Kimlerde görülüyor, belirtileri neler, ne kadar yaygın?

Covid-19'a yakalanan pek çok kişi hastalığı ağır geçirmiyor ve kısa sürede iyileşiyor. 

SAĞLIK 23.07.2021, 15:23 Tugs Enkh
17
Kimlerde görülüyor, belirtileri neler, ne kadar yaygın?

Ama hastalığı ağır geçirmeyenlerde bile, iyileştikten sonra uzun vadeli sorunlar yaşayanların sayısı azımsanmayacak kadar fazla.

Bu olgu 'uzatmalı Covid' olarak adlandırılıyor.

Birçok ülkede, salgın nedeniyle uygulanan kısıtlamalar kaldırılırken, henüz aşı olmamış kişilerin uzatmalı Covid sorunuyla karşı karşıya kalacağına dair endişeler dile getiriliyor. 

Uzatmalı Covid belirtileri neler?

İngiltere'de sağlık çalışanlarına yönelik kılavuzda, hafif ya da ağır olsun, Covid semptomlarının enfeksiyon başladıktan 12 hafta sonra bile devam etmesi ve başka bir sebep bulunmaması halinde uzatmalı Covid tanısı konabileceği belirtiliyor.

İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), uzatmalı Covid semptomlarını şöyle sıralıyor:

  • aşırı yorgunluk
  • nefes darlığı, çarpıntı, göğüste ağrı ve sıkışma
  • hafıza ve konsantrasyon sorunu ("beyin bulanıklığı")
  • tat ve koku duyusunda değişme
  • eklem ağrısı

Konuyla ilgili anketlerde onlarca, hatta yüzlerce başka şikayetlerin de dile getirildiği görüldü. Bu konuda en kapsamlı araştırmayı yapan Londra'daki UCL Üniversitesi, uzatmalı Covid hastalarında, 10 organ sistemini etkileyen 200 semptom tespit edildi.

Bunlar arasında halüsinasyon, uykusuzluk (insomnia), işitme ve görme duyularında değişme, kısa dönemli hafıza kaybı ve konuşma ve dil becerileriyle ilgili sorunlar yer alıyor. Ayrıca mide ve bağırsak sorunları, idrar torbası sorunları, bazı kadınların periyod düzeninde değişme ve cilt sorunları da sıralanabiliyor. 

Bu semptomların derecesi kişiden kişiye değişebiliyor, ama pek çok kişi banyo, alışveriş, kelimeleri hatırlama gibi işlemlerde zorluk çektiğini ifade ediyor. 

Uzatmalı Covid'e neden olan ne?

Bunu henüz tam olarak bilmiyoruz. 

Ama olası bir neden, bazı insanların koronavirüse karşı bağışıklık sisteminin aşırı çalışması nedeniyle sadece virüse değil dokulara da saldırıya geçmesi olabilir. Virüse karşı güçlü bağışıklık tepkisi veren kişilerde bu durum görülebilir. 

Virüsün hücrelerimize saldırıp tahrip etmesi de beyinde bulanıklık ve tat ve koku alma duyusunun kaybı gibi semptomlara yol açıyor olabilir. Aynı şekilde damarların virüs nedeniyle tahrip olması da kalp, akciğer ve beyinle ilgili sorunlara neden olabilir. 

Bu konudaki bir diğer teoriye göre ise virüs kalıntılarının vücutta kalmaya devam etmesi nedeniyle bir süre sonra yeniden aktif hale gelmesi ihtimali söz konusu olabilir. 

Herpes (uçuk) ve halk arasında öpüşme hastalığı olarak bilinen hastalığa yol açan Epstein Barr virüsü gibi başka virüslerde de benzer bir duruma rastlanır. Ancak bunun Covid'de de meydana gelebileceğine dair henüz fazla veri yok.

Farklı kişilerde farklı sorunların ortaya çıkmasına neden olan bir durumdan söz edilebilir.

Uzatmalı Covid kimlerde görülüyor, ne kadar yaygın?

Bu soruya kesin cevap vermek bugün için zor, zira doktorlar uzatmalı Covid'i resmi tanı şeklinde kayda geçirmeye yeni başladı denebilir. 

Ancak birçok araştırma, bu olasılığın yaşla birlikte arttığını ve kadınlar arasında iki kat daha yaygın olduğunu gösteriyor. 

Bazı uzatmalı Covid semptomları, hastalığı daha ağır geçirenlerde veya hastanede tedavi altına alınanlarda daha yaygın. 

Konuyla ilgili birçok araştırmayı ve kayıtları inceleyen Londra'daki Kings College Üniversitesi'nin vardığı sonuçlara göre, hastalığa yakalanan 20'li yaşlardaki kişilerin yüzde 1-2'si, 60'lı yaşlardaki kişilerin ise yüzde 5'inde uzatmalı Covid semptomları görülüyor. 

Exeter Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde uzatmalı Covid hastalarıyla çalışan Dr. David Strain, kliniğe gönderilen hastaların çoğunun 20, 30 ve 40'lı yaşlarda olduğunu söylüyor. Bunun nedenini ise bu semptomların bu yaştaki kişilerde biraz daha az görülmekle birlikte daha büyük etkide bulunmasına bağlıyor. 

UCL araştırmasını yürüten Dr Athena Akrami'ye göre ise hafif enfeksiyon olarak ortaya çıkan vakaların 7'de birinde uzatmalı Covid belirtilerinin görüleceği büyük bir dalga ile karşı karşıya olabiliriz. Aşılama oranının düşük olması nedeniyle genç nüfus içinde bundan mustarip olanların sayısı da artabilir. 

Uzatmalı Covid olduğumuzu nasıl anlarız?

Dr. Strain, bunun için herhangi bir testin bulunmadığını, teşhisin ise "diğer tanıların dışlanması" yoluyla konulabileceğini söylüyor. 

Doktorlar, diyabet, tiroid, demir eksikliği gibi diğer sorunlar var mı diye bakıyor ve bunların bulunmaması halinde uzatmalı Covid ihtimalini gündeme alıyor. 

Araştırmacılar, yakın bir zamanda uzatmalı Covid teşhisi koymak için bir kan tahlili geliştirilebileceğini belirtiyor. Araştırmalarda, organ tahribatının teşhisi için gelişkin cihazlar kullanılabiliyor, ama bunları normal doktor muayenehanelerinde görmek henüz mümkün değil.

Aşı işe yarıyor mı?

Uzatmalı Covid tanısı konmuş hastaların yarıya yakını, aşı olduktan sonra bazı semptomlarında düzelme kaydedildiğini söylüyor. Bu, bağışıklık sisteminin aşı yoluyla düzene girmesi veya virüs kalıntılarıyla baş etmede aşının vücuda yardımcı olmasından kaynaklı olabilir. 

Aşı ayrıca başlangıçta virüsün kapılmasını önlemeye yaradığı için uzatmalı Covid gelişmesi riskini de ortadan kaldırıyor. 

Uzatmalı Covid tedavisi var mı?

İngiltere'de 89 sağlık merkezinde uzatmalı Covid teşhis merkezi kuruldu. 

Kuzey İrlanda'da da benzer kliniklerin açılması planlanırken, İskoçya ve Galler'de de semptomlara bağlı olarak mahalle doktorları hastaları farklı servislere sevk edebiliyor. 

Uzatmalı Covid hastalarının tedavisinde etkisi kanıtlanmış belli bir ilaç henüz yok. Şimdilik sadece semptomların idare edilmesi ve aktivitenin giderek artırılması üzerinde odaklanılıyor. 

İlaç tedavisi için resmi klinik deneylere yakında başlanması planlanıyor.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 26 Haziran 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı