Cep telefonları üzerinden takip salgınla mücadelede başarılı bir yöntem mi?

Koronavirüs salgınıyla mücadelede bazı ülkeler, cep telefonu uygulamaları ve yazılımlarla dijital teknolojinin sağladığı izleme yöntemlerini kullandı.

TEKNOLOJİ 01.04.2020, 10:43 Mehmet Taisi Guzel
82
Cep telefonları üzerinden takip salgınla mücadelede başarılı bir yöntem mi?

Halkın hareketlerini, adımlarını izleyerek Covid-19 haritası çıkaran ülkeler böylece salgını kontrol altına almayı ve gerekli müdahaleyi yapmayı planlıyor.
Bu yöntemin önüne geçilemeyen salgına karşı faydalı bir yöntem olduğunu düşünenler var ancak halkın devlet kontrolüyle izleniyor olmasının bireysel özgürlükleri ve veri gizliliğini ihlal ettiği yorumları da yapılıyor.

Dijital teknoloji ve akıllı cep telefonlarıyla hangi ülkelerde ne gibi önlemler alındığını derledik.

Çin

CNBC'nin haberine göre Çin hükümeti 14 gün karantinaya alınanların, evlerinden çıkmadıklarından emin olmak için kapılarının önüne kapalı devre kamera sistemi yerleştirdi.

İnsansız hava araçlarıyla (drone) halka "Maskelerinizi takın" çağrısı yapılıyor.

Şubat ayında yayınlanan bir videoda Çin'de bir dronela sokakta yürüyen yaşlı bir kadına 'daha fazla tedbir alması' uyarısı yapıldığı görülüyordu.

Çin resmi yayın kuruluşu Global Times'a göre drone sesi, "Evet teyze, drone sizinle konuşuyor. Maskesiz yürüyemezsiniz. Eve dönseniz iyi olur, ellerinizi yıkamayı unutmayın" diyor.

Çin'de ayrıca cep telefonlarına indirilen uygulamadaki barkodla, bireylerin sağlık durumları da takibe alınıyor. Bilgiler, merkezi veri tabanına kaydediliyor.

Uygulamada üç renk var: Yeşil, sarı ve kırmızı. Bu renkler bireyin nasıl davranmaları gerektiğini belirlemek için kullanılıyor.

Yeşil: Serbest dolaşım
Sarı: Yalnızca mahalli dolaşım
Kırmızı: Karantina

Çin'deki uygulama verileri üç yoldan topluyor: Telefonlar arasındaki mesafeyi algılama, GPS ile konum belirleme, QR koduyla şebekeye ihtiyaç duymadan yer altındakiler dahil binalara, mekanlara girip çıkarken tarama

Çin hükümeti teknoloji devleri Tencent, WeChat, Alipay ve Alibaba'nın da yardımlarını alıyor.

Sohbet uygulamaları WeChat ve Alipay'de kullanıcılar nüfuz cüzdanlarının numaları ve nerelere seyahat ettikeri bilgilerini girebiliyor ve böylece kendilerine de barkod sisteminden risk durumlarına göre renkler veriliyor.



Singapur

Singapur hükümeti bireylerin izlenebilmesi için 20 Mart'tan bu yana 'TraceTogether' adlı bir uygulama kullanıyor. Potansiyel Covid-19 hastalarının başkalarıyla temas halinde olup olmadıklarını belirleyebilmek için cep telefonlarındaki Bluetooth sinyalleri devreye sokuluyor.

Kullanıcının telefonundaki veriler 21 gün boyunca sistemde kayıtlı kalabiliyor ama bu veriler konum bilgilerini içermiyor ve kullanıcının telefon rehberine ulaşmıyor.

Halka uygulamayı indirme zorunluluğu getirilmedi ama sistemin duyurulmasından bu yana en az 500 bin kişi bu uygulamayı cep telefonlarına indirdi.

Hükümet yetkilileri, bir bireyin hareketlerinin kamu sağlığına tehdit oluşturduğunun tespit edilmesi durumunda verilerin şifrelerinin kırılacağını söyledi.

Veriler doğrudan hükümet ile paylaşılmıyor ve 21 gün sonra siliniyor.

