TBMM (AA) - TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, 'Savaş kaynaklı Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığı bahane ederek, Netanyahu'nun Körfez petrol ve doğal gazının Kızıldeniz ve İsrail limanları üzerinden Akdeniz'e taşınması yönündeki önerisi ile Gazze'de yaşanan işgal ve katliamlar, İran ve Körfez'e yönelik saldırılar bir arada değerlendirilmelidir. Buradaki amaç, enerji ve ticaret yollarının İsrail üzerinden uluslararası pazarlara açılmasıdır. Körfez ve bölge ülkeleri böyle bir oyuna kesin olarak gelmemelidir.' dedi.
TBMM Dışişleri Komisyonu, AK Parti Ankara Milletvekili Oktay başkanlığında toplandı. Oktay, toplantının başında yaptığı konuşmada, 2026 FIFA Dünya Kupası'na katılmaya hak kazanan A Milli Futbol Takımı'nı kutladı.
Oktay, İsrail ve ABD'nin, İran'a karşı başlattıkları saldırıların hukuki bir meşruiyeti bulunmadığını, İran'da sivil halkın hayatını sürdürmesi için elzem olan, elektrik, su arıtma tesisleri gibi hedefleri vurmalarının uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirtti.
İran'dan ateşlendiği belirlenen füzelerin Türk hava sahasını ihlal etmesinin hiçbir şekilde kabul edilemeyeceğini dile getiren Oktay, Türkiye'nin egemenlik alanlarına yönelen her türlü tehdide karşı gerekli tedbirlerin kararlılıkla ve tereddütsüz şekilde alındığını söyledi.
Türkiye olarak temel hedeflerinin, bu savaşın bir an önce sona ermesi olduğunu ifade eden Oktay, bu doğrultuda bazı dost ülkelerle birlikte yoğun bir diplomatik çaba ortaya konulduğunu vurguladı.
Oktay, şunları kaydetti:
'Savaş kaynaklı Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığı bahane ederek, Netanyahu'nun Körfez petrol ve doğal gazının Kızıldeniz ve İsrail limanları üzerinden Akdeniz'e taşınması yönündeki önerisi ile Gazze'de yaşanan işgal ve katliamlar, İran ve Körfez'e yönelik saldırılar bir arada değerlendirilmelidir. Buradaki amaç, enerji ve ticaret yollarının İsrail üzerinden uluslararası pazarlara açılmasıdır. Körfez ve bölge ülkeleri asla böyle bir oyuna gelmemelidir. Nükleer silah edinmeye çalışmakla suçladığı İran'a saldıran ve sorumsuzca davranan İsrail'in, 1960'lı yıllardan bu yana elinde bulundurduğu bilinen nükleer silahları da bir an önce tasfiye edilmelidir.
Savaşan taraflarca su arıtma tesislerine, elektrik santrallerine ve her türlü sivil altyapıya yönelik saldırılar, uluslararası hukuka ve evrensel insani değerlere aykırıdır. Bu tehdidi savuran ve fiili saldırılarda bulunan her kim olursa olsun, bu, savaş suçudur. Kapsayıcı, katılımcı, en güçlünün de uluslararası hukuka uymak durumunda kalacağı, adalet ve istikrarın tesis edildiği, çifte standardı olmayan ve herkes için eşit muamele edebilen yeni bir dünya düzenine olan ihtiyaç aşikardır.'
Oktay, komisyonda kabul edilmiş olup TBMM Genel Kurulu gündeminde yer alan teklif sayısının 113 olduğunu belirterek, 'Çifte vergilendirmenin engellenmesi, yatırımların teşviki, suçluların iadesi, güvenlik işbirliği gibi vatandaşlarımıza hak ve kolaylıklar sağlayan ve ülkemizin menfaatine hükümler içeren bu teklifler, içinde bulunduğumuz 28. Yasama Dönemi'nde Genel Kurul'dan geçmemesi halinde 'kadük' hale gelecek ve büyük bir emek zayi olacaktır. Tüm grupların Genel Kurul gündeminde bekleyen 113 yasa teklifinin bir an önce kanunlaştırılması için gerekli gayreti göstermelerini önemle rica ediyorum.' ifadelerini kullandı.
- 'NATO yükümlülüklerimizi yerine getirirken kendi güvenliğimize halel getirecek bir yaklaşım içinde değiliz'
Komisyonda 6 kanun teklifi görüşüldü.
Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay, kanun tekliflerine ilişkin bilgi verdi ve milletvekillerinin sorularını yanıtladı.
CHP İstanbul Milletvekili Yunus Emre'nin, 'Türkiye'nin de stratejik ortak olarak katıldığı bilgisi paylaşılan Üç Deniz İnisiyatifi Girişimi'ne Türkiye'nin bakışı nedir? Bu stratejik ortaklığın anlamı, kapsamı, Türkiye açısından önemi nedir?' soruları üzerine Bozay, şunları kaydetti:
'Üç Deniz İnisiyatifi, Avrupa Birliği tarafından başlatıldı, tıkanıklıklar görülünce Türkiye de davet edildi. Bugün Karadeniz'deki durum... Türkiye'nin güvenliği sağlamaması halinde iki denizde kalır ama Türkiye'yi devreye soktuğunuzda bu 5 denize çıkıyor, Hazar Denizi'ne kadar uzanıyor. 'Stratejik ortaklık' denmesinin sebebi de Türkiye olmadan bu 'Üç Deniz' açılımlarının sadece kıta içinde kalabileceği ama Türkiye'yi dahil ettiğinizde, 3 denizi bizim iç denizimizden, Ege'den Akdeniz'e taşıyabilmek veya Romanya'nın Köstence, Bulgaristan'ın Varna limanları üzerinden Samsun'a, İstanbul'a bağlanarak akışları sağlayabilmek. Biz bunu stratejik görüyoruz. Bizim kalkınma yolumuzla birleşebileceğini düşünüyoruz.'
CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer'in bir sorusuna karşılık da Bozay, şu yanıtı verdi:
'Bu çok uluslu karargah ve diğer konular da kontrolün bizde olmasını istediğimiz düzenlemeler içinde gitmek istiyoruz. Yarın öbür gün bölgede ihtiyaç olduğunda, Karadeniz'de son sıralarda bir sürü hadise oluyor. Gemiler, insansız deniz araçları geliyor ama NATO yükümlülüklerimizi yerine getirirken hiçbir şekilde ayrı bir düzenlemeyle kendi güvenliğimize halel getirecek bir yaklaşım içinde değiliz. Bütün bunlar daha bir tartışma aşamasında işin doğrusu, belli bir yere gelmeleri vakit alacaktır. Zaten yüce Meclisimize bunları da sunarız ilerlemeler sağlandığı takdirde. Asıl amacımız bölgesel aidiyet.'
CHP'li Çakırözer'in CAATSA yaptırımlarına ilişkin sorusu üzerine Bakan Yardımcısı Bozay, 'Bu konuda sürekli bir ilerleme ve ilişkilerdeki önleyici CAATSA düzenlemelerine yönelik çalışmalarımız devam ediyor. Ama şu anda kamuoyuna açıklayabileceğimiz ve özel olarak gideceğimiz bir durumda değiliz. Bunların çalışmaları devam etmekle birlikte onun bir süreci var.' ifadelerini kullandı.
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Oktay, Komisyon olarak şubatta ABD'ye yaptıkları ziyareti anımsatarak, şu değerlendirmelerde bulundu:
'Bizdeki izlenim şu, KAAN motorları zaten yaptırım kapsamında değil ve Kongre'nin onayı gerekiyor. Orada bir sorun yaşamayacağız gibi gözüküyor. Bunun için de zaten ilişkilerin sıcak tutulması önemli. CAATSA boyutu ise 1,5 yıl önce de oradaydık. O zamanki yaklaşımla son ziyaretimizdeki yaklaşım arasında çok daha pozitif anlamda bir fark gördük. Dolayısıyla hükümetler, özellikle devlet başkanları arasındaki ilişkinin de burada son derece kıymetli olduğunu görüyoruz. Hem CAATSA hem de diğer bir yaptırımla alakalı ikili ve teknik görüşmeler devam ediyor. Birtakım teknik sorunlar var. Onlarda da ciddi ilerlemeler olduğunu görüyoruz. Ümit ediyoruz bunları geride bırakırız. Israrla ifade ettiğimiz CAATSA da dahil NATO müttefikleri arasında savunma sanayisine ilişkin yaptırımların olmasının anlamsız olduğu şeklindedir. Bunu da her fırsatta ifade ediyoruz.'
- Kabul edilen kanun teklifleri
Komisyonda uluslararası anlaşmaların onaylanmasının uygun bulunmasına dair 6 kanun teklifi kabul edildi.
Kabul edilen kanun teklifleri şöyle:
- 'İstanbul Milletvekili Numan Kurtulmuş'un Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Askeri Çerçeve Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi',
- 'İstanbul Milletvekili Numan Kurtulmuş'un Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Arnavutluk Cumhuriyeti Bakanlar Konseyi Arasında Askeri Çerçeve Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi',
- 'İstanbul Milletvekili Numan Kurtulmuş'un Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Brezilya Federatif Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Savunma Sanayi İş Birliği Anlaşmasının Notalarla Birlikte Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi',
- 'İstanbul Milletvekili Numan Kurtulmuş'un Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı (UN-HABITAT) Tarafından Temsil Edilen Birleşmiş Milletler Arasında Doğu Avrupa ve Orta Asya Ülkeleri İçin Türkiye Cumhuriyeti'nde BM-HABİTAT Bölge Ofisi Kurulmasına İlişkin Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi',
- 'İstanbul Milletvekili Numan Kurtulmuş'un Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve İktisadi İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı Arasında OECD İstanbul Merkezi Kurulmasına İlişkin Mutabakat Zaptının Yenilenmesine İlişkin Protokolün Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi',
- 'İstanbul Milletvekili Numan Kurtulmuş'un Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Sırbistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına İlişkin Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi'.
Öte yandan toplantıda, TBMM Dışişleri Komisyonu bünyesindeki Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Alt Komisyon Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Seda Gören alt komisyon faaliyetlerine ilişkin sunum yaptı.
Komisyonda, Dışişleri Bakan Yardımcısı Musa Kulaklıkaya, 'ABD-İsraiI'in İran'a Saldırıyla Başlayan Savaş ve Bölgesel Etkileri' konulu sunumunu basına kapalı olarak gerçekleştirdi.
