Koronavirüs teşhisine yardımcı olacak Mobil uygulaması üzerinde çalışılıyor

Koronavirüs teşhisinde kullanılabilecek bir cep telefonu uygulaması üzerinde iki ayrı üniversitede yürütülen bağımsız çalışmalarla, ses ve öksürüğün değerlendirilmesi ve teşhise yardımcı olunması umuluyor.

TEKNOLOJİ 09.04.2020, 16:06 09.04.2020, 16:20 Mehmet Taisi Guzel
82
Koronavirüs teşhisine yardımcı olacak Mobil uygulaması üzerinde çalışılıyor

Her iki proje de çalışmalarını ses kayıtlarını vermeye gönüllü deneklere dayandırıyor fakat bu kişilere ait özel bilgilerin korunması konusunda farklı yaklaşımlar benimsiyorlar. 

Cambridge Üniversitesi'nin projesinde gönüllülerin kimliklerinin bilinmemesi ilkesi esas alınıyor, ama bunun doğurduğu bazı zorluklar var. 

Buna karşılık Carnegie Mellon Üniversitesi'ndeki ekip, uygulamayı deneyecek gönüllülerin isimleri değilse de e-postalarının bilinmesinin önemli olduğunu söylüyor. Ama bu bilgileri istedikleri zaman silebilme hakkına sahip olacaklarına dikkat çekiyorlar. 

Birbirinden bağımsız yürütülen iki çalışma da bilgisayarın "öğrenme" özelliğinden hareketle geliştiriliyor. 

"Öğrenme" bilgisayarların çok büyük miktarda veriyi değerlendirip, problem çözmeye yarayacak örüntüleri bulması anlamına gelen "yapay zeka"nın bir biçimi. 

Bu araştırma özelinde de amaç Covid-19'un belirtilerinin diğer hastalıklar ve grip türlerininkinden ayırt edilebilmesi.

Her iki araştırma grubu da geliştirecekleri uygulamanın tıbbi testlerin yerini tutmayacağını özellikle vurguluyorlar. 

Veri kalitesi 

Cambridge Üniversitesi Salı günü Covid-19 Sesleri projesini tanıttı. 

İzleyicilerden bilgisayarın mikrofonuna doğru nefes almaları ve öksürmeleri istendi. Ayrıca yaşları, cinsiyetleri, hangi bölgede yaşadıkları ve yakında koronavirüs testi yaptırdılarsa sonucu kayda geçirildi. 

Daha sonra deneye katılan herkesin üç kez "Verilerimin, virüs salgınını kontrol etmeye katkısı olmasını umuyorum" cümlesini tekrarlaması istendi. 

Araştırma ekibinden Profesör Cecilia Mascolo, "Amaç, Covid-19'a yakalanmış insanları, bu sesler yardımıyla teşhis edip edemeyeceğimizi ve ileride belki hastalığın hangi aşamasında olduklarını anlayıp anlayamayacağımızı görmeye yetecek miktarda veri toplamak" diyor. 

"Eğer başarırsak belki de Ulusal Sağlık Hizmetleri'ne ya da koronavirüs yardım hatlarına destek verebiliriz" diye ekliyor.

Tanıtımın birinci gününde Cambridge Üniversitesi ekibi 1200 kişiden ses örnekleri aldı. Bunlardan 22'si yakında koronavirüs pozitif çıkmış kişilerdi. 

Şimdi ekibin amacı iki ay gibi kısa bir süre içinde uygulamayı geliştirmek. 

Profesör Mascolo "Verilerin analizi çok zaman almayacak. Fakat sonuç alıp alamayacağımız topladığımız verilerin kalitesine bağlı" diye konuştu. 

Şu anda proje ses örneklerini cep telefonu uygulaması yoluyla değil bir internet sitesi üzerinden topluyor, çünkü Apple ve Google, koronavirüsle ilgili hangi uygulamaların dükkanlarından kamuoyuna sunulabileceğini denetliyor. Bu uygulamanın o dükkanlara girebilmesi için önce onay alması lazım. 

Cambridge Üniverstitesi ekibi uygulamanın ileriki günlerde indirilebilir olmasını umuyor

Cambridge Üniverstitesi ekibi uygulamanın ileriki günlerde indirilebilir olmasını umuyor

Cambridge Üniversitesi ekibinden Profesör Pietro Cucuta proje cep telefonu uygulaması olarak sunulabilirse, o zaman gönüllülere yeniden gidilip yeniden ses vermelerinin istenebileceğini anlatıyor. Bunu internet sitesi üzerinden yapmanın, gönüllülerin kimliklerini saklı tutma prensibiyle mümkün olmadığına işaret ediyor. 

İkinci proje 

Pittsburgh'daki Carnegie Mellon Üniversitesi ekibinin Covid Ses Dedektörü projesi ise daha önce yapılmış bir ses tanıma çalışmasının üzerine inşa ediliyor. 

30 Mart'ta kısa bir süre başlatılan projede kullanıcılardan öksürmeleri, sesli harfleri telaffuz etmeleri, alfabeyi saymaları ve kendilerine ait bilgiler vermeleri istendi. 

Bütün bu soruların cevabını aldıktan sonra uygulama bu kişinin Covid-19 olma ihtimalini gösteren bir işaret veriyordu. Fakat araştırmacılar bir konuyu yeniden düşünmeleri gerektiğini fark ederek uygulamayı geçici olarak durdurdular. 

