Türk Lirası neden yine değer kaybetti?

Bu hafta başına kadar TL, Türkiye ile aynı kategoride düşünülen ülkelerin (kırılgan beşli) para birimlerine göre değer kazanıyordu. 

EKONOMİ 05.12.2018, 16:43 Tugs Enkh
133
Türk Lirası neden yine değer kaybetti?

Bu hafta başına kadar TL, Türkiye ile aynı kategoride düşünülen ülkelerin (kırılgan beşli) para birimlerine göre değer kazanıyordu. 

TL'nin son bir yılda benzer ülke para birimlerine göre çok daha hızlı değer kaybına uğramış olması toparlanmanın da hızlı olmasına yol açmıştı.

Yılbaşından bu yana kurlarda ortaya çıkan gelişmeyi kırılgan beşli temelinde karşılaştırmalı olarak aşağıdaki tablolardan izleyebiliriz. 

İlk olarak yılbaşından TL'nin günü en yüksek değer kaybıyla kapattığı 13 Ağustos tarihine kadar olan döneme bakalım.

2017 13.08.2018 Değişim %
Brezilya (Real) 3,3125 3,8841 17,3
Endonezya (Rupiah) 13,5550 14,608 7,8
Hindistan (Rupee) 63,8725 69,9287 9,5
G. Afrika (Rand) 12,3828 13,8393 11,8
Türkiye (TL) 3,7872 6,8833 81,8
Türkiye (TL) Hariç Ortalama 11,6

Yılbaşından 13 Ağustos akşamına kadar kırılgan beşlinin Türkiye dışındaki üyelerinin paralarının dolara karşı değer kaybı ortalama yüzde 11,6. 

TL'nin, kırılgan beşlinin ortalamasından 7 kat fazla değer kaybı yaşamasının nedenleri 

Buna karşılık TL'nin dolara karşı kaybı yüzde 81,8. Bir başka deyişle TL grup ortalamasının 7 misli daha fazla değer kaybı yaşamış. 

Bu büyük farkın nedenleri üzerinde şimdiye kadar fazlasıyla durduk ama kısaca bir kez daha özetleyelim: 

  1. Türkiye'de siyasal risklerin hızlı artışı (Rahip Brunson olayı, Halkbank meselesi, S 400'ler olayı).
  2. Faiz artırımında yaşanan gecikme ve tereddütler (özellikle Merkez Bankası'nın Temmuz ayı toplantısında faizi artırmaması). 
  3. Bu gecikme ve tereddütlerin yarattığı enflasyon artışı. 
  4. Petrol fiyatlarının artışı ve bunun cari açığa olumsuz etkisi. 
  5. GSYH'nin kur etkisiyle gerilemeye başlaması ve dolayısıyla Dış Borç / GSYH oranının yükselişe geçmesi. 
  6. İşsizlik oranının artması. 
  7. Bankaların, dış finansman kaynaklarına erişim başta olmak üzere sorunlarla karşılaşmaya başlaması. 
  8. Peş peşe gelen iflaslar, konkordatolar.

Çoğu Türkiye'ye özgü olarak çıkan bu gelişmeler, TL'nin grubun diğer üyelerinin paralarına göre ciddi biçimde negatif ayrışmasına yol açmıştı.

Son aylarda yaşanan ve TL'yi olumlu yönde etkileyen gelişmeler 

Bu olumsuz ayrışmaya yol açan olayların düzelmesiyle bu kez de pozitif bir ayrışmanın ortaya çıkacağı tahmin ediliyordu. Gerçekten de öyle oldu. 

Son aylarda yaşanan bazı gelişmeler bu kez TL'yi olumlu yönde etkiledi. Bu değişimlerin en önemlilerine de bir bakalım: 

  1. Siyasal sorunların bir bölümünün çözülmesi (Rahip Brunson'ın serbest bırakılması) ve bunun risklerde düşüş yaratması (CDS priminin gerilemesi.) 
  2. Merkez Bankası'nın gecikerek de olsa faizleri çok yüksek oranda artırması. 
  3. Petrol fiyatlarında düşüşün başlaması. 
  4. Cari açığın düşüşe geçmesi. 
  5. Kurun yükselmesinin ihracatta yarattığı önemli artışlar. 
  6. Turizm gelirlerinde ciddi bir artışın ortaya çıkması ve beklentilerin düzelmesi.

Bu etkilerle TL, bu kez pozitif ayrışma yaşadı ve hızlı bir toparlanma içine girdi. Bu toparlanma Kasım ayı sonuna kadar sürdü. Bunun da gelişimini aşağıdaki tablo eşliğinde izleyelim.

2017 29.11.2018 Değişim %
Brezilya (Real) 3,3125 3,8526 16,3
Endonezya (Rupiah) 13,5550 14,3830 6,1
Hindistan (Rupee) 63,8725 69,8500 9,4
G. Afrika (Rand) 12,3828 13,6684 10,4
Türkiye (TL) 3,7872 5,164 36,4
Türkiye (TL) Hariç Ortalama  10,5

Tablodan görüleceği gibi TL, Ağustos ortasında ulaştığı yüzde 81,8'lik rekor kayıptan sonra hızlı bir toparlanma ile Kasım sonunda kayıplarını azaltmış ve yüzde 36,4'e kadar düşürmüştür. Böylece TL'nin Dolara karşı kaybı diğer ülke paralarına göre 7,5 misli fazladan 3,5 misli fazlaya gerilemiştir.

TL'deki bu olumlu toparlanma devam ederken 3 Aralık Pazartesi günü Kasım ayı enflasyon verisi açıklandı. Buna göre enflasyonda TÜFE'de 3,62, Yİ-ÜFE'de 6,47 puan olmak üzere ciddi gerileme olduğu ortaya çıktı. 

İlk açıklandığında bu gerilemeler de kurlar üzerinde TL lehine bir gelişmeye yol açtı. Sonrasında kurlarda yeni bir yükseliş dalgası başladı.

Bugün geldiğimiz noktada kurlardaki durumu aşağıdaki tabloyla özetleyebiliriz.

1 2 3 4 (3 vs 1) 5 (3 vs 2)
2017 29.11.2018 5.12.2018 Değişim % Değişim %
Brezilya (Real) 3,3125 3,8526 3,8493 16,2 -0,1
Endonezya (Rupiah) 13,5550 14,3830 14,4215 6,4 0,3
Hindistan (Rupee) 63,8725 69,8500 70,5488 10,5 1,0
G. Afrika (Rand) 12,3828 13,6684 13,7757 11,2 0,8
Türkiye (TL) 3,7872 5,1642 5,3864 42,2 4,3
Türkiye (TL) Hariç Ortalama  11,1 0,5

Buna göre TL, bugün itibariyle dolara karşı Kasım sonuna göre yüzde 4,3 ve yılbaşına göre yüzde 42,2 değer kaybetmiş görünüyor. Diğer ülke para birimlerinin son dört günde Dolara karşı değer kaybı ortalaması ise yüzde 0,5.

EndekslerTelif hakkıGETTY IMAGES

TL ne oldu da değer kaybetmeye başladı? 

Son dört günde üstelik enflasyon oranının beklentilerin çok üzerinde bir düşüş sergilemesine karşın TL ne oldu da dolara (ve diğer paralara) karşı değer kaybetmeye başladı? Bunun yanıtı birkaç farklı gelişmeye bakılarak verilebilir: 

  1. Yılsonunun yaklaşması nedeniyle TL riskini daha fazla taşımak istemeyen yabancıların döviz talebi, kurun yükselmesinde etkili oluyor. Her yıl Noel tatili öncesi yani Aralık ortalarında yaşanan bu gelişme bu yıl TL'nin geçen yıllara göre daha riskli görülmesi sonucu Aralık'ın ilk haftasına çekildi. 
  2. Enflasyondaki büyük düşüş, geçmişte yaşanan uygulamaların hatırlanmasına ve Merkez Bankasının faiz indirimi yapabileceği beklentisine yol açtı. 
  3. Katar'ın OPEC'ten ayrılma kararı ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidini tekrarlaması düşmekte olan petrol fiyatlarının yeniden yükselişe geçmesine yol açtı. Bu, Türkiye'nin cari açığına olumlu katkı yapacak olan bir gelişmenin tersine dönmesi olasılığını ortaya çıkardı. 
  4. Çin ile olan ticaret savaşlarına üç ay ara verilmesi kararından sonra doların az da olsa değer kazanması (Dolar Endeksi 96,78'den 97,13'e yükseldi) TL'nin değer kaybına yol açan bir başka neden oldu. 
  5. Bu tabloları incelediğimizde görülüyor ki TL her iki yönde de en çok etki altında kalan para birimi. Negatif ayrışmada da pozitif ayrışmada da hep en önde gidiyor. Son dönemde oluşan bu imaj da TL'nin hızlı değer kazanması ve kaybetmesinde etkili oluyor.
Yorumlar (0)
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Yeni Haber Sitemiz hakkında puanlama yaparmısınız?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 9 16
5. Kasımpaşa 10 15
6. Gaziantep FK 10 15
7. Karagümrük 10 14
8. Göztepe 9 14
9. Başakşehir 10 14
10. Konyaspor 9 12
11. Rizespor 9 12
12. Malatyaspor 9 12
13. Hatayspor 7 12
14. Trabzonspor 10 12
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 9 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 9 8
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Samsunspor 11 20
4. Adana Demirspor 10 18
5. İstanbulspor 10 18
6. Tuzlaspor 10 18
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Bandırmaspor 11 11
14. Ümraniye 11 10
15. Menemen Belediyespor 9 9
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 10 18
5. Southampton 10 17
6. Wolverhampton 10 17
7. Everton 10 16
8. M. United 9 16
9. Aston Villa 8 15
10. Man City 9 15
11. West Ham 9 14
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. Fulham 10 7
18. West Bromwich 10 6
19. Burnley 9 5
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 10 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Deportivo Alaves 11 13
13. Valencia 11 12
14. Real Betis 10 12
15. Osasuna 10 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Celta de Vigo 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 02 Aralık 2020
İmsak 06:33
Güneş 08:04
Öğle 12:58
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09