2019 kış gündönümü: En kısa gün tarih boyunca neden ve nasıl kutlandı?

Kuzey Yarımküre'de kış mevsimi resmen başlıyor. Ekvatorun kuzeyinde yaşayanlar kış gündönümü ile 24 saat boyunca yılın en kısa gününü yaşayacak. Bu nedenle o gün en kısa gün, en uzun gece ya da en karanlık gün adlarıyla anılıyor.

YAŞAM 22.12.2019, 16:49 22.12.2019, 17:08 Mehmet Taisi Guzel
124
2019 kış gündönümü: En kısa gün tarih boyunca neden ve nasıl kutlandı?

Kaynak;BBC

Kış gündönümü antik çağlardan bu yana dünyanın birçok bölgesinde festivallerle kutlanıyor, hakkında birçok söylenceler yaratıldığı gibi bilimsel tartışmalar da içeriyor.

Peki, kış gündönümü tam olarak neyi ifade ediyor?

Kış gündönümü ne zaman?

Kuzey Yarımküre'de kış gündönümü bu yıl 22 Aralık Pazar günü saat 04.19'da gerçekleşti.

O gün Kuzey Kutbu Güneş'ten en uzak noktada olduğu için Kuzey Yarımküre'de kış başlar.

günbatımı

En kısa gün mü, en uzun gece mi?...

Güneş gökyüzünde en alçak noktada, ufuk çizgisine en yakın mesafede olduğu için 24 saat içinde en kısa süreli gün ışığına maruz kalır. 

Bu Dünya'nın Güneş etrafında dönüşüyle ilgili olduğu için her yıl aynı zamana denk geldiği sanılsa da öyle olmaz.

Dünya, Güneş etrafındaki turunu 365 gün 6 saatte tamamladığı için kış gündönümü bazı yıllar 21 Aralık'a, bazen de 22 Aralık'a denk gelir. 

Güney Yarımküre'de ise bu tarih yaz gündönümünü ifade eder, yazın başlangıcı sayılır. 

kuzey ışıkları

Uzun gecelerde kuzey ışıkları daha belirgin görünür

En kısa gün ne kadar kısa?

Bulunduğunuz yere bağlı olarak bu değişebilir. Londra'daki Greenwich Gözlemevi'nde ölçüm yapıyorsanız en kısa gün 7 saat 49 dakika 43 saniyedir. Yani gün ışığı süresi yazın en uzun günün yarısından daha azdır.

Kuzey Kutbu'na yaklaştıkça bu süre daha da kısalır. İzlanda'da sadece 2 saat 14 dakikadır. 

Ekvator çizgisine yaklaştıkça fark hissedilmez derecede olur.

Kış gündönümü (Kuzey Yarımküre'de) en kısa gün olsa da bu en erken günbatımı ya da en geç gündoğumu anlamına gelmez.

Bir haftayı aşkın bir süre boyunca sabahları daha karanlık olmaya devam eder; en erken günbatımı ise bu tarihten en az bir hafta önce olmuştur zaten.

Noel Baba kıyafetli dans

'Gündönümü' ne demek?

Ufukta güneşin doğma ve batma noktasında o gün güneş "yerinde sabit" duruyormuş hissi verir.

Dünyanın ekseni eğiktir: yıl içinde kutupların güneşe en yakın veya en uzak olduğu zamanlara göre güneşin hareket kavisi de gün içinde yükselip alçalır.

Kış gündönümü olduğu vakit, Kuzey Yarımküre'de güneş en alçak noktadadır. Yani Kuzey Kutbu Güneş'ten uzaktır. Zaten Kuzey Yarımküre'de kış olmasının nedeni de budur.

Oysa Güney Yarımküre'de yaşayanlar için Güney Kutbu Güneş'e dönük olduğundan orada yaz gündönümü yaşanır. 

Kış gündönümü kutlamaları

Birçok kültürde çok eski tarihlerden beri kış gündönümü kutlanır. Kışın hayvanları besleme zorunluluğundan kurtulmak ve insanlar için yiyecek sağlamak üzere kurban kesilir, bira ve şarap fermente edilir. 

Çin tatlısı

Özel günlerde yenen bir Çin tatlısı

Asya: Dongzhi Festivali

Başta Çin, Kore ve Japonya olmak üzere Doğu Asya'da bu festival yılın en önemli kutlamalarından sayılır. 

Dongzhi "aşırı kış" anlamına gelir. Uzun günlerin başlangıcı ve pozitif enerji kaynağı olarak kutlanır. 

Festivalin kökeni "yin ve yang" felsefesine dayanır; bu evrende denge ve uyum felsefesidir. 

Nardugan Bayramı

Roma'da Satürnalya, Antik Yunan'da ise Dionysos Şenlikleri olarak kutlanan, Türklerde Güneş'in Doğuşu anlamına gelen ve Ön Türkler'deki atalar kültü döneminden günümüze kadar Orta Asya coğrafyasında Güneş kültü adına kutlanan bir bayramdır. 

Her yıl 22 Aralık'tan sonra gelen ilk dolunayda kutlanır. Bunun nedeni ise Türklerin eski inanışına göre tıpkı Mısır mitolojisinde olduğu gibi gece ile gündüzün sürekli savaş halinde olması ve 21 Aralık günü en uzun gecenin ardından Güneş'in daha çok görünmeye başlaması, günlerin uzamasıdır. 

Bu yüzden Türklerce Ay yılı esasına dayalı olarak 22 Aralık gününü takiben ilk dolunayın çıktığı gün yeni yılın ilk günüdür.

dans

Orta Amerika: Uçuş Dansı

Beş uçan kişi veya "kuş adam" olarak bilinen insanlar 30 metrelik bir direğe tırmanır. Dördü iplere bağlı halde kendini boşluğa bırakır ve havada dans ediyormuş görüntüsü yaratırken, bir kişi de direğin tepesinde kalıp davul ve flüt çalar.

Efsanelere göre bu dans tanrıları mutlu etme, kuraklığı dindirme ve temel besin kaynakları olarak mısır hasılatını artırmak amacıyla yapılır.

nar

İran: Yalda

Yılın en uzun gecesinde yapılan bu kutlama sırasında aileler bir araya gelir, yiyip içerek sabaha kadar şiir okur.

En gözde yiyecekler kırmızı renkleri nedeniyle nar ve karpuzdur; bu renk şafağın ve yaşamın sembolü olarak görülür. 

Geleneksel kıyafetleriyle Kalaş kızlar birbirinin örgülerini öpüyor

Geleneksel kıyafetleriyle Kalaş kızlar birbirinin örgülerini öpüyor

Pakistan: Çatarmas

Pakistan'ın Afganistan sınırında Hindikuş dağlarının vadilerinde yaşayan ve pagan azınlığı oluşturan Kalaşlar kış gündönümünü ateş yakıp dans ederek ve kuru meyveler yiyerek kutlar.

Romalıların Saturnalya kutlamasını betimleyen bir resim

Romalıların Saturnalya kutlamasını betimleyen bir resim

Antik Roma: Saturnalya

Antik Roma döneminde 17 Aralık'ta başlayan ve 7 gün süren bu kutlama, tanrıların atası Satürn'ü onore etmek için yapılırdı.

Onun adına kurulan tapınaklarda kurbanlar kesilir, ziyafetler düzenlenir, hediyeler verilirdi. 

Kutlamaya katılmaları için kölelere bile izin verilirdi.

İsa'nın doğuşunu anlatan bir sahne

İsa'nın doğuşunu anlatan bir sahne

Noel

Noel, Hristiyanlıkla paganlığın ve antik Roma kutlamalarının bir karmasıdır. 

Rome döneminde kullanılan Rumi takvime göre kış gündönümü 25 Aralık'a denk gelir. 

Ancak 1500'lerde miladi takvime geçilince günlerde kayma olmuş, kış gündönümü 21 Aralık'a kaymıştır.

Yine de Hristiyanlar ilk tarihe bağlı kalarak 25 Aralık'ı İsa'nın doğum günü olarak kutlamaya devam etmiştir. 

Noel Baba ve Yule kütüğünü gösteren 1800'lerde yapılmış bir eskiz

Noel Baba ve Yule kütüğünü gösteren 1800'lerde yapılmış bir eskiz

Yule - Yul - Jul (Hristiyanlık öncesi kuzey Avrupa)

Günümüz İskandinavya bölgesinde yaşayan Cermen halkları tarafından kutlanan bu antik bir pagan kış festivalinde, güneşin dönüşünü, ışığı ve sıcağı temsil edecek şekilde ateş yakılırdı.

İskandinav tanrısı Thor için kütük yakılarak kötü ruhlar kovulmaya, gelecek yıl için de iyi şans getirilmeye çalışılır, şarkılar söylenirdi.

Günümüz Noel kutlamaları ile benzerlikler içerir. 

Druid ve diğer pagan törenleri (İngiltere ve Batı Avrupa)

Paganlar ve Kelt topluluklarındaki rahip sınıfı ifade eden Druidler için kış gündönümü kutlamaları, güneşin dönüşünü getirdiği için büyük önem taşıyordu. 

Bugün bile İngiltere'deki tarih öncesi Stonehenge anıtı etrafında toplanan kişiler kış gündönümü sonrasındaki ilk güneşin doğuşunu kutlar.

İngiltere'de Salisbury'de Neolitik dönemde M.Ö. 3000'li yıllarda kurulmasına başlanan Stonehenge anıtı

Yorumlar (0)
24°
açık
Günün Anketi Tümü
Yeni Haber Sitemiz hakkında puanlama yaparmısınız?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 04 Haziran 2020
İmsak 03:29
Güneş 05:26
Öğle 13:07
İkindi 17:06
Akşam 20:39
Yatsı 22:27