Projeden Doktor Rita Singh "Oraya kaç tane uyarı koyarsanız koyun, bunun tıbbi testlerin yerine geçmediğini, testlerle onaylanması gerektiğini ne kadar net bir şekilde ifade ederseniz edin, bazı insanlar makinenin söylediklerini Allah'ın emri gibi kesin kabul edecekler" diyor. 

"Eğer sistem Covid-19 almış birine hasta olmadığını söylerse, bu o kişinin ölümüne yol açabilir. Tersine sağlıklı birine hasta teşhisi koyarsa bu sefer o insanlar gereksiz yere test olmak zorunda hissedebilir. Onun için hem hata payımızın çok düşük olması lazım ve hem de sonucu insanlara nasıl söylemeliyiz ki bu riskler doğmasın, bunu bulmalıyız" diye ekliyor. 

Dr. Rita Singh bu sıkıntılara hafta sonuna kadar bir çözüm bulup veri toplama çalışmasını yeniden başlatmayı umuyor. 

Gönüllü katılımcıların isimlerini vermeden kaydolmalarına izin verecek bir sistem planlanıyor. Fakat Cambridge Üniversitesi'nin çalışmasından farklı olarak gönüllülerin siteye giriş yaparken, e-posta adresleriyle bağlantılı bir hesap açmaları gerekecek. 

Dr. Singh, bunun, uygulama gelişip daha detaylı sonuçlar vermeye başladıkça, gönüllülere geri dönebilmek ve yeni bilgiler verebilmek açısından gerekli olduğunu söylüyor. 

Ama araştırma, katılımcıların, kendileriyle ilgili bilgileri daha sonra tümüyle silebilme hakkını koruyacağını özellikle vurguluyor. 

Donanım sıkıntıları 

Gerçi her iki üniversitede yürütülen projenin ekipleri de yakın bir zamanda işlevsel birer uygulama geliştirecekleri konusunda iyimser. 

Ama yapay zeka yoluyla ses tanıma alanında uzman bir isim, Audio Analytic firmasının CEO'su Chris Mitchell bazı sıkıntılara dikkat çekiyor. 

"İngiltere'de Londra ve orta İngiltere'nin Covid-19'dan en çok etkilenen bölgeler olduğu ortadayken, insanların verdiği sesler arasındaki bölgesel farklar, veri içindeki oranları çok dikkatli denetlenmezse yapay zekanın oluşturacağı modelin hatalı oluşmasına yol açabilir." 

Chris Mitchell'e göre bir de teknik zorluk var. İnce bir analizden geçirilecek solunum seslerinin gelişkin özel mikrofonlarla kaydedilmesi gerekiyor. 

Oysa Mitchell her iki çalışmada da gönüllülerden kendi seslerini bilgisayar ya da telefon kullanarak kaydetmelerinin istendiğini hatırlatıyor.

Kaynak: BBC Turkce.

Yorumlar (0)
22°
açık
Günün Anketi Tümü
Yeni Haber Sitemiz hakkında puanlama yaparmısınız?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 34 69
2. Trabzonspor 34 65
3. Beşiktaş 34 62
4. Sivasspor 34 60
5. Alanyaspor 34 57
6. Galatasaray 34 56
7. Fenerbahçe 34 53
8. Gaziantep FK 34 46
9. Antalyaspor 34 45
10. Kasımpaşa 34 43
11. Göztepe 34 42
12. Gençlerbirliği 34 36
13. Konyaspor 34 36
14. Denizlispor 34 35
15. Çaykur Rizespor 34 35
16. Malatyaspor 34 32
17. Kayserispor 34 32
18. Ankaragücü 34 32
Takımlar O P
1. Hatayspor 34 66
2. Erzurumspor 34 62
3. Adana Demirspor 34 61
4. Akhisar Bld.Spor 34 57
5. Fatih Karagümrük 34 56
6. Bursaspor 34 56
7. Altay 34 54
8. Ankara Keçiörengücü 34 50
9. Menemen Belediyespor 34 44
10. Giresunspor 34 44
11. Ümraniye 34 44
12. İstanbulspor 34 40
13. Balıkesirspor 34 38
14. Altınordu 34 37
15. Boluspor 34 33
16. Osmanlıspor 34 30
17. Adanaspor 34 21
18. Eskişehirspor 34 12
Takımlar O P
1. Liverpool 38 99
2. Man City 38 81
3. M. United 38 66
4. Chelsea 38 66
5. Leicester City 38 62
6. Tottenham 38 59
7. Wolverhampton 38 59
8. Arsenal 38 56
9. Sheffield United 38 54
10. Burnley 38 54
11. Southampton 38 52
12. Everton 38 49
13. Newcastle 38 44
14. Crystal Palace 38 43
15. Brighton 38 41
16. West Ham 38 39
17. Aston Villa 38 35
18. Bournemouth 38 34
19. Watford 38 34
20. Norwich City 38 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 87
2. Barcelona 38 82
3. Atletico Madrid 38 70
4. Sevilla 38 70
5. Villarreal 38 60
6. Real Sociedad 38 56
7. Granada 38 56
8. Getafe 38 54
9. Valencia 38 53
10. Osasuna 38 52
11. Athletic Bilbao 38 51
12. Levante 38 49
13. Real Valladolid 38 42
14. Eibar 38 42
15. Real Betis 38 41
16. Deportivo Alaves 38 39
17. Celta de Vigo 38 37
18. Leganés 38 36
19. Mallorca 38 33
20. Espanyol 38 25
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 14 Ağustos 2020
İmsak 04:28
Güneş 06:06
Öğle 13:14
İkindi 17:03
Akşam 20:12
Yatsı 21:42