine göre, İstanbul Tabipler Odası Genel Sekreteri Prof. Dr. Osman Küçükosmanoğlu Türkiye'de çok sayıda insan aşı olmayı beklerken Erdoğan'ın bu açıklamayı yapmasının "yönetici sorumluluğuyla bağdaşan bir durum olmadığını" söyledi. 

Twitter paylaşımının sonu, 1

Türkiye'de uzmanlar 3. doz tartışmasına ilişkin farklı görüşler paylaştı.

Bazı Bilim Kurulu üyeleri geçtiğimiz haftalarda "hatırlatma dozu" olarak da bilinen 3. doz aşının gerekli olduğu çağrısında bulunmuştu.

DHA'ya konuşan Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz, hem virüsü geçirenler hem de aşı olanlarda bir süre sonra bağışıklığın azaldığını vurgulamış, "Hem CoronaVac'ta, hem BioNTech'te hatırlatma dozları gerekecek. Belki biri altıncı ayda, diğeri bir yıl sonra olacak, ama gerekecek" ifadelerini kullanmıştı.

Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ceyhan ise, "Genel topluma '3. doz aşı yaptırın' şeklinde öneride bulunmak için henüz yeterli veri elimizde yok" demişti.

DHA'ya konuşan Prof. Dr. Ceyhan, virüsle çok sık temas eden sağlık personelinin, "2 doz Sinovac aşısı oldukları için 3. dozu Pfizer-BioNTech aşısıyla aşılanmaları" yönündeki önerilerini ise Sağlık Bakanlığı'na ilettiklerini söylemişti.

Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 30 Haziran itibarıyla 34 milyon 801 binden fazla kişiye 1. doz, 15 milyon 135 binden fazla kişiye 2. doz aşı uygulandı.

Üçüncü doz aşıya sıcak bakan ülkeler hangileri?

İngiltere

Avrupa'da Covid'e karşı 3. doz aşı ya da "takviye aşı" uygulanması bir süredir tartışılıyor. 

Delta başta olmak üzere bazı Covid varyantlarının yarattığı kaygılar, bu konudaki araştırmaları hızlandırdı. 

İngiltere'de hükümetin desteklediği ve Haziran ayında başlayacak bir araştırma için farklı yaş gruplarından 3 bine yakın gönüllüye 3. doz aşı uygulanacağı belirtildi. 

Southampton Üniversitesi'nden araştırmacılar, Haziran ayından itibaren farklı şehirlerde çalışma çağındakiler ile 75 yaş üzerindeki katılımcılara AstraZeneca, Pfizer ve Moderna dahil 7 farklı aşının 3. dozunu uygulayacak. Hem 3. dozun bağışıklık sistemlerine olan etkisi hem de olası yan etkiler incelenecek.

Hükümetin 50 yaşın üzerindekilere 3. doz aşı uygulanmasını değerlendirdiği de gündeme geldi ancak yetkililer bunu teyit etmedi.

Resmi verilere göre İngiltere'de 13 Haziran itibarıyla bir doz aşı olanların sayısı 41 milyonu aştı, neredeyse 30 milyon kişi de ikinci doz aşısını oldu. Ülkede 21 Haziran için planlanan "normalleşmeye geçiş" sürecinin son aşaması ise daha bulaşıcı olduğu düşünülen Delta varyantı ile ilgili endişeler sonucu ertelendi. 

Fransa ve Almanya

Fransa'da ise "ciddi şekilde bağışıklık yetmezliği" yaşayan gruplara üçüncü dozun uygulanması yönündeki karar Nisan ayında duyuruldu.

Organ nakli olmuş, diyalize bağlı ya da otoimmün rahatsızlıkları olan bazı gruplara, Pfizer, BioNTech ya da Moderna aşılarının 3. dozunun, 2. dozdan en az 4 hafta sonra uygulanacağı belirtildi.

Fransa, hükümetin Haziran ortası için belirlediği hedefe ulaşarak ilk doz aşıları 10 milyondan fazla kişiye uygulamayı başardı. Ülkede 18 yaşından büyük herkes Covid aşısı olabiliyor. 15 Haziran'dan itibaren 12-18 yaş grubunun aşılanmasına başlanacak.

Almanya'da aşıları inceleme ve onaylamaktan sorumlu Robert Koch Enstitüsü Aşı Komisyonu Başkanı Thomas Mertens, Funke gazetesine yaptığı açıklamada 2 doz aşının etkisi azalacağı gerekçesiyle gelecek yıl 3. doz ile aşı tazelemenin gerekebileceğini ifade etti.

