'Sisli beyin': Menopoz beyni nasıl etkiler?

Menopoza girmiş bir kadına yanlışlıkla Alzheimer hastalığı teşhisi koydular. 

SAĞLIK 06.07.2021, 16:41 Tugs Enkh
12
'Sisli beyin': Menopoz beyni nasıl etkiler?

ABD'nin New York eyaletindeki Lenox Hill Hastanesi'nde çalışan kariyerinin ilk yıllarındaki Doktor Gayatri Devi ile ekibi, bir gün önemli bir hata yaptılar: Menopoza girmiş bir kadına yanlışlıkla Alzheimer hastalığı teşhisi koydular. 

Östrojen tedavisi dahil bir dizi müdahaleden sonra bu kadının sağlığında düzelme oldu. Doktor Devi, hafıza kaybı ve oryantasyon bozukluğu gibi kadın hastadaki ilk belirtilerin çok farklı sebepleri olduğunu fark etti. 

Hastanın bilinç durumunda yaşanan gerileme doğrudan östrojen düzeyindeki sert düşüşle bağlantılıydı. Östrojen hormonu, klinik olarak kadının son adet döneminden bir sene sonra başlayan menopoza kadar geçen yıllarda dalgalanmaya başlıyor. 

Doktor Devi için bu keşif bir dönüm noktası oldu. Menopozun daha az bilinen semptomlarından birine odaklandı: 'Sisli beyin' (beyin sisi) ya da 'bilinç bulanıklığı'.

Sisli beyin çok sayıda kadının yaşadığı ancak pek çoğunun nedenlerini bilmediği bir rahatsızlık.

BBC'ye konuşan Dr. Devi, "Perimenopoz dönemindeki (menopoz öncesi yedi yıla yakın sürebilen ve menopoza hazırlık olarak da bilinen dönem) çok sayıda kadın bazı şeyleri hatırlamakta ya da konuşurken kelimeleri bulmakta zorlanabiliyor, aynı anda birkaç şey yapmaya odaklanamıyor" diye açıklıyor. 

Dr. Devi, "Kadınlar genelde çok iyi oldukları konuşmada akıcılık konusunda zorlukla yaşayabiliyor" diyor.

Amerikan Menopoz Topluluğu'nun eski başkanı Chicago'daki Illinois Üniversitesi'ndeki psikiyatri, psikoloji, doğum bilim ve jinekoloji profesörü Pauline Maki, BBC'ye yaptığı açıklamada söz konusu hafıza türünü genelde markete giderken ne istediğimizi hatırlamaya çalışırken kullandığımızı belirtiyor.

Sohbetlere katılma ya da bir hikaye anlatma kabiliyetimizi etkilediği gibi, daha sonra söylediklerimizi hatırlamamızı da zorlaştırabilen bu sorun, tahmin edilenden çok daha yaygın olarak görülüyor. 

Araştırmaları sırasında "kadınların yüzde 10'unda, oldukları yaş grubunun çok altında klinik değerler yani önemli bozukluklar saptadıklarını" söyleyen Prof. Maki, bazı kadınların ise daha hafif zorluklarla karşılaştıklarını , çalışma hayatındaki performanslarının etkilenmediğini ancak yine de bir farklılık hissettiklerini belirtiyor. 

Dr. Devi'ye göre, perimenopoz ya da menopoz dönemindeki kadınların "yüzde 60'ına yakını bilişsel değişiklikleri öznel olarak deneyimliyor ama bu deneyimleri neredeyse her seferinde tıbbi testlerde doğrulanabiliyor".

Östrojen hassasiyeti

Başlıca meselelerden biri, beyinde bazı östrojen alıcıları olması ve bunların önemli bir bölümünün hipokampus adı verilen, beynin belli tür belleklere erişme ya da onları onarma kabiliyeti için kritik bir bölgede bulunması.

Dr. Devi de, östrojende ani düşüş yaşandığında "hipokampustaki bazı eylemlerin etkilendiğini" vurguluyor. 

Prof. Maki ise, yumurtalıkları (östrojenin en çok üretildiği salgı bezleri) alınmış katılımcılarla yapılan araştırmaların, doktorların östrojen hormonu desteği önerdiği kadınların bu ilaçları almaya başlamalarından sonra bilişsel yeteneklerinde iyileşme görüldüğüne dikkat çekiyor. 

Öte yandan perimenopoz dönemindeki bütün kadınlar 'sisli beyin'den etkilenmiyor. 

Bunun başlıca nedeni her kadında östrojen hassasiyetinin farklı olması.

'Bilinç bulanıklığı' teriminin isim babası, İngiltere'de 19'uncu yüzyılın ortalarında bu kavramı bulan İngiliz fizikçi Edward Tilt. 

Tilt, bazı kadın hastalarının menopoz döneminden geçerken eve geri nasıl döneceğini bilemediğini ya da cüzdanını nerede bıraktığını hatırlayamadığını söylemesi üzerine, bu durumu 'bulanıklaşma' olarak nitelemişti. 

Ani ateş basmaları ve bellek

Öte yandan bazı uzmanlara göre östrojenin dışında başka etkenler de var.

ABD'deki Pittsburgh Üniversitesi'nden Psikiyatri Profesörü Rebecca Thurston, menopoza geçiş döneminde "kadınların yüzde 60'ına yakınının uyku sorunları yaşadığını, bunun da hafıza ile bağlantılı olduğunu" söylüyor.

Sadece uyku eksikliği değil, ani sıcak basmaları da hafızanın devrelerini değiştirebiliyor.

Kadınlar, vücutlarına dağılan ani sıcaklık hissi sonucu ciltte kızarıklık ve terleme yaşayabiliyor. Bazıları gecenin ortasında terleyip çarşaf ve pijamalarını değiştirmek zorunda kaldıklarını söylüyor. Yani ateş basması başlı başına bir sorun olduğu gibi, uykuya da etkisi var. 

Hafızayı etkileyen diğer faktörler, perimenopozda arttığı belirtilen duygu dalgalanmaları, anksiyete ve depresyon. 

Tabu 

Peki bu semptomlar böylesine yaygın olmalarına rağmen neden yeterince bilinmiyorlar.

Bazılarına göre menopozun hala birçok kültürde bir tabu konusu olması, farkındalığın gelişmesini engelliyor.

BBC'ye konuşan Wisconsin-Milwaukee Üniversitesi'ndeki Psikoloji Profesörü Karyn Frick, "Bu süreç kadınlar perimenopozda olduklarını dahi bilmeden uzun yıllar boyunca devam edebiliyor ve bu da sorunun bir parçası " yorumunu yapıyor.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Beşiktaş 23 38
4. Fenerbahçe 22 36
5. Alanyaspor 22 35
6. Hatayspor 22 35
7. Başakşehir 21 34
8. Adana Demirspor 22 34
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 22 27
14. Giresunspor 22 26
15. Kasımpaşa 22 24
16. Göztepe 22 24
17. Antalyaspor 22 23
18. Rizespor 22 21
19. Altay 22 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. Samsunspor 20 33
7. İstanbulspor 20 33
8. Adanaspor 20 32
9. Gençlerbirliği 21 29
10. Tuzlaspor 20 27
11. Manisa Futbol Kulübü 21 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 21 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Norwich City 22 16
18. Watford 20 14
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 21 45
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Valencia 21 29
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Espanyol 22 27
12. Celta Vigo 21 26
13. Osasuna 21 25
14. Granada 21 24
15. Elche 21 22
16. Getafe 21 21
17. Mallorca 20 20
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 22 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı