Covid aşısına hangi ülkeler sıcak bakıyor, bilim insanları ne diyor?

Türkiye'de Covid-19 salgını ile mücadelede yürütülen aşı kampanyasında, "hatırlatıcı doz" olarak da bilinen 3. doz aşı da uygulamaya kondu.

SAĞLIK 01.07.2021, 16:45 Tugs Enkh
66
Covid aşısına hangi ülkeler sıcak bakıyor, bilim insanları ne diyor?

Türkiye'de Covid-19 salgını ile mücadelede yürütülen aşı kampanyasında, "hatırlatıcı doz" olarak da bilinen 3. doz aşı da uygulamaya kondu.

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 30 Haziran Çarşamba günkü Bilim Kurulu toplantısının ardından, iki doz uygulanan Covid aşılarına ek olarak üçüncü dozun da uygulanmaya başlanacağını aktardı.

Buna göre, aşı programında ilk sırada yer alan 50 yaş üstü kişilere ve sağlık çalışanlarına, 1 Temmuz'dan itibaren üçüncü Covid aşısı randevusu açıldı.

Koca, ilk iki dozu hangi aşıyla olurlarsa olsunlar, söz konusu grubun 3. dozda istediği aşıyı olabileceğini bildirdi.

Peki dünyada Covid-19'a karşı 3. doz uygulayan ülkeler var mı? Bilim insanlarının bu konudaki görüşü ne?

3. doz aşı tartışması nasıl ortaya çıktı?

Covid aşıları, genelde 2 doz uygulanacak şekilde geliştirildi. 

Öte yandan Moderna ve Pfizer başta olmak üzere aşı geliştiren başlıca şirketler, 2 doz aşının koruyucu etkisinin zamanla azalacağı kaygısıyla takviye aşı geliştirmek için bir süredir çalışmalar yürütüyor.

Pfizer'in CEO'su ve BioNTech şirketinin ABD'li ortağı Albert Bourla'nın Nisan ayında yaptığı açıklamada ilk aşıdan sonraki 6 ila 12 aylık dönemde "3. bir doza ve ardından yıllık yeniden aşılamaya" ihtiyaç olabileceğini vurgulaması, bu tartışmayı derinleştirdi.

Türkiye'de nasıl tartışıldı?

3. doz aşı tartışması Türkiye'ye de uzandı.

Koronavirüs aşısını bulan Almanya merkezli BioNTech şirketinin kurucu ortağı ve CEO'su Prof. Dr. Uğur Şahin, geçtiğimiz ay Bilim Kurulu'nun bir toplantısında 2. dozu takiben 6 aydan erken olmamak kaydıyla 3. doz aşının yapılabileceğini söyledi.

Sağlık Bakanlığı hatırlatma dozu olarak tanımlanan 3. doz aşılar için bir süredir planlamalar yürütüyordu.

Son olarak 30 Haziran Çarşamba günü Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 3. doz aşı randevularının 1 Temmuz'dan itibaren açılacağını duyurdu.

Koca, daha önce Sabah gazetesine yaptığı açıklamada ilk etapta 3. doz aşılamanın gönüllü grupların katıldığı bir hibrid model üzerinden deneneceğini de açıklamıştı. 

Öte yandan Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın geçtiğimiz ayın başında bir televizyon programında 3 doz aşı olduğunu açıklaması, tartışmayı başka bir boyuta taşımıştı. 

Cumhuriyet gazetesinin haberine göre, İstanbul Tabipler Odası Genel Sekreteri Prof. Dr. Osman Küçükosmanoğlu Türkiye'de çok sayıda insan aşı olmayı beklerken Erdoğan'ın bu açıklamayı yapmasının "yönetici sorumluluğuyla bağdaşan bir durum olmadığını" söyledi. 

Twitter paylaşımının sonu, 1

Türkiye'de uzmanlar 3. doz tartışmasına ilişkin farklı görüşler paylaştı.

Bazı Bilim Kurulu üyeleri geçtiğimiz haftalarda "hatırlatma dozu" olarak da bilinen 3. doz aşının gerekli olduğu çağrısında bulunmuştu.

DHA'ya konuşan Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz, hem virüsü geçirenler hem de aşı olanlarda bir süre sonra bağışıklığın azaldığını vurgulamış, "Hem CoronaVac'ta, hem BioNTech'te hatırlatma dozları gerekecek. Belki biri altıncı ayda, diğeri bir yıl sonra olacak, ama gerekecek" ifadelerini kullanmıştı.

Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ceyhan ise, "Genel topluma '3. doz aşı yaptırın' şeklinde öneride bulunmak için henüz yeterli veri elimizde yok" demişti.

DHA'ya konuşan Prof. Dr. Ceyhan, virüsle çok sık temas eden sağlık personelinin, "2 doz Sinovac aşısı oldukları için 3. dozu Pfizer-BioNTech aşısıyla aşılanmaları" yönündeki önerilerini ise Sağlık Bakanlığı'na ilettiklerini söylemişti.

Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 30 Haziran itibarıyla 34 milyon 801 binden fazla kişiye 1. doz, 15 milyon 135 binden fazla kişiye 2. doz aşı uygulandı.

Üçüncü doz aşıya sıcak bakan ülkeler hangileri?

İngiltere

Avrupa'da Covid'e karşı 3. doz aşı ya da "takviye aşı" uygulanması bir süredir tartışılıyor. 

Delta başta olmak üzere bazı Covid varyantlarının yarattığı kaygılar, bu konudaki araştırmaları hızlandırdı. 

İngiltere'de hükümetin desteklediği ve Haziran ayında başlayacak bir araştırma için farklı yaş gruplarından 3 bine yakın gönüllüye 3. doz aşı uygulanacağı belirtildi. 

Southampton Üniversitesi'nden araştırmacılar, Haziran ayından itibaren farklı şehirlerde çalışma çağındakiler ile 75 yaş üzerindeki katılımcılara AstraZeneca, Pfizer ve Moderna dahil 7 farklı aşının 3. dozunu uygulayacak. Hem 3. dozun bağışıklık sistemlerine olan etkisi hem de olası yan etkiler incelenecek.

Hükümetin 50 yaşın üzerindekilere 3. doz aşı uygulanmasını değerlendirdiği de gündeme geldi ancak yetkililer bunu teyit etmedi.

Resmi verilere göre İngiltere'de 13 Haziran itibarıyla bir doz aşı olanların sayısı 41 milyonu aştı, neredeyse 30 milyon kişi de ikinci doz aşısını oldu. Ülkede 21 Haziran için planlanan "normalleşmeye geçiş" sürecinin son aşaması ise daha bulaşıcı olduğu düşünülen Delta varyantı ile ilgili endişeler sonucu ertelendi. 

Fransa ve Almanya

Fransa'da ise "ciddi şekilde bağışıklık yetmezliği" yaşayan gruplara üçüncü dozun uygulanması yönündeki karar Nisan ayında duyuruldu.

Organ nakli olmuş, diyalize bağlı ya da otoimmün rahatsızlıkları olan bazı gruplara, Pfizer, BioNTech ya da Moderna aşılarının 3. dozunun, 2. dozdan en az 4 hafta sonra uygulanacağı belirtildi.

Fransa, hükümetin Haziran ortası için belirlediği hedefe ulaşarak ilk doz aşıları 10 milyondan fazla kişiye uygulamayı başardı. Ülkede 18 yaşından büyük herkes Covid aşısı olabiliyor. 15 Haziran'dan itibaren 12-18 yaş grubunun aşılanmasına başlanacak.

Almanya'da aşıları inceleme ve onaylamaktan sorumlu Robert Koch Enstitüsü Aşı Komisyonu Başkanı Thomas Mertens, Funke gazetesine yaptığı açıklamada 2 doz aşının etkisi azalacağı gerekçesiyle gelecek yıl 3. doz ile aşı tazelemenin gerekebileceğini ifade etti.

Almanya'da Sağlık Bakanı Jens Spahn ise Avrupa Komisyonu'na 2022/2023 döneminde en az 4 şirketten takviye aşı ısmarlanması çağrısında bulunan bir mektup yazdı. 