Almanya'da Sağlık Bakanı Jens Spahn ise Avrupa Komisyonu'na 2022/2023 döneminde en az 4 şirketten takviye aşı ısmarlanması çağrısında bulunan bir mektup yazdı. 

BAE ve Bahreyn 

Öte yandan, takviye aşı konusunda en ciddi adım atan ülkelerin başında Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) geldi.

BAE, geçen ay Çin'in geliştirdiği Sinopharm aşısının 2 doz uygulandığı kişilere 3. doz aşı yapılabilmesinin önünü açtı. Bundan önce de aşıya karşı bağışıklık kazanmamış bazı gruplara 3. doz aşı olanağı sunuluyordu.

BAE yetkilileri, aşı grubundaki toplam nüfusun yaklaşık yüzde 85'inin en az bir doz aşı olduğunu açıklamıştı. Çin'in geliştirdiği Sinopharm ile aşı programına başlayıp, BioNTech, AztraZeneca ve ardından Rus Sputnik V aşısını programına ekleyen BAE, ilk 6 ayında dünyada Covid'e karşı en hızlı aşı programını yürüten ülke olmakla övünmüştü.

Bahreynli yetkililer de, ülkelerindeki sağlık ekipleri, yaşlılar ve başka sağlık sorunları olan risk grubundaki kişilere 3. doz uygulanacağını duyurdu. 

Bilim insanları ne diyor?

Covid aşılarında 3. dozun gerekli olup olmadığı konusunda bilim insanları ortak bir görüşe varmış değil.

Ancak 2 doz aşının 1 yıl ya da uzun süre bizi Covid'in çeşitli varyantlarından koruyabileceğine şüpheyle bakıldığı açık.

Amerikan New York Times gazetesinin haberine göre Pfizer soru işaretlerini gidermek amacıyla bazı deneyler yaparak, 2 doz aşı olan gönüllülere aynı aşıdan üçüncü doz uyguladı. Haberde Pfizer'in uluslararası medya sorumlusu Jerica Pitts'in şu sözlerine yer verildi: 

"Şu ana dek öğrendiklerimize dayanarak, SARS-CoV-2'in yayılmasında ve Covid'e bağlı hastalıklarda bir azalma görene kadar, aşımıza bir takviye olarak aşının uygulanmasından 12 ay sonra 3. dozun uygulanmasının, Covid-19'a karşı koruma sağlamak için gerekli olacağı görüşündeyiz."

Moderna ise yürüttüğü klinik deneylerin 3. doz konusunda cesaret veren ilk verilerini Mayıs ayında açıkladı, 3.üncü mRNA aşısının, virüsün bugüne dek keşfedilmiş olan tüm özelliklerine karşı etkili koruma sağladığını belirtti. 3. aşıdan 2 hafta sonra deneylere katılan kişilerde Brezilya ve Güney Afrika varyantları ile standart virüse karşı koruma sağlayan antikorların arttığı görüldü. 

Öte yandan Avrupa İlaç Ajansı (EMA) Aşı Dairesi Başkanı Marco Cavaleri, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada ülkeleri, 3. ya da takviye dozlar konusunda "prematüre" adımlar atmamaları konusunda uyarmıştı.

Cavaleri, "3. doz uygulamak için en doğru zamanın ne olacağına" ilişkin veriler sunan tıbbi deneyler ya da "gerçek dünyadan kanıtların" beklenmesi gerektiğini söylemişti. 

Bilim insanları, 3. doz aşı konusunda henüz kapsamlı bir araştırmanın sonuçlarını yayımlamadı.

ABD'de yapılan küçük çaplı bir araştırma ise, 3. dozun bağışıklık zaafiyeti taşıyan hastaların virüsten korunmasını sağladığını ortaya koydu.

Tıp dergisi Annals of Internal Medicine'da yayımlanan ve ABD'deki Johns Hopkins Üniversitesi'nden araştırmacıların yürüttüğü çalışma için, organ nakli geçirmiş hastalar incelendi. 2 doz aşıdan sonra antikor geliştiremeyen 24 kişi arasından, 3. doz aşı uygulanan 8'inde koruyucu antikor geliştiği gözlemlendi.

Yorumlar (0)
30°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 28 Temmuz 2021
İmsak 04:02
Güneş 05:49
Öğle 13:16
İkindi 17:11
Akşam 20:32
Yatsı 22:11