Hong Kong

Hong Kong'da bazıları akıllı cep telefonlarına bağlanabilen bileklikler kullanıyor. Bu bileklikler hareketleri takip ederek karantinadan çıkanları yetkililere bildiriyor.

Hükümet, bilekliklerin bireylerin tüm konumlarını tespit etmediğini, yalnızca evden çıkıp çıkmadıkları bilgisinin paylaşıldığını söylüyor.

Bileklik kırıldığında veya akıllı cep telefonuyla bağlantısı kesildiğinde veya çıkarıldığında bireyin coğrafi konumuyla ilgili Sağlık ve Emniyet Birimi'ne uyarı gidiyor.

Ama Hong Kong enfeksiyon kapanların isimlerini açıklamıyor, sağlık yetkilileri yalnızca bireyin yaşını, cinsiyetini, sokak adresini, tıbbi semptomlarını duyuyor. Çoğu zaman da bireyin çalıştığı yerin tam adresini. Böylece bölge halkı enfeksiyon kapan bir bireyle temasta olup olmadıklarını tahlil edebiliyor.



Güney Kore

Güney Kore hükümeti, kredi kartı işlemleri, akıllı telefonların konum verileri ve kapalı devre kamera sistemlerini kullanıyor. Sonuç olarak da bireylerin potansiyel Covid-19 hastalarıyla yakın temasta bulunup bulunmadıkları inceleniyor.

Güney Kore, 26 Mart itibariyle de salgının ilerleyip ilerlemediğini anlamak için hastalar üzerinden gerçek zamanlı veri toplanabilecek yeni bir sistemi devreye soktu. Ülkenin Ulaşım ve Altyapı Bakanlığı ile Bilim Bakanlığı'nın 2018'den bu yana geliştirdiği 'Smart City Data Hub' (Akıllı Şehir Veri Merkezi) olarak adlandırılan bu sistemle, epidemiyoloji uzmanları tek bir veri tabanı üzerinden koronavirüs vakalarıyla ilgili bilgi talebinde bulunabiliyor.

İsrail

İsral'de de 22 Mart'tan itibaren Covid-19 hastalarının ziyaret ettikleri bölgelerin takip edilebilmesi için açık kaynaklardan faydalanan bir uygulama başlattı.

Hükümet, bireylerin hareketlerine dair bilgilerin sağlık dışında başka amaçla kullanılmayacağı sözü verdi.

İbranice adı 'HaMagen' olan 'Zırh' anlamına gelen cep telefonu uygulaması kullanıcılara, yollarının koronavirüs hastası biriyle kesiştiği an bildiri gönderiyor.

Uygulama konum verisini kullanıcının telefonundan alıyor ve Sağlı Bakanlığı'nın sunucularındaki bilgilerle karşılaştırıyor. Bakanlıkta da Covid-19 tanısı konan hastaların geçmişte bulundukları konumlara dair bilgiler bulunuyor. Eğer karşılaştırma sonunda veriler eşleşirse, kullanıcıya bir form doldurarak durumu Sağlık Bakanlığı'na bildirmeleri seçeneği sunuluyor.

İsrail Sağlık Bakanlığı uygulamanın tamamen gönüllülük temelinde kullanıldığını, uygulamadaki bilgilerin güvenli olduğunu ve başka amaçla kullanılmayacağını ifade etti.

Eğer uygulama kullanıcının virüs bulaşan biriyle temas ettiğine dair bir bilgiye ulaşamazsa, "Koronavirüs hastasıyla kesişen nokta yok" uyarısı yapıyor.

Rusya

Karantina döneminin başladığı Rusya'da da koronavirüsün izi yüz tanıma teknolojisiyle polis tarafından sürülecek.

Moskova yönetiminin yüz tanıma teknolojisi uygulaması bu yılın başında gizliliği ve özel hayatı ihlal nedeniyle eleştirilmişti ama şimdi ülkede virüs salgınının kontrol altına alınabilmesi için kimleri tarafından kabul edilebilir bir yöntem olarak görülüyor.

Mart ortasında Moskova polisi, karantina ve izolasyon tedbirlerine uymayan 200 kişiyi yüz tanıma teknolojisiyle tespit ettiklerini ve ceza kestiklerini duyurdu.