BAE ve Bahreyn 

Öte yandan, takviye aşı konusunda en ciddi adım atan ülkelerin başında Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) geldi.

BAE, geçen ay Çin'in geliştirdiği Sinopharm aşısının 2 doz uygulandığı kişilere 3. doz aşı yapılabilmesinin önünü açtı. Bundan önce de aşıya karşı bağışıklık kazanmamış bazı gruplara 3. doz aşı olanağı sunuluyordu.

BAE yetkilileri, aşı grubundaki toplam nüfusun yaklaşık yüzde 85'inin en az bir doz aşı olduğunu açıklamıştı. Çin'in geliştirdiği Sinopharm ile aşı programına başlayıp, BioNTech, AztraZeneca ve ardından Rus Sputnik V aşısını programına ekleyen BAE, ilk 6 ayında dünyada Covid'e karşı en hızlı aşı programını yürüten ülke olmakla övünmüştü.

Bahreynli yetkililer de, ülkelerindeki sağlık ekipleri, yaşlılar ve başka sağlık sorunları olan risk grubundaki kişilere 3. doz uygulanacağını duyurdu. 

Bilim insanları ne diyor?

Covid aşılarında 3. dozun gerekli olup olmadığı konusunda bilim insanları ortak bir görüşe varmış değil.

Ancak 2 doz aşının 1 yıl ya da uzun süre bizi Covid'in çeşitli varyantlarından koruyabileceğine şüpheyle bakıldığı açık.

Amerikan New York Times gazetesinin haberine göre Pfizer soru işaretlerini gidermek amacıyla bazı deneyler yaparak, 2 doz aşı olan gönüllülere aynı aşıdan üçüncü doz uyguladı. Haberde Pfizer'in uluslararası medya sorumlusu Jerica Pitts'in şu sözlerine yer verildi: 

"Şu ana dek öğrendiklerimize dayanarak, SARS-CoV-2'in yayılmasında ve Covid'e bağlı hastalıklarda bir azalma görene kadar, aşımıza bir takviye olarak aşının uygulanmasından 12 ay sonra 3. dozun uygulanmasının, Covid-19'a karşı koruma sağlamak için gerekli olacağı görüşündeyiz."

Moderna ise yürüttüğü klinik deneylerin 3. doz konusunda cesaret veren ilk verilerini Mayıs ayında açıkladı, 3.üncü mRNA aşısının, virüsün bugüne dek keşfedilmiş olan tüm özelliklerine karşı etkili koruma sağladığını belirtti. 3. aşıdan 2 hafta sonra deneylere katılan kişilerde Brezilya ve Güney Afrika varyantları ile standart virüse karşı koruma sağlayan antikorların arttığı görüldü. 

Öte yandan Avrupa İlaç Ajansı (EMA) Aşı Dairesi Başkanı Marco Cavaleri, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada ülkeleri, 3. ya da takviye dozlar konusunda "prematüre" adımlar atmamaları konusunda uyarmıştı.

Cavaleri, "3. doz uygulamak için en doğru zamanın ne olacağına" ilişkin veriler sunan tıbbi deneyler ya da "gerçek dünyadan kanıtların" beklenmesi gerektiğini söylemişti. 

Bilim insanları, 3. doz aşı konusunda henüz kapsamlı bir araştırmanın sonuçlarını yayımlamadı.

ABD'de yapılan küçük çaplı bir araştırma ise, 3. dozun bağışıklık zaafiyeti taşıyan hastaların virüsten korunmasını sağladığını ortaya koydu.

Tıp dergisi Annals of Internal Medicine'da yayımlanan ve ABD'deki Johns Hopkins Üniversitesi'nden araştırmacıların yürüttüğü çalışma için, organ nakli geçirmiş hastalar incelendi. 2 doz aşıdan sonra antikor geliştiremeyen 24 kişi arasından, 3. doz aşı uygulanan 8'inde koruyucu antikor geliştiği gözlemlendi.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 37 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 18 Mayıs 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı