ABUJA (AA) - ADAM ABU BASHAL - Afrika'nın en kalabalık ülkesi Nijerya'da hızla artan plastik tüketimi çevre kirliliğini derinleştirirken, yerel ölçekte geliştirilen geri dönüşüm girişimleri umut veriyor.
Ülkede her yıl yaklaşık 2,5 milyon ton plastik atık üretilirken, bu atıkların önemli bir bölümü geri dönüştürülemeyerek sokaklar, su yolları ve düzensiz depolama alanlarına karışıyor.
Özellikle başkent Abuja, Lagos ve Port Harcourt gibi büyük şehirlerde yaygın olan tek kullanımlık plastikler, başta 'pure water' olarak bilinen su poşetleri olmak üzere çevre kirliliğinin en görünür unsurlarından biri haline geldi.
Plastik atıkların drenaj sistemlerini tıkayarak sel felaketlerini artırdığı, deniz yaşamını tehdit ettiği ve zamanla mikroplastiklere dönüşerek insan sağlığı üzerinde uzun vadeli riskler oluşturduğuna dikkat çekiliyor.
Bütün bu sorunlara rağmen ülkede bazı girişimler, plastik atıkları ekonomik değere dönüştürerek hem çevreye hem de topluma katkı sağlıyor.
- Atık plastikten çanta ve ayakkabıya
Başkent Abuja'da faaliyet gösteren 'Go Green' adlı girişim, günlük hayatta kullanılan plastik poşet ve ambalajları toplayarak yeniden işliyor.
Girişimin sorumlusu Hauwa Mahmud, AA muhabirine yaptığı açıklamada, plastik atıkların doğru yöntemlerle işlendiğinde değerli bir üretim hammaddesine dönüşebileceğini belirtti.
Sokaklardan toplanan su poşetleri, gıda ambalajları ve diğer plastikleri kilogram başına satın aldıklarını anlatan Mahmud, 'Bu poşetleri önce yıkayıp temizliyoruz, ardından şeritler halinde keserek dokuma için hazırlıyoruz. Son aşamada ise bu dokumalar çanta, ayakkabı, seccade ve farklı günlük kullanım ürünlerine dönüştürülüyor.' dedi.
Mahmud, plastiklerin çöpe atılmak yerine yeniden kullanıma kazandırılmasının hem çevre hem de ekonomi açısından önemli olduğunu vurgulayarak, 'İnsanların değersiz gördüğü atıklar, aslında doğru yaklaşımla katma değeri yüksek ürünlere dönüşebilir.' ifadelerini kullandı.
- Kadınlara ekonomik güç
Girişimin yalnızca geri dönüşümle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda kadın istihdamını merkeze alan bir sosyal model sunduğunu belirten Mahmud, tesiste 10 ila 15 kadının aktif olarak çalıştığını ve üretimin farklı aşamalarında görev aldığını söyledi.
Mahmud, kadınların projede özellikle tercih edildiğini kaydederek, 'Kadınların ekonomik olarak güçlenmesi toplumun genel refahını da artırır. Bu nedenle üretim sürecimizi kadın emeği üzerine kurduk.' diye konuştu.
Üretim sürecinin toplama, yıkama, kesme, dokuma ve dikim aşamalarından oluştuğunu anlatan Mahmud, 'Her aşamada farklı kadınlar görev alırken, özellikle dikiş ve tasarım kısmında yer alan terziler ürünlerin son halini veriyor. Bu model sayesinde hem düzenli gelir elde eden kadın sayısı artıyor hem de mesleki beceriler gelişiyor.' değerlendirmesinde bulundu.
Mahmud, plastik atıkların yalnızca bir çevre sorunu olarak değil, aynı zamanda bir fırsat olarak görülmesi gerektiğini ifade ederek, 'Her atılan plastik aslında yeniden değerlendirilebilir bir kaynaktır. İnsanlar bunu fark ettiğinde hem çevre korunur hem de yeni iş alanları oluşur.' dedi.
- Kayıt dışı toplayıcılardan üretime uzanan zincir
Girişim yalnızca kendi bünyesinde istihdam sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda sokaklardan plastik toplayan bireyler için de bir gelir kapısı oluşturuyor. Go Green, plastik atıkları doğrudan bu kişilerden satın alarak geri dönüşüm zincirine dahil ediyor.
Bu sistem hem atık toplayıcılarının kazanç elde etmesini sağlıyor hem de şehirlerdeki plastik kirliliğinin azaltılmasına katkı sunuyor.
Nijerya'da geri dönüşüm oranlarının düşük olmasının en önemli nedenlerinden biri ise altyapı yetersizliği olarak öne çıkıyor.
Ülkede atık yönetimi sistemleri birçok bölgede yetersiz kalırken, plastiklerin büyük kısmı ya yakılıyor ya da doğaya bırakılıyor.
Nijerya genelinde benzer girişimlerin sayısının artması hem plastik kirliliğiyle mücadelede hem de kadınların ekonomik hayata katılımında önemli bir potansiyel taşıyor.