CNN'nin haberine göre bu teknoloji yerleştirilen 170 bin kameralı sistem sayesinde uygulanabiliyor. Rus basınının aktardığına göre ceza kesilen kişiler dışarıya adım attıktan 30 saniye sonra bu sistemle tespit edildi.

Moskova Emniyet Müdürü Oleg Baranoc, "Karanlık bir köşe veya sokak kalmaması için daha çok kamera yerleştirilmesini istiyoruz" dedi.


Avrupa

Belçika'nın başkenti Brüksel, İngiltere, İspanya ve İtalya'da bazı kentlerinde karantina, tecrit tedbirlerinin uygulanıp uygulanmadığını denetlemek için dronelar kullanılıyor. Fransa da Mart sonu itibariyle dronalarla test gözetim faaliyetlerine başladı. France 24'ün haberine göre Paris emniyet biriminden Didier Lallement, "Dronlar polis memurlarının yerini almayacak ama tabi ki bilgi toplama çalışmalarının bir parçası olacak" dedi.

Cep telefonu uygulamaları da kişisel veri ihlali ve gizlilik politikalarının sıkı kurallara bağlı olduğu Avrupa'da tartışılıyor.

Politico haber sitesinin Avrupa Komisyonu'ndan üç kaynağa dayandırdığı habere göre, Komisyon salgının Avrupa Birliği ülkelerinde yayılmasını önlemek için 'cep telefonu şebekelerinden elde edilecek verilerinin merkezi bir tabanda toplanmasını' istedi.

İnsanların teknolojik araçlarla takip edilmesini destekleyen kurumlardan biri Oxford Üniversitesi veri enstitüsü Big Data Institute.

Enstitüde görevli Prof Christophe Fraser, blog yazısında bazı Asya ülkelerinde kullanılan cep telefonlarıyla izleme yöntemlerinin Avrupa hükümetlerinde de geçerli olması gerektiğini savundu.



Fraser önerdikleri metodu şöyle anlattı: "Analizlerimiz, koronavirüs geçişlerinin neredeyse yarısının enfeksiyonun erken safhalarında, semptomlar ortaya çıkmadan önce gerçekleştiğini gösterdi. Dolayısıyla virüsün bulaştığı kişileri uyarabilmek için hızlı ve etkin bir cep telefonu uygulamasına ihtiyacımız var. Size koronavirüs teşhisi konduysa, sizinle yakın zamanda temasta olanlar da kendilerini izole etmeleri için mesajla uyarılacak" dedi.

Big Data Enstitute'ta görevli bilim insanları, bu yöntemle şeffaf algoritmaların kullanılabileceğini, ülkeler arası bilgi ve veri paylaşımı sağlanabileceğini, uygulama için etik prensiplerin yayımlanabileceğini söylüyor.

Politico'ya konuşan Recorded Future adlı siber güvenlik uzmanı Staffan Truve 'herkes risk altında hissettiği için halk arasında takibe alınmayı ve gizlilik hakkından ödün ermeyi kabul edenlerin sayısının artığını' ifade ediyor.

'Kitlesel gözetimi güçlendiriyor' eleştirisi

Bireylerin sağlık durumunun dijital teknolojiyle takibe alınması salgının da kontrol altına alınması için kilit önemde görülse de verilerin nasıl, ne zaman ve ne amaçla kullanılacağı, kimlerin eline geçeceği gibi kaygılar da var.

Smart City Works şirketinin CEO'su David Heyman, temas izleme yöntemlerinin kamu sağlığının korunması ve salgının önüne geçilebilmesi için çok önemli olduğunu ifade ediyor ama bireylerin dezavantajına da kullanılabileceğini söylüyor.

Bilgi teknolojileri hakkında haberler paylaşan internet sitesi Tech Republic'e konuşan Heyman kaygılarını şöyle dile getiriyor:

"Herkesin konumlarını, kime yakın olduklarını, hasta olup olmadıklarını takibe almak faydalı olup olmayacağı meselesi değil, hükümetin bu verilerle ne yapacağı meselesidir. İşe alınmamalarına, hizmetlerden, sigortadan veya diğer hayati önemdeki kurumlardan faydalanamamalarına neden olur mu? Bazı bireylerin veya grupları sıkıntıya sokacak, etiketleyecek veya dışlayacak bir uygulamaya dönüşür mü?"

Bu tip uygulamalardaki en kritik konu, kamu sağlığını korurken bireylerin de kişisel bilgilerinin kontörlünü ele geçirebilecek hükümetlerin halk üzerinde 'güçlü takip ve gözetleme' sistemi oluşturmaması.

Heyman, verilerin 'anonim' olarka kaydedilmesinin bireylerin kendi verileri üzerinde mümkün olduğu kadar çok kontrol sağlayabilmelerinin de önünü açacağı görüşünde:

"Kişisel ayrıntılar, kullanıcı adı gibi, kimliğinizi açığa çıkarabilir. Bunlar toplanmamalı veya şifreleri kırılmamalı,. Erişim yalnızca sağlık amaçlı sağlanmalı ve veriler gerekli görüldüğü süre tamamlanınca, artık ihtiyaç duyulmayınca silinmeli."

İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün Çin arşatırmalarından sorumlu Maya Wang da CNBC'ye yaptığı açıklamada Çin hükümetinin veri toplama uygulamalarının kitlesel gözetim sistemine katkı sağladığını görüşünde: "Koronavirüs salgının, daha önceki krizler gibi, Çin'in kitlesel gözetim sistemlerini geliştirmesini hızlandırmaya yaradığını düşünüyorum."

Yorumlar (0)
24°
açık
Günün Anketi Tümü
Yeni Haber Sitemiz hakkında puanlama yaparmısınız?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 34 69
2. Trabzonspor 34 65
3. Beşiktaş 34 62
4. Sivasspor 34 60
5. Alanyaspor 34 57
6. Galatasaray 34 56
7. Fenerbahçe 34 53
8. Gaziantep FK 34 46
9. Antalyaspor 34 45
10. Kasımpaşa 34 43
11. Göztepe 34 42
12. Gençlerbirliği 34 36
13. Konyaspor 34 36
14. Denizlispor 34 35
15. Çaykur Rizespor 34 35
16. Malatyaspor 34 32
17. Kayserispor 34 32
18. Ankaragücü 34 32
Takımlar O P
1. Hatayspor 34 66
2. Erzurum BB 34 62
3. Adana Demirspor 34 61
4. Akhisar Bld.Spor 34 57
5. Fatih Karagümrük 34 56
6. Bursaspor 34 56
7. Altay 34 54
8. Keçiörengücü 34 50
9. Menemen Belediyespor 34 44
10. Giresunspor 34 44
11. Ümraniye 34 44
12. İstanbulspor 34 40
13. Balıkesirspor 34 38
14. Altınordu 34 37
15. Boluspor 34 33
16. Osmanlıspor 34 30
17. Adanaspor 34 21
18. Eskişehirspor 34 12
Takımlar O P
1. Liverpool 38 99
2. Man City 38 81
3. M. United 38 66
4. Chelsea 38 66
5. Leicester City 38 62
6. Tottenham 38 59
7. Wolverhampton 38 59
8. Arsenal 38 56
9. Sheffield United 38 54
10. Burnley 38 54
11. Southampton 38 52
12. Everton 38 49
13. Newcastle 38 44
14. Crystal Palace 38 43
15. Brighton 38 41
16. West Ham 38 39
17. Aston Villa 38 35
18. Bournemouth 38 34
19. Watford 38 34
20. Norwich City 38 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 87
2. Barcelona 38 82
3. Atletico Madrid 38 70
4. Sevilla 38 70
5. Villarreal 38 60
6. Real Sociedad 38 56
7. Granada 38 56
8. Getafe 38 54
9. Valencia 38 53
10. Osasuna 38 52
11. Athletic Bilbao 38 51
12. Levante 38 49
13. Real Valladolid 38 42
14. Eibar 38 42
15. Real Betis 38 41
16. Deportivo Alaves 38 39
17. Celta de Vigo 38 37
18. Leganés 38 36
19. Mallorca 38 33
20. Espanyol 38 25
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 03 Ağustos 2020
İmsak 04:12
Güneş 05:55
Öğle 13:15
İkindi 17:09
Akşam 20:26
Yatsı 22